Harika bir pekiştirme etkinliği! Sevgili öğrencilerim, gelin bu soruları birlikte adım adım, tane tane çözelim. Fen bilimleri ne kadar keyifli göreceksiniz!
1. Soru: Aşağıda içinde eşit hacimlerde X, Y ve Z sıvıları bulunan özdeş kaplara ait görsel verilmiştir. Buna göre bu sıvıların yoğunluklarını büyükten küçüğe sıralayalım.
Merhaba çocuklar! Bu soruyu çözmek için önce yoğunluğun ne olduğunu hatırlayalım. Yoğunluk, bir maddenin birim hacminin kütlesidir. Yani, aynı büyüklükteki (hacimdeki) iki maddeden hangisi daha ağırsa (kütlesi fazlaysa), onun yoğunluğu daha fazladır deriz. Formülümüz neydi? Yoğunluk = Kütle / Hacim.
Unutmayın: Eğer hacimler eşitse, kütlesi en büyük olanın yoğunluğu da en büyük olur!
Çözüm:
Adım 1: Soruda bize verilen bilgilere bakalım. Kapların hepsi özdeş ve içlerindeki sıvıların hacimleri eşit. Bu bizim için çok önemli bir ipucu!
- X Sıvısının Kütlesi = 200 g
- Y Sıvısının Kütlesi = 400 g
- Z Sıvısının Kütlesi = 300 g
Adım 2: Hacimler eşit olduğuna göre, kütleleri karşılaştırarak yoğunluklarını sıralayabiliriz. Kütlesi en büyük olan Y sıvısı, en yoğun olanıdır. Kütlesi en küçük olan X sıvısı ise en az yoğun olanıdır.
Adım 3: Kütleleri büyükten küçüğe sıralayalım:
400 g > 300 g > 200 g
Yani, Kütle (Y) > Kütle (Z) > Kütle (X)
Bu durumda yoğunluk sıralaması da aynı şekilde olacaktır.
Sonuç:
Sıvıların yoğunluklarının büyükten küçüğe sıralaması: Y > Z > X şeklindedir.
2. Soru: Suda çözünmeyen eşit kütleli P, R ve T katı cisimleri su içerisinde şekildeki gibi hareketsiz durmaktadır.
Bu soruda ise cisimlerin sudaki durumlarına bakarak yoğunluklarını ve hacimlerini yorumlayacağız. Bir cismin sıvıdaki durumu, yoğunluğuyla ilgilidir.
- Eğer cisim sıvıdan daha yoğunsa dibe batar.
- Eğer cismin yoğunluğu sıvıya eşitse, sıvının içinde herhangi bir yerde askıda kalır.
- Eğer cisim sıvıdan daha az yoğunsa, sıvının yüzeyinde yüzer.
a) Cisimlerin yoğunluklarını büyükten küçüğe sıralayalım.
Çözüm:
Adım 1: Görseldeki cisimlerin durumlarını inceleyelim.
- T cismi: Kabın dibine batmış. Demek ki yoğunluğu sudan daha büyük.
- P cismi: Suda askıda kalmış. Demek ki yoğunluğu suyun yoğunluğuna eşit.
- R cismi: Suyun yüzeyinde yüzüyor. Demek ki yoğunluğu sudan daha küçük.
Adım 2: Bu bilgilere göre yoğunlukları sıralayalım. En yoğun olan batan T cismi, en az yoğun olan ise yüzen R cismidir.
Sonuç:
Cisimlerin yoğunluklarının büyükten küçüğe sıralaması: T > P > R şeklindedir.
b) Cisimlerin hacimlerini büyükten küçüğe sıralayalım.
Çözüm:
Adım 1: Soruda bize çok önemli bir bilgi verilmiş: Cisimlerin kütleleri eşit!
Adım 2: Yoğunluk formülünü (Yoğunluk = Kütle / Hacim) hatırlayalım. Eğer kütleler eşitse, yoğunluk ile hacim arasında ters bir ilişki vardır. Yani, yoğunluğu en küçük olanın hacmi en büyük olur. Şöyle düşünün: 1 kg pamuk mu daha çok yer kaplar, 1 kg demir mi? Tabii ki pamuk! Çünkü pamuğun yoğunluğu daha azdır.
Adım 3: Bir önceki şıkta yoğunlukları T > P > R olarak sıralamıştık. Hacim sıralaması bunun tam tersi olacaktır. Yani en az yoğun olan R’nin hacmi en büyük, en yoğun olan T’nin hacmi ise en küçük olacaktır.
Sonuç:
Cisimlerin hacimlerinin büyükten küçüğe sıralaması: R > P > T şeklindedir.
c) Cisimlerin yoğunluklarını su ile karşılaştıralım.
Çözüm:
Bu karşılaştırmayı aslında (a) şıkkını çözerken yapmıştık. Şimdi net bir şekilde yazalım.
- R cismi: Yüzdüğü için yoğunluğu suyun yoğunluğundan küçüktür.
- P cismi: Askıda kaldığı için yoğunluğu suyun yoğunluğuna eşittir.
- T cismi: Battığı için yoğunluğu suyun yoğunluğundan büyüktür.
3. Soru: Birbiri içerisinde çözünmeyen eşit hacimli K, L, M ve N sıvıları ile aşağıdaki düzