7. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Cevapları Ferman Yayınları Sayfa 151
Merhaba sevgili öğrencim,
Harika bir konuyla karşı karşıyayız: Işığın Soğurulması! Bu, günlük hayatta sürekli karşılaştığımız ama belki de üzerinde çok düşünmediğimiz bir olay. Gel, şimdi kitaptaki soruları birlikte analiz edelim ve cevaplayalım. Tıpkı bir dedektif gibi ipuçlarını takip ederek sonuca ulaşacağız.
Önce metnin başındaki genel sorulara bir göz atalım:
Soru: Yazın insanların gölge yerleri tercih etmelerinin (Görsel 5.1) nedeni nedir? Açıklayınız.
Çözüm:
Bu sorunun cevabını aslında hepimiz yaşıyoruz, değil mi? Güneşli bir günde dışarı çıktığımızda, Güneş’in sadece etrafı aydınlatmadığını, aynı zamanda ısıttığını da hissederiz.
- Adım 1: Güneş ışınları, beraberinde ısı enerjisi taşır. Bir yüzeye çarptıklarında bu enerjinin bir kısmını o yüzeye bırakırlar.
- Adım 2: Biz Güneş’in altında durduğumuzda, vücudumuz bu ışınları doğrudan alır ve ısınırız. Bu yüzden sıcaklarız ve terleriz.
- Adım 3: Gölge bir yer ise (örneğin bir ağacın altı), Güneş ışınlarının doğrudan bize ulaşmasını engeller. Işınlar bize ulaşamadığı için taşıdıkları ısı enerjisi de ulaşamaz. Bu yüzden gölgedeki yerler, Güneş’in altındaki yerlere göre çok daha serin olur. Kısacası, serinlemek ve Güneş’in yakıcı etkisinden korunmak için gölgeyi tercih ederiz.
Soru: İnsanlar neden yazın açık renkli, kışın koyu renkli giysileri tercih eder? Binaların dış cephelerinin koyu ya da açık renkli boyanması, yaz ve kış aylarında ne fark oluşturur?
Çözüm:
İşte bu sorular, konumuzun tam kalbine iniyor! Renklerin sihirli bir dünyası var.
- Adım 1: Cisimlerin renkleri, onların Güneş ışığıyla nasıl etkileşime gireceğini belirler. Şunu unutma: Açık renkler ışığı yansıtır, koyu renkler ise ışığı soğurur (yani emer).
- Adım 2: Soğurulan ışık, ısı enerjisine dönüşür. Yani bir cisim ne kadar çok ışık soğurursa, o kadar çok ısınır.
- Adım 3: Bu bilgiyi giysilerimize uygulayalım. Yazın serin kalmak isteriz. Bu yüzden Güneş ışığını yansıtan, yani daha az ısıtan açık renkli (beyaz, bej, sarı gibi) kıyafetler giyeriz. Kışın ise sıcak kalmak isteriz. Bu yüzden Güneş ışığını emerek bizi daha sıcak tutacak koyu renkli (siyah, lacivert, kahverengi gibi) kıyafetleri tercih ederiz.
- Adım 4: Aynı mantık binalar için de geçerlidir. Özellikle sıcak iklimlerdeki evlerin dış cepheleri genellikle beyaza veya açık renklere boyanır. Böylece yazın Güneş ışığını yansıtarak evin daha az ısınmasını sağlarlar. Soğuk bölgelerde ise koyu renkli çatılar veya duvarlar, Güneş’ten daha fazla ısı emerek kışın ısınmaya yardımcı olabilir.
Şimdi de gelelim o güzel deneyimize ve değerlendirme sorularına. Bu deney, yukarıda anlattıklarımızı kendi gözlerimizle görmemizi sağlıyor.
Etkinliğin Değerlendirilmesi
1. Hangi bardaktaki su daha çok ısındı? Bunun nedeni ne olabilir?
Çözüm:
Deneyde üç bardağımız vardı: 1. bardakta sütlü su (beyaz), 2. bardakta kırmızı mürekkepli su (kırmızı), 3. bardakta ise siyah mürekkepli su (siyah).
- Adım 1: Deney sonucunda sıcaklığı en çok artan, yani en çok ısınan bardak 3. bardak (siyah renkli su) olacaktır.
- Adım 2: Neden mi? Çünkü az önce öğrendiğimiz gibi, siyah renk, ışığın neredeyse tamamını soğurur. Soğurulan bu ışık enerjisi, doğrudan ısı enerjisine dönüşür. Bu yüzden siyah renkli sıvı, diğerlerine göre Güneş’ten çok daha fazla ısı toplamış ve sıcaklığı daha fazla artmıştır.
2. Hangi bardaktaki suyun sıcaklığı en az arttı?
Çözüm:
- Adım 1: Bu sorunun cevabı da yine renklerin ışıkla dansında saklı! Deney sonucunda sıcaklığı en az artan bardak 1. bardak (sütlü su, yani beyaz renkli su) olacaktır.
- Adım 2: Bunun sebebi ise, beyaz rengin ışığın neredeyse tamamını yansıtmasıdır. Işığı yansıttığı için çok az bir kısmını soğurur. Daha az ışık soğurduğu için de daha az ısınır. Bu yüzden sıcaklık artışı diğerlerine göre en az olan beyaz renkli sıvıdır. Kırmızı renkli sıvı ise siyah ile beyaz arasında bir sıcaklık artışı gösterecektir.
3. Cisimlerin renginin ışıkla etkileşiminde bir etkisi var mıdır? Açıklayınız.
Çözüm:
- Adım 1: Bu deneye ve önceki sorulara verdiğimiz cevaplara bakarsak, bu sorunun cevabı kocaman bir EVET! Cisimlerin rengi, ışıkla etkileşimlerinde kesinlikle çok önemli bir rol oynar.
- Adım 2: Açıklaması ise şöyledir:
- Koyu renkli cisimler (siyah, lacivert, koyu kahve vb.) üzerlerine düşen ışığın büyük bir bölümünü soğurur. Soğurulan bu enerji ısıya dönüştüğü için bu cisimler daha çok ısınır.
- Açık renkli cisimler (beyaz, sarı, açık mavi vb.) üzerlerine düşen ışığın büyük bir bölümünü yansıtır. Işığı yansıttıkları için daha az enerji soğururlar ve dolayısıyla daha az ısınırlar.
İşte bu olaya ışığın soğurulması diyoruz. Bu deney sayesinde, renklerin sadece bir görüntüden ibaret olmadığını, aynı zamanda maddelerin ısıyla olan ilişkisini de derinden etkilediğini görmüş olduk. Harika bir iş çıkardın!