Harika bir test! Hadi bakalım, 7. sınıfın parlak zekaları olarak bu soruları birlikte, adım adım çözelim. Fen Bilimleri ne kadar keyifli bir ders, şimdi bir kez daha göreceğiz!
Soru 6: Aşağıda verilen özelliklerden hangisi bir cismin Dünya’daki ağırlığıyla ilgili özelliklerden biri değildir?
Merhaba sevgili öğrencim. Bu soruda bize “ağırlık” kavramının özelliklerini soruyor ve hangisinin ağırlığa ait olmadığını bulmamızı istiyor. Ağırlık ve kütle kavramlarını sık sık karıştırırız ama aralarında önemli bir fark var. Unutma, ağırlık bir cisme etki eden yer çekimi kuvvetidir.
Adım 1: Şıkları tek tek inceleyelim.
- A) Birimi Newton’dır. Ağırlık bir kuvvet olduğu için birimi Newton’dur (N). Bu ifade ağırlık için doğrudur.
- B) Dinamometreyle ölçülür. Kuvveti ölçen alet dinamometreydi (yaylı kantar). Ağırlık da bir kuvvet olduğuna göre dinamometre ile ölçülür. Bu ifade de doğrudur.
- C) Bulunduğu konuma göre değişmez. İşte burası çok önemli! Bir cismin ağırlığı, bulunduğu yerin çekim kuvvetine göre değişir. Mesela Ay’da daha az, Dünya’da daha çok çekeriz. Hatta Dünya üzerinde bile Ekvator’da ve kutuplarda ağırlığımız çok küçük de olsa farklıdır. Değişmeyen nicelik kütledir. Kütle, madde miktarıdır ve her yerde aynıdır. Bu ifade ağırlık için yanlıştır.
- D) Kütleye etki eden yer çekimi kuvvetidir. Bu, ağırlığın tanımının ta kendisidir! Bu ifade de doğrudur.
Adım 2: Doğru cevabı bulalım.
Soru bizden ağırlıkla ilgili olmayan özelliği istediği için, C seçeneğindeki “bulunduğu konuma göre değişmez” ifadesi aradığımız cevaptır. Çünkü ağırlık konuma göre değişir.
Sonuç: C
Soru 7: Aşağıdaki durumlardan hangisinde fiziksel anlamda iş yapmaktan söz edilemez?
Fiziksel anlamda iş yapabilmek için iki şartımız vardı, hatırlayalım:
- Bir cisme kuvvet uygulamalıyız.
- Cismi, uyguladığımız kuvvet doğrultusunda hareket ettirmeliyiz.
Eğer cisim hareket etmiyorsa ya da hareket yönü ile kuvvetin yönü birbirine dik ise iş yapmış sayılmayız.
Adım 1: Şıkları bu kurallara göre değerlendirelim.
- A) Yatay yolda çanta taşınırken: Çantayı taşırken onu düşmemesi için yukarı doğru bir kuvvet uygularız. Ama yol yatay olduğu için ileri doğru hareket ederiz. Kuvvet yönü (yukarı) ile hareket yönü (ileri) birbirine dik olduğu için fiziksel anlamda iş yapılmış olmaz. Bu seçenek aradığımız cevap olabilir!
- B) Dolabın kapağı açılırken: Kapağı çekerek bir kuvvet uygularız ve kapak da çektiğimiz yönde hareket eder. İş yapılır.
- C) Yerden silgi alınırken: Silgiye yukarı doğru bir kuvvet uygularız ve silgi yukarı doğru hareket eder. İş yapılır.
- D) Sandık ileriye itilirken: Sandığa ileri doğru bir kuvvet uygularız ve sandık ileri doğru hareket eder. İş yapılır.
Adım 2: Sonuca ulaşalım.
Gördüğümüz gibi, çantayı yatay yolda taşırken uyguladığımız kuvvetle çantanın hareket yönü aynı doğrultuda değil. Bu yüzden fiziksel anlamda iş yapılmış sayılmaz.
Sonuç: A
Soru 8: Aşağıdakilerden hangisinin hem kinetik hem de potansiyel enerjisi vardır?
Harika bir enerji sorusu! Önce enerjileri bir hatırlayalım:
- Kinetik Enerji: Cisimlerin hareketinden dolayı sahip olduğu enerjidir. Koşan bir çocuk, uçan bir kuş… Hareket varsa kinetik enerji de var!
- Potansiyel Enerji: Cisimlerin konumundan (yüksekliğinden) dolayı sahip olduğu enerjidir. Masadaki bardak, daldaki elma… Yükseklik varsa potansiyel enerji de var!
Soru bizden hem hareket eden hem de yüksekte olan bir varlığı bulmamızı istiyor.
Adım 1: Görselleri inceleyelim.
