7. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Cevapları Ferman Yayınları Sayfa 38

Harika bir proje konusu! Fen, Mühendislik ve Girişimcilik Uygulamaları dersimiz için çok keyifli bir çalışma olacak. Haydi gelin, Türkiye Uzay Ajansı’nda bir araştırmacı gibi düşünelim ve bu projeyi birlikte adım adım tamamlayalım.

Bu çalışmada bizden istenen, ülkemizde bir gözlemevi kurmak için en uygun yeri belirlemek ve bu çalışmayı bir model veya maket haline getirmek. Unutmayın, bu bir mühendislik ve tasarım süreci. Yani deneyeceğiz, hatalarımızı bulacağız ve daha iyisini yapmak için tekrar deneyeceğiz. İşte bu proje formunu doldurmak için hazırladığım örnek bir çalışma planı. Siz de buradan ilham alarak kendi projenizi oluşturabilirsiniz.

Hazırlayacağınız projenin adı

Projemize akılda kalıcı ve amacımızı anlatan bir isim verelim. Mesela, “Yıldızlara Açılan Pencere: Anadolu Gözlemevi Modeli” kulağa hoş geliyor, ne dersiniz?

Proje için gerekli malzemeler

Bu projede bir gözlemevi maketi yapacağız. Bunun için evde bulabileceğimiz veya kolayca temin edebileceğimiz malzemeleri düşünelim:

• Büyük bir karton kutu (Gözlemevinin ana binası için)
• Plastik bir top veya köpük top (Gözlemevi kubbesi için)
• Tuvalet kağıdı veya kağıt havlu rulosu (Teleskop için)
• Alüminyum folyo (Teleskop ve kubbenin dışını kaplamak için)
• Makas, yapıştırıcı, koli bandı
• Boya kalemleri veya sulu boya (Maketi renklendirmek için)
• Belki birkaç küçük LED lamba ve pil (İç aydınlatma için, isteğe bağlı)

Projenin yapılış basamakları

Bir mühendis gibi planlı çalışmalıyız. Haydi adımlarımızı belirleyelim:

Adım 1: Araştırma Aşaması
Önce en önemli soruyu cevaplamalıyız: Bir gözlemevi nereye kurulur? Bunun için bazı kriterler var:

• Yükseklik: Rakımın yüksek olması gerekir ki atmosferin olumsuz etkileri azalsın.
• Işık Kirliliği: Şehir ışıklarından çok uzakta olmalı. Gökyüzü kapkaranlık olmalı.
• Hava Koşulları: Havanın yıl boyunca açık ve bulutsuz olduğu gün sayısı fazla olmalı. Nem oranı düşük olmalı.

Bu kriterlere göre ülkemizde en uygun yerlerden biri olarak Erzurum’daki Palandöken Dağları’nı seçebiliriz. Çünkü hem çok yüksek hem de şehir ışıklarından uzak ve havası genellikle kuru ve açık.

Adım 2: Tasarım ve Çizim Aşaması
Maketimizi yapmadan önce nasıl bir şey yapacağımızı kağıda çizelim. Kubbesi nasıl olacak, ana bina neye benzeyecek, teleskop nereye yerleşecek? Bunları basitçe bir kağıda çizmek işimizi çok kolaylaştırır.

Adım 3: İnşa Aşaması
Şimdi malzemelerimizi kullanarak maketi yapmaya başlayabiliriz.

• Karton kutuyu gözlemevinin ana binası olarak kullanalım. Pencerelerini, kapısını keselim.
• Plastik topu tam ortadan ikiye keselim. Bu bizim kubbemiz olacak. Kubbenin üstünde, teleskopun bakacağı yeri bir kapak gibi açılıp kapanacak şekilde tasarlayabiliriz.
• Kağıt havlu rulosunu alüminyum folyo ile kaplayarak teleskopumuzu yapalım.
• Teleskopu ana binanın içine, kubbenin de tam altına gelecek şekilde sabitleyelim. Kubbeyi de binanın üzerine kolayca dönmesini sağlayacak şekilde yerleştirelim.
• Son olarak maketimizi boyayarak daha gerçekçi görünmesini sağlayalım.

Tasarlanan projenin çizimi

Bu kısma, Adım 2’de hazırladığımız basit çizimi ekleyeceğiz. Çizimin üzerinde parçaların isimlerini yazmayı unutmayalım. Örneğin; “Dönebilen Kubbe”, “Ana Teleskop”, “Gözlem Odası” gibi.

Hazırlanan tasarımda tespit edilen eksiklikler

İlk denememizde her şey mükemmel olmayabilir. İşte bu çok normal! Önemli olan bu eksiklikleri fark edip düzeltmektir. Mesela şunları fark etmiş olabiliriz:

• Kubbe, binanın üzerinde rahatça dönmüyor, sürekli takılıyor.
• Ana bina kartondan olduğu için çok sağlam durmuyor, biraz sallanıyor.
• Teleskop maketi binanın içine tam sığmadı, biraz büyük geldi.

Eksiklikleri giderilerek tasarımı yapılan projenin modellenmesi

Şimdi bulduğumuz sorunlara çözümler üretelim ve projemizi geliştirelim:

Adım 1: Kubbenin daha rahat dönmesi için, binanın üst kenarı ile kubbenin arasına küçük bilyeler veya bir karton halka daha ekleyebiliriz. Böylece sürtünme azalır ve kubbe daha kolay döner.

Adım 2: Binanın daha sağlam olması için, iç köşelerine küçük karton destekler yapıştırabiliriz veya binanın tabanını daha geniş bir karton parçasına sabitleyebiliriz.

Adım 3: Teleskopun boyutunu, binanın boyutlarına uygun olacak şekilde yeniden ölçüp biraz daha küçültebiliriz.

İşte bu son hali, projemizin geliştirilmiş ve tamamlanmış modelidir. Artık “Yıldızlara Açılan Pencere: Anadolu Gözlemevi Modeli” projemiz hazır!

Yaptığınız bu modeli “Yıl Sonu Bilim Şenliği”nde sunmak üzere saklayınız. Tasarımınızı tanıtmak amacıyla da gazete, genel ağ, televizyon reklamı hazırlayabilir ya da kısa film çekebilirsiniz.

Umarım bu örnek plan, kendi harika projenizi yapmanız için size yol gösterir. Unutmayın, en iyi fikirler araştırırken ve denerken ortaya çıkar. Başarılar dilerim!