Merhaba sevgili öğrencim, ben Fen Bilimleri öğretmeniniz. Bugün seninle birlikte sürdürülebilir yaşam ve çevre kirliliğinin canlılar üzerindeki etkilerini inceleyen harika bir soruyu çözeceğiz. Hadi bakalım, metni ve tabloyu dikkatlice inceleyerek sorunun cevabını birlikte bulalım!
1. Aşağıdaki yorumlardan hangisi yapılamaz?
A) M türünün birey sayısı artmıştır.
B) Kirlilikten en çok N türü etkilenmiştir.
C) Bölgedeki biyoçeşitlilik azalmıştır.
D) L ve M türlerinin kirlilikten etkilenme düzeyleri aynıdır.
Çözüm:
Bu soruyu çözmek için bize verilen metni ve tabloyu dikkatlice analiz etmeliyiz. Metin bize bir bölgenin 20 yıl içinde nasıl kirlendiğini, tablomuz ise bu kirlilikten bazı canlı türlerinin nasıl etkilendiğini sayısal olarak gösteriyor. Soruda bizden “yapılamayacak” yorumu, yani yanlış olan ifadeyi bulmamız isteniyor. Haydi şıkları tek tek inceleyelim!
Adım 1: A şıkkını inceleyelim.
“M türünün birey sayısı artmıştır.”
Tabloya gidip M türünün sayılarına bakalım. Yerleşimden önce M türünün birey sayısı 110 imiş. Yerleşimden sonra ise 115 olmuş. Gördüğümüz gibi bir artış var. O halde bu yorum doğrudur ve yapılabilir.
Adım 2: B şıkkını inceleyelim.
“Kirlilikten en çok N türü etkilenmiştir.”
Şimdi bütün türlerdeki değişime bakalım:
- K türü: 200’den 60’a düşmüş. (Büyük bir azalma var.)
- L türü: 100 olarak kalmış. (Değişim yok.)
- M türü: 110’dan 115’e çıkmış. (Artmış.)
- N türü: 150 iken 0 olmuş. (Yani bu bölgedeki nesli tükenmiş!)
Bir türün o bölgedeki neslinin tamamen tükenmesi, kirlilikten en kötü, en çok etkilendiğini gösterir. Bu yüzden bu yorum da doğrudur.
Adım 3: C şıkkını inceleyelim.
“Bölgedeki biyoçeşitlilik azalmıştır.”
Biyoçeşitlilik, bir bölgedeki canlı türlerinin çeşitliliği demektir. Başlangıçta bölgemizde K, L, M ve N olmak üzere 4 farklı canlı türü vardı. Ancak kirlilikten sonra N türü yok oldu ve geriye K, L, M olmak üzere 3 farklı tür kaldı. Tür sayısı azaldığı için biyoçeşitlilik de azalmıştır. Bu yorum da doğrudur.
Adım 4: D şıkkını inceleyelim.
“L ve M türlerinin kirlilikten etkilenme düzeyleri aynıdır.”
Bu iki türü karşılaştıralım:
- L türü: Birey sayısı 100’den 100’e gelmiş, yani değişmemiş. Bu durumdan etkilenmemiş gibi görünüyor.
- M türü: Birey sayısı 110’dan 115’e çıkmış, yani artmış. Bu durumdan olumlu etkilenmiş olabilir.
Birinin sayısı sabit kalırken diğerinin sayısı artmış. Bu durumda etkilenme düzeylerinin “aynı” olduğunu söyleyemeyiz. Dolayısıyla bu yorum yanlıştır ve yapılamaz.
Sonuç:
A, B ve C şıklarındaki yorumlar tabloya göre doğruyken, D şıkkındaki yorum yanlıştır. Soru bizden yapılamayacak yorumu istediği için doğru cevabımız D seçeneğidir.
Doğru Cevap: D