6. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Cevapları Meb Yayınları 2. Kitap Sayfa 90
Merhaba sevgili öğrencim, ben Fen Bilimleri Öğretmenin. Gönderdiğin bu pekiştirme sorularını senin için analiz ettim. Hadi gel, şimdi bu soruları adım adım, kolayca anlayacağın bir şekilde birlikte çözelim.
1. Özdeş devre elemanlarıyla hazırlanan I, II ve III devrelerine ait devre şemaları aşağıda verilmiştir. Bu devrelerde A, B ve C ampullerinin parlaklıkları gözlemlenmiştir. Buna göre aşağıdaki soruları cevaplayalım.
Bu soruyu çözmeden önce aklımızda tutmamız gereken çok önemli bir kural var: Bir iletken telin uzunluğu arttıkça, elektriğe karşı gösterdiği zorluk, yani direnci de artar. Direnç artınca da devreden geçen elektrik akımı azalır ve bu da ampulün daha sönük yanmasına sebep olur. Kısacası, uzun tel = çok direnç = sönük lamba!
a. I, II ve III devrelerindeki elektriksel direncin büyüklüğünü büyükten küçüğe doğru sıralayalım.
Çözüm:
- Adım 1: Devreleri inceleyelim. Her devrede akımın, direnç telinin (o zikzaklı telin) ne kadarlık bir kısmından geçtiğine bakalım.
- I. devrede akım, direnç telinin en kısa kısmından geçiyor. Bu yüzden bu devredeki direnç en azdır.
- II. devrede akım, direnç telinin orta uzunlukta bir kısmından geçiyor.
- III. devrede ise akım, direnç telinin tamamını dolaşıyor. Yani en uzun yolu kat ediyor. Bu yüzden bu devredeki direnç en fazladır.
- Adım 2: Şimdi bu bilgileri kullanarak dirençleri büyükten küçüğe doğru sıralayalım. En fazla direnç III. devrede, en az direnç ise I. devredeydi.
Sonuç:
Dirençlerin büyükten küçüğe doğru sıralaması: III > II > I
b. A, B ve C ampullerini en parlak olandan en sönük olana doğru sıralayalım.
Çözüm:
- Adım 1: Az önce ne öğrenmiştik? Direnç ne kadar azsa, akım o kadar kolay geçer ve ampul o kadar parlak yanar.
- Adım 2: Direnç sıralamamız III > II > I şeklindeydi. Bu durumun tam tersi de parlaklık sıralaması olacak.
- En az dirence sahip olan I. devredeki A ampulü en parlak yanar.
- En çok dirence sahip olan III. devredeki C ampulü en sönük yanar.
- II. devredeki B ampulü ise ortada bir parlaklığa sahip olur.
Sonuç:
Ampul parlaklıklarının en parlaktan en sönüğe doğru sıralaması: A > B > C
2. Bir elektrik devresinde reosta sürgüsünün konumu aşağıdaki gibi verilmiştir. Reosta sürgüsü 1 ve 2 yönlerinde hareket ettirilerek ampul parlaklığındaki değişim gözlemleniyor. Başlangıçta ve sürgünün hareketiyle oluşan K, L ve M aşamalarında ampul parlaklıkları gözlemlenerek grafiğe aktarılmıştır. Buna göre K, L, M aşamalarında reosta sürgüsü hangi yönlerde hareket ettirilmiştir? Tablodaki ilgili alanlara yazalım.
Sevgili öğrencim, bu soruda anahtar kelimemiz reosta. Reosta, üzerindeki sürgüyü hareket ettirerek devredeki direnci değiştirmemizi sağlayan bir araçtır. Tıpkı ilk sorudaki gibi, akımın geçtiği telin uzunluğunu değiştiririz.
- Sürgüyü 1 yönüne (sola) çekersek, akımın geçtiği tel kısalır. Direnç azalır ve ampul daha parlak yanar.
- Sürgüyü 2 yönüne (sağa) çekersek, akımın geçtiği tel uzar. Direnç artar ve ampul daha sönük yanar.
Şimdi bu bilgiyle grafiği yorumlayalım.
Çözüm:
- Adım 1 (K aşaması): Grafiğe baktığımızda, başlangıca göre K aşamasında ampul parlaklığının azaldığını görüyoruz. Ampulün daha sönük yanması için direncin artması gerekir. Direnci artırmak için de sürgüyü teli uzatacak yönde, yani 2 yönünde hareket ettirmeliyiz.
- Adım 2 (L aşaması): K aşamasından L aşamasına geçerken ampul parlaklığı çok artmış. Ampulün daha parlak yanması için direncin azalması gerekir. Direnci azaltmak için sürgüyü teli kısaltacak yönde, yani 1 yönünde hareket ettirmeliyiz.
- Adım 3 (M aşaması): L aşamasından M aşamasına geçerken parlaklık tekrar azalmış. Parlaklığın azalması için direncin yeniden artması gerekir. Bu da sürgüyü tekrar 2 yönünde hareket ettirdiğimiz anlamına gelir.
Sonuç:
Tabloyu doldurduğumuzda sonuç şöyle olur:
Reosta Sürgüsünün Hareket Yönü
- K: 2
- L: 1
- M: 2
Umarım açıklamalarım anlaşılır olmuştur. Anlamadığın bir yer olursa çekinmeden sorabilirsin. Başarılar dilerim!