Merhaba sevgili öğrencilerim! Ben Fen Bilimleri öğretmeniniz. Bugün birlikte bu harika soruları çözeceğiz ve konuları tekrar etmiş olacağız. Hadi başlayalım, eminim hepsini kolayca anlayacaksınız!
1. Soru: Sperm + Yumurta ➡ Zigot ➡ ………. ➡ Fetüs ➡ Bebek
İnsanın üreme ve gelişmesiyle ilgili olarak yukarıdaki sıralama verilmiştir. Burada eksik bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?
A) Embriyo
B) Yumurtalık
C) Er bezi
D) Larva
Çözüm:
Bu soru, insanın anne karnındaki gelişim sürecini soruyor. Hadi bu süreci adım adım hatırlayalım.
Adım 1: Her şey babadan gelen sperm hücresi ile anneden gelen yumurta hücresinin birleşmesiyle başlar. Bu olaya döllenme diyoruz. Döllenme sonucu oluşan ilk canlı taslağına ise zigot adı verilir.
Adım 2: Zigot, hızla bölünmeye ve gelişmeye başlar. Bir hücre topu haline gelir ve anne rahmine tutunur. Zigotun bu gelişmiş haline embriyo denir. Sorumuzda da zigottan sonraki aşama soruluyor.
Adım 3: Embriyo, gelişiminin yaklaşık ikinci ayından sonra artık organları belirginleşmiş bir hal alır ve bu aşamadan doğuma kadar fetüs adını alır.
Adım 4: Gelişimini tamamlayan fetüs, dünyaya geldiğinde ise artık bir bebektir.
Sıralamaya baktığımızda Zigot ile Fetüs arasındaki boşluğa Embriyo gelmelidir.
Sonuç: Doğru Cevap A) Embriyo
2. Soru:
I. Başçık
II. Tepecik
III. Polen
IV. Sapçık
Çiçekli bitkilerin çiçeği, erkek ve dişi üreme organlarının birini ya da her ikisini bulunduran bir yapıdır. Buna göre aşağıdakilerden hangisi ya da hangileri çiçekteki üreme organlarından birinde birlikte bulunmaz?
A) Yalnız I
B) Yalnız II
C) I ve II
D) II, III ve IV
Çözüm:
Bu soruyu çözmek için çiçeğin kısımlarını ve üreme organlarını iyi bilmemiz gerekiyor. Hadi hatırlayalım!
Adım 1: Bir çiçekte iki temel üreme organı bulunur: erkek organ ve dişi organ.
Adım 2: Erkek üreme organı başçık ve sapçıktan oluşur. Başçığın içinde ise erkek üreme hücrelerini taşıyan polenler üretilir. Yani I. Başçık, III. Polen ve IV. Sapçık erkek üreme organıyla ilgili yapılardır. Başçık ve sapçık, erkek organı oluşturmak için bir aradadır.
Adım 3: Dişi üreme organı ise tepecik, dişicik borusu ve yumurtalıktan oluşur. Yani II. Tepecik, dişi üreme organının bir parçasıdır.
Adım 4: Soru bize “hangileri bir üreme organında birlikte bulunmaz?” diye soruyor. Başçık (I) erkek organın bir parçasıyken, Tepecik (II) dişi organın bir parçasıdır. Bu ikisi farklı üreme organlarına ait olduğu için tek bir organın içinde birlikte bulunamazlar.
Dolayısıyla, Başçık ve Tepecik aynı üreme organının parçaları değildir.
Sonuç: Doğru Cevap C) I ve II
3. Soru:
I. Yumurtlayarak yavru yaparlar.
II. Yumurtadan yavruların gelişip çıkması için kuluçkaya yatarlar.
III. Yumurtadan çıkan yavrularına bir süre bakarlar.
Verilen özellikler aşağıdaki canlıların dâhil olduğu gruplardan hangisine aittir?
A) Aslan
B) Baykuş
C) Kertenkele
D) Kurbağa
Çözüm:
Bu soruda verilen özellikleri hangi canlının taşıdığını bulacağız. Verilen özellikler: yumurtlama, kuluçkaya yatma ve yavru bakımı.
Adım 1: Şıklardaki canlıları ve özelliklerini inceleyelim.
- A) Aslan: Aslan bir memelidir. Memeliler yavrularını doğurur, yumurtlamazlar. Bu yüzden aslan olamaz.
- B) Baykuş: Baykuş bir kuştur. Kuşlar yumurtlayarak çoğalır. Yumurtalarının sıcak kalması ve yavruların gelişebilmesi için kuluçkaya yatarlar. Yumurtadan çıkan yavrularına bir süre bakıp onları beslerler. Verilen üç özellik de kuşlara ve dolayısıyla baykuşa uymaktadır.