- A) Kapıya takılı anahtar: Anahtar yerden yüksekte duruyor, yani potansiyel enerjisi var. Ama hareket etmiyor, o yüzden kinetik enerjisi yok.
- B) Uçan sinek kuşu: Kuş havada uçuyor, yani yerden yüksekte. Demek ki potansiyel enerjisi var. Aynı zamanda kanat çırpıp hareket ediyor, yani kinetik enerjisi de var. Aradığımız cevap bu gibi!
- C) Masada duran bardak: Bardak masanın üzerinde, yani yerden yüksekte. Potansiyel enerjisi var. Ama durduğu için hareket etmiyor, yani kinetik enerjisi yok.
- D) Ok atılmaya hazırlanan yay: Yay gerilmiş durumda, bu yüzden esneklik potansiyel enerjisine sahip. Ama henüz fırlatılmamış, yani hareket etmiyor. Dolayısıyla kinetik enerjisi yok.
Adım 2: Cevabı netleştirelim.
Hem yüksekte olup (potansiyel enerji) hem de hareket halinde olan (kinetik enerji) tek seçenek uçan sinek kuşudur.
Sonuç: B
Soru 9: Yüksekten paraşütle atlayan bir insana etki eden hava direnci onun kinetik enerjisini nasıl etkiler?
Bu soruyu çözmek için yine kinetik enerjinin neye bağlı olduğunu düşünmeliyiz. Kinetik enerji, bir cismin hızıyla ilgilidir. Hız artarsa kinetik enerji artar, hız azalırsa kinetik enerji azalır.
Adım 1: Olayı hayal edelim.
Bir kişi uçaktan atladığında önce hızla düşmeye başlar. Hızı sürekli artar. Sonra paraşütünü açar. Paraşüt, çok geniş bir yüzeye sahip olduğu için havayı altına toplar ve kişiye yukarı doğru büyük bir itme kuvveti uygular. Bu kuvvete hava direnci diyoruz.
Adım 2: Hava direncinin etkisini düşünelim.
Hava direnci, paraşütçünün hareket yönünün tersine, yani yukarı doğrudur. Bu da paraşütçüyü bir nevi frenler ve onun hızını önemli ölçüde azaltır.
Adım 3: Kinetik enerjiyle bağlantı kuralım.
Paraşüt açılınca paraşütçünün hızı azaldığına göre, hareket enerjisi olan kinetik enerjisi de ne olur? Elbette azalır.
Sonuç: C
Soru 10: Yukarıdaki grafiklerin ilkinde A, B, C gezegenlerinin kütleleri verilmiştir. Diğer üç grafikte de 1, 2, 3. gezegenlerdeki A, B, C cisimlerinin ağırlıkları verilmiştir. Verilenlere göre aşağıdaki ifadelerden hangisi doğru olur?
Bu bir grafik okuma ve yorumlama sorusu. Önce kütle ve ağırlık arasındaki formülü hatırlayalım: Ağırlık = Kütle x Yer Çekimi. Bu formül bize çok yardımcı olacak.
Adım 1: İlk grafiği (Kütle Grafiği) analiz edelim.
Bu grafikte A, B ve C cisimlerinin kütleleri karşılaştırılmış. Sütunların boylarına bakalım:
- A’nın sütunu en uzun.
- C’nin sütunu ortada.
- B’nin sütunu en kısa.
Bu durumda kütle sıralamamız: Kütle(A) > Kütle(C) > Kütle(B) olur. Yani kütlesi en büyük olan cisim A, en küçük olan ise B’dir.
Adım 2: Şıkları bu bilgiye göre kontrol edelim.
- A) Kütlesi en büyük olan cisim A’dır. Kütle grafiğine baktığımızda A’nın sütununun en uzun olduğunu gördük. Bu ifade doğrudur.
- B) Kütlesi en büyük olan cisim B’dir. Bu yanlış, B’nin kütlesi en küçüktü.
- C) Kütlesi en büyük olan cisim C’dir. Bu da yanlış, C’nin kütlesi ortancaydı.
- D) Kütlesi büyük olan gezegende cismin ağırlığı daha azdır. Bu ifade temel bir fen bilgisine aykırı. Bir gezegenin kütlesi ne kadar büyükse, çekim kuvveti de o kadar büyük olur. Çekim kuvveti büyük olunca da üzerindeki cisimlerin ağırlığı daha fazla olur, daha az değil. Bu ifade yanlıştır.
Adım 3: Cevabımızı kesinleştirelim.
Yaptığımız analiz sonucunda sadece A seçeneğinin doğru olduğunu net bir şekilde gördük. Diğer ağırlık grafiklerine bakmamıza bile gerek kalmadı!
Sonuç: A
Umarım tüm çözümler anlaşılır olmuştur. Unutma, fen bilimleri dikkatli okuma ve mantık yürütme işidir. Başarılar dilerim!