Merhaba sevgili öğrencilerim! Ben Fen Bilimleri öğretmeniniz. Bugün birlikte kitaptaki etkinlikleri çözeceğiz ve ışığın gizemli dünyasını biraz daha aydınlatacağız. Hazırsanız, haydi başlayalım!
C) Aşağıdaki numaralandırılmış ifadeleri uygun kavramlarla eşleştiriniz.
Bu bölümde bize verilen tanımlarla sağdaki kavramları doğru bir şekilde birleştirmemiz isteniyor. Tek tek gidelim.
1. Prizmadan geçirilen beyaz ışığın kendisini oluşturan renklerine ayrılmasıyla oluşan görüntü, spektrum.
Çözüm: Sevgili arkadaşlar, hatırlarsanız beyaz ışığı bir prizmaya tuttuğumuzda, tıpkı bir gökkuşağı gibi renklerine ayrılıyordu. Kırmızı, turuncu, sarı, yeşil, mavi ve mor renkleri görüyorduk. İşte bu renk dizisine biz ışık tayfı diyoruz.
Sonuç: Doğru eşleştirme 1 → ç
2. Güneş ışığı enerjisi kullanarak su ısıtan sistemdir.
Çözüm: Güneş’in ne kadar güçlü bir enerji kaynağı olduğunu biliyoruz. Özellikle çatılarda gördüğümüz, Güneş enerjisini kullanarak suyu ısıtan sistemler vardır. Bu sistemlere Güneş kolektörü adı verilir. Kolektör, “toplayıcı” anlamına gelir; yani Güneş enerjisini toplar.
Sonuç: Doğru eşleştirme 2 → a
3. Yansıtıcı ya da kırıcı yüzeye gelen ışının yüzeyde normalle yaptığı açıdır.
Çözüm: Bir ışık ışını bir yüzeye çarptığında, yüzeye dik olarak hayali bir çizgi çizeriz. Bu çizgiye “normal” deriz. İşte yüzeye gelen ışının bu normal çizgisiyle yaptığı açıya gelme açısı denir. Bu, ışığın yansıması ve kırılması konularında çok önemli bir kavramdır.
Sonuç: Doğru eşleştirme 3 → e
4. Görebildiğimiz tüm ışık renklerinin bileşimidir.
Çözüm: Aslında Güneş’ten gelen ve bizim genellikle renksiz olarak algıladığımız ışık, tüm renklerin bir karışımıdır. Gökkuşağındaki bütün renkler birleştiğinde ortaya beyaz ışık çıkar.
Sonuç: Doğru eşleştirme 4 → c
5. Bir ortamın ışık enerjisini emmesi yani absorbe etmesidir.
Çözüm: Cisimlerin ışığı yansıtmak yerine, onu içine alıp hapsetmesi olayına soğurma denir. Örneğin, koyu renkli bir tişörtün yazın Güneş altında çok ısınmasının sebebi, ışığı yansıtmak yerine soğurmasıdır.
Sonuç: Doğru eşleştirme 5 → b
D) Aşağıdaki soruların cevapları olan sözcükleri bularak bulmacadaki yerine yazınız.
Şimdi de eğlenceli bulmaca zamanı! Soruları dikkatlice okuyup doğru kelimeleri bulalım.
Soldan sağa
- 1. Maddeleri olduğundan büyük gösteren ince kenarlı mercekle yapılmış araç.
Çözüm: Hani bazen küçük yazıları okumak için veya karıncaları incelemek için kullandığımız bir alet var ya, işte o! Bu aletin adı BÜYÜTEÇ‘tir. - 2. Işığı yansıtan, varlıkların görüntüsünü veren, arka yüzü sırlı cam gibi parlak yüzey.
Çözüm: Sabahları kalktığımızda kendimize baktığımız, ışığı çok iyi yansıtan ve görüntü oluşturan bu nesne tabii ki AYNA‘dır. - 3. Cisimleri görmeyi, renklerini ayırt etmeyi vb. olayları sağlayan fiziksel enerji.
Çözüm: Etrafımızdaki dünyayı görmemizi sağlayan, onsuz hiçbir şeyi fark edemeyeceğimiz bu enerji türü IŞIK‘tır. - 4. Mercek, çukur ayna ve tümsek aynaya gelen ışınların dağılmadan toplandıkları nokta.
Çözüm: Işık ışınlarının bir mercekten geçtikten veya bir aynadan yansıdıktan sonra toplandığı özel bir nokta vardır. Bu noktaya ODAK noktası denir. - 5. Gelen ışığın içindeki sadece mavi rengin yansıtılması sonucu oluşan renk.
Çözüm: Eğer bir cisim üzerine gelen beyaz ışığın içindeki tüm renkleri soğurup sadece maviyi yansıtıyorsa, biz o cismi MAVİ renkte görürüz.
Yukarıdan aşağıya
- 6. Saydam bir ortamdan başka bir saydam ortama geçen ışının doğrultusunu değiştirmesi.
Çözüm: Su dolu bir bardağın içindeki kaşığın sanki bükülmüş gibi görünmesinin sebebi budur. Işığın bir ortamdan başka bir ortama geçerken yön değiştirmesine KIRILMA denir. - 7. Yeryüzünün doğal ışık ve ısı kaynağı olan yıldız.
Çözüm: Dünyamızı aydınlatan ve ısıtan, hayatın kaynağı olan en yakınımızdaki yıldız tabii ki GÜNEŞ‘tir. - 8. Işık dalgalarının yansıtıcı bir yüzeye çarparak geri dönmesi.
Çözüm: Işığın bir yüzeye çarpıp geldiği ortama geri dönmesi olayına YANSIMA adını veriyoruz. Aynaların çalışma prensibi budur. - 9. Beyaz ışığı oluşturan tüm renkleri soğuran maddenin rengi.
Çözüm: Bir madde, üzerine düşen ışığın tüm renklerini soğuruyor, hiç yansıtmıyorsa o maddeyi biz SİYAH olarak görürüz. Bu yüzden siyah cisimler güneşte daha çok ısınır. - 10. Camdan ya da ışık kırıcı bir maddeden yapılmış, genellikle küresel yüzeylerle sınırlanmış saydam cisim, lens.
Çözüm: Gözlüklerde, fotoğraf makinelerinde, mikroskoplarda kullanılan ve ışığı kırarak görüntü oluşturan bu saydam cisimlerin genel adı MERCEK‘tir.
Öğretmeninizin Notu: Sevgili çocuklar, bu bulmacayı çözerken bulduğumuz doğru kelimeleri yerleştirmeye çalıştığımızda bazı harflerin kesişim noktalarında uyuşmadığını fark edebilirsiniz. Bazen kitaplarda böyle küçük baskı hataları olabilir. Hiç sorun değil! Önemli olan sizin bu kavramların doğru anlamlarını öğrenmeniz. Hepiniz harikasınız!