- C) Kertenkele: Kertenkele bir sürüngendir. Sürüngenler genellikle yumurtlar ama kuluçkaya yatma ve yavru bakımı özellikleri onlarda görülmez. Bu yüzden kertenkele de olamaz.
- D) Kurbağa: Kurbağa bir amfibidir (iki yaşamlı). Yumurtalarını suya bırakır ve genellikle yavru bakımı yapmazlar. Bu yüzden kurbağa da doğru cevap değil.
Adım 2: Tüm özellikleri karşılayan tek canlı grubu kuşlardır ve şıklardaki baykuş bir kuştur.
Sonuç: Doğru Cevap B) Baykuş
4. Soru:
I. Polenin çeşitli aracılarla çiçekteki dişi organ tepeciğine taşınmasıdır.
II. Polende bulunan spermlerin yumurtalığa iletilip orada yumurtayla birleşmesidir.
III. Olumsuz çevresel koşullara karşı koruyucu bir kabuk içinde bulunan embriyo ve depolanmış besinleri taşıyan yapının meydana gelmesidir.
Verilen açıklamalarla ilgili aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi doğrudur?
Çözüm:
Bu soruda bitkilerde üreme ile ilgili temel kavramların tanımları verilmiş. Bizden bu tanımları doğru kavramlarla eşleştirmemiz isteniyor.
Adım 1:I numaralı tanımı inceleyelim: “Polenin… dişi organ tepeciğine taşınmasıdır.” Polenlerin rüzgar, su veya hayvanlar aracılığıyla dişi organın tepeciğine ulaşması olayına tozlaşma diyoruz. O zaman I ➡ Tozlaşma.
Adım 2:II numaralı tanımı inceleyelim: “Polende bulunan spermlerin… yumurtayla birleşmesidir.” Erkek üreme hücresi (sperm) ile dişi üreme hücresinin (yumurta) birleşmesi olayına her zaman döllenme deriz. O zaman II ➡ Döllenme.
Adım 3:III numaralı tanımı inceleyelim: “…koruyucu bir kabuk içinde bulunan embriyo ve depolanmış besinleri taşıyan yapının meydana gelmesidir.” Döllenmeden sonra zigot gelişerek embriyoyu oluşturur. Embriyo ve etrafındaki besin dokusunun sert bir kabukla çevrilmesiyle oluşan yapıya tohum denir. Bu olaya da tohumun oluşması denir. O zaman III ➡ Tohum oluşması.
Şimdi bu eşleştirmeyi şıklarda arayalım: I-Tozlaşma, II-Döllenme, III-Tohum oluşması. Bu sıralamayı D şıkkında görüyoruz.
Sonuç: Doğru Cevap D) Tozlaşma – Döllenme – Tohum oluşması
5. Soru: İlkbaharda bahçenize ektiğiniz domates tohumlarının çimlenip filizlenmesine kadar aşağıdakilerden hangisini sağlamanız gerekmez?
A) Güneş ışığı
B) Su (nem)
C) Isı
D) Oksijen
Çözüm:
Bu soru, bir tohumun canlanıp topraktan dışarı çıkması, yani çimlenmesi için nelere ihtiyacı olduğunu soruyor. Burada çok önemli bir ayrıntı var: soru, “filizlenmesine kadar” olan süreci soruyor.
Adım 1: Bir tohumun uykudan uyanıp çimlenmeye başlaması için üç temel şeye ihtiyacı vardır. Bunları S.O.S olarak kodlayabiliriz:
- Su (Nem)
- Oksijen (Hava)
- Sıcaklık (Uygun ısı)
Adım 2: Tohum, toprağın altındayken çimlenir. Toprağın altında olduğu için henüz yaprakları yoktur ve fotosentez yapamaz. Fotosentez yapmak için neye ihtiyaç vardı? Güneş ışığına! Tohum, topraktan çıkıp ilk yapraklarını oluşturduktan sonra fotosentez yapmaya ve dolayısıyla güneş ışığına ihtiyaç duymaya başlar.
Adım 3: Soru bize çimlenme süreci için “gerekmez” olanı soruyor. Su, oksijen ve uygun sıcaklık şarttır. Ancak tohum toprağın altındayken güneş ışığına ihtiyacı yoktur. Hatta bazı bitki tohumları için ışık, çimlenmeyi engelleyici bile olabilir.
Bu yüzden çimlenme için güneş ışığı bir zorunluluk değildir.
Sonuç: Doğru Cevap A) Güneş ışığı