Harika bir çalışma kağıdı! Merhaba sevgili öğrencilerim, ben Fen Bilimleri öğretmeniniz. Şimdi bu soruları birlikte, adım adım ve anlayarak çözeceğiz. Hazırsanız, haydi başlayalım!
A) Verilen cümlelerdeki noktalı yerleri yukarıdaki ifadelerden uygun olanıyla tamamlayınız.
1. Eşeyli üreyen canlılarda sperm ve yumurtanın birleşmesiyle __________ oluşur.
Çözüm:
Adım 1: Soru bizden sperm ve yumurta hücrelerinin birleşmesiyle neyin oluştuğunu soruyor. Bu iki üreme hücresinin bir araya gelmesi olayına döllenme diyoruz.
Adım 2: Döllenme sonucunda oluşan ilk canlı taslağına, yani döllenmiş yumurta hücresine zigot adı verilir.Sonuç: Eşeyli üreyen canlılarda sperm ve yumurtanın birleşmesiyle zigot oluşur.
2. Eşeyli üreyen canlılarda embriyo gelişerek önce __________ denilen yapıyı oluşturur.
Çözüm:
Adım 1: Zigotun anne rahminde gelişmesiyle embriyo oluşur. Soru, embriyonun gelişiminin bir sonraki aşamasını soruyor.
Adım 2: Embriyo, gelişimini sürdürerek yaklaşık iki ay sonra daha belirgin bir canlı şeklini alır. Bu yapıya fetüs denir. Fetüs, doğuma kadar gelişimine devam eder.Sonuç: Eşeyli üreyen canlılarda embriyo gelişerek önce fetüs denilen yapıyı oluşturur.
3. Canlıların kendilerine benzer canlılar oluşturması bir __________ faaliyetidir.
Çözüm:
Adım 1: Bu cümle, canlıların ortak özelliklerinden birini tanımlıyor. Canlıların soylarını devam ettirmek için kendilerine benzer yeni bireyler meydana getirmesi olayını hatırlayalım.
Adım 2: Bu olayın genel adına üreme diyoruz. Üreme, neslin devamı için şarttır.Sonuç: Canlıların kendilerine benzer canlılar oluşturması bir üreme faaliyetidir.
4. İnsanın üreme organlarının belli bir bölümünde meydana gelen mayozla __________ oluşur.
Çözüm:
Adım 1: Mayoz bölünmenin amacını düşünelim. Mayoz, üreme ana hücrelerinden üreme hücrelerinin (gametlerin) oluşmasını sağlayan özel bir bölünme şeklidir.
Adım 2: Dolayısıyla mayoz bölünme sonucunda sperm ve yumurta gibi üreme hücreleri meydana gelir.Sonuç: İnsanın üreme organlarının belli bir bölümünde meydana gelen mayozla üreme hücreleri oluşur.
5. İnsanın erkek bireylerinde spermler __________ denilen üreme organı bölümünde oluşur.
Çözüm:
Adım 1: Erkek üreme sisteminin temel organını ve spermlerin üretildiği yeri hatırlamamız gerekiyor.
Adım 2: Erkeklerde spermlerin üretildiği organ er bezi (testis) olarak adlandırılır.Sonuç: İnsanın erkek bireylerinde spermler er bezi (testis) denilen üreme organı bölümünde oluşur.
6. Eşeyli üreyen canlılarda sperm ve yumurtanın birleşmesi olayına __________ denir.
Çözüm:
Adım 1: Bu soru, 1. sorunun biraz farklı bir versiyonu. Bu kez olayın kendisine ne ad verildiği soruluyor.
Adım 2: Erkek üreme hücresi olan sperm ile dişi üreme hücresi olan yumurtanın çekirdeklerinin birleşmesi olayına döllenme denir.Sonuç: Eşeyli üreyen canlılarda sperm ve yumurtanın birleşmesi olayına döllenme denir.
7. Döllenmeyle zigotun oluşmasından sonra yeni bir bireyin meydana gelmesi için hücreler peş peşe __________ çoğalır.
Çözüm:
Adım 1: Tek bir hücre olan zigotun, milyarlarca hücreden oluşan bir bebeğe dönüşmesi için sürekli bölünmesi gerekir. Bu bölünme, büyüme ve gelişmeyi sağlayan bölünme türüdür.
Adım 2: Vücut hücrelerinde görülen, büyüme, gelişme ve yaraların onarılmasını sağlayan bölünme şekli mitozla olur. Zigot da mitoz bölünmeler geçirerek çoğalır.Sonuç: Döllenmeyle zigotun oluşmasından sonra yeni bir bireyin meydana gelmesi için hücreler peş peşe mitozla çoğalır.
8. Bitkilerdeki vejetatif üreme bir __________ üreme şeklidir.
Çözüm:
Adım 1: Vejetatif üremenin ne olduğunu hatırlayalım. Bir bitkinin dal, yaprak veya kök gibi kısımlarından yeni bir bitki elde edilmesidir. Örneğin, bir gül dalını toprağa dikip yeni bir gül fidesi elde etmek gibi.
Adım 2: Bu üreme şeklinde tek bir ata canlı vardır ve döllenme olayı gerçekleşmez. Bu tür üremeye eşeysiz üreme denir.Sonuç: Bitkilerdeki vejetatif üreme bir eşeysiz üreme şeklidir.
9. İnsanda bazı doku ya da organların sınırlı da olsa eksilen parçasını tamamlaması __________ sonucu gerçekleşir.
Çözüm:
Adım 1: Canlıların kopan veya zarar gören parçalarını yenileme yeteneğini düşünelim. Örneğin, kertenkelenin kopan kuyruğunu yenilemesi gibi. İnsanlarda bu yetenek daha sınırlıdır; kırılan kemiğin onarılması veya yaranın iyileşmesi gibi.
Adım 2: Bu yenilenme olayına rejenerasyon denir.Sonuç: İnsanda bazı doku ya da organların sınırlı da olsa eksilen parçasını tamamlaması rejenerasyon sonucu gerçekleşir.
10. Eşeyli üreyen canlıların bazılarında yumurtadan çıkan yavrunun bir dizi değişiklikler geçirerek atalarına benzer duruma gelmesi bir __________ olayıdır.
Çözüm:
Adım 1: Bazı canlıların yavruları, doğduklarında veya yumurtadan çıktıklarında ana canlıya pek benzemezler. Zamanla yapısal değişiklikler geçirerek ana canlıya benzer hale gelirler.
Adım 2: Kelebeğin tırtıl evresinden sonra kelebeğe dönüşmesi veya kurbağanın iribaş halinden kurbağaya dönüşmesi bu olaya örnektir. Bu olaya başkalaşım denir.Sonuç: Eşeyli üreyen canlıların bazılarında yumurtadan çıkan yavrunun bir dizi değişiklikler geçirerek atalarına benzer duruma gelmesi bir başkalaşım olayıdır.
B) Aşağıdaki ifadelerin başındaki kutucuğa ifade doğruysa “D”, yanlışsa “Y” yazınız.
[D] 1. Böcekler, balıklar, iki yaşamlılar, sürüngenler ve kuşlar yumurtlayarak ürer.
Açıklama: Bu ifade doğrudur. Sayılan canlı gruplarının hepsi üremek için yumurta bırakır. Bu onların ortak bir üreme şeklidir.
[Y] 2. Başçık ve sapçık, bitkinin çiçeğindeki dişi organ bölümlerindendir.
Açıklama: Bu ifade yanlıştır. Başçık ve sapçık, bir araya gelerek bitkinin erkek üreme organını oluşturur. Dişi üreme organı ise tepecik, dişicik borusu ve yumurtalıktan oluşur.
[D] 3. Canlılardaki üreme faaliyetleri neslin devamını sağlamak için yapılır.
Açıklama: Bu ifade doğrudur. Üreme, canlıların soylarını devam ettirmesini sağlayan hayati bir faaliyettir. Eğer üreme olmasaydı, türler yok olurdu.
[Y] 4. Kadının üreme sistemindeki zigotun tutunup geliştiği yere yumurtalık adı verilir.
Açıklama: Bu ifade yanlıştır. Zigot, döllenmeden sonra rahim (döl yatağı) adı verilen organa tutunur ve gelişimini burada sürdürür. Yumurtalık ise yumurta hücrelerinin üretildiği yerdir.
[Y] 5. Sürüngenlerde, kuşlarda ve memelilerde yavru bakımı vardır.
Açıklama: Bu ifade yanlıştır. Kuşlarda ve memelilerde yavru bakımı yaygın olarak görülür. Ancak sürüngenlerin büyük bir çoğunluğunda yavru bakımı görülmez. Genellikle yumurtalarını bırakıp giderler. Bu nedenle ifade genelleme yaptığı için yanlıştır.
[D] 6. Amip, bakteri gibi tek hücreli canlılar bölünerek yapılan eşeysiz üremeyle çoğalır.
Açıklama: Bu ifade doğrudur. Tek hücreli canlılar, genellikle enine veya boyuna bölünerek çoğalırlar. Bu, eşeysiz üremenin bir çeşididir ve çok hızlı gerçekleşir.
[D] 7. Gerekli koşullar sağlandığında tohum içindeki embriyonun uyku hâlinden çıkıp büyüme ve gelişmeye başlamasına çimlenme denir.
Açıklama: Bu ifade doğrudur. Bu, çimlenmenin tam tanımıdır. Tohumun canlanması için su, oksijen ve uygun sıcaklık gibi şartlar gereklidir.
[Y] 8. İnsan uyurken büyüme ve gelişme faaliyetleri yavaşlar ve durur.
Açıklama: Bu ifade yanlıştır. Tam tersine, büyüme hormonu en çok uyku sırasında salgılanır. Bu nedenle uyku, büyüme ve gelişme için çok önemlidir. Faaliyetler durmaz, hatta hızlanır.
[D] 9. Bitkilerde vejetatif üreme yoluyla kalıtsal yapıları birbirine aynen benzeyen bitkiler elde edilir.
Açıklama: Bu ifade doğrudur. Vejetatif üreme bir eşeysiz üreme çeşidi olduğu için, ata bitkiden alınan bir parçadan yeni bir bitki oluşur. Bu yüzden oluşan yeni bitki, ata bitkiyle genetik olarak tamamen aynıdır.
[D] 10. Balıklar ve kurbağalarda olduğu gibi üreme sırasında bir defada çok sayıda üreme hücresi oluşturmanın türün devamına katkısı vardır.
Açıklama: Bu ifade doğrudur. Balıklar ve kurbağalar gibi dış döllenme yapan canlılarda, yumurta ve spermlerin birleşme şansı düşüktür. Ayrıca yavruların hayatta kalma oranı da azdır. Bu yüzden çok sayıda üreme hücresi oluşturarak nesillerinin devam etme şansını artırırlar.
Umarım hepsi anlaşılmıştır. Harika iş çıkardınız! Unutmayın, anlamadığınız bir yer olursa sormaktan çekinmeyin. Başarılar dilerim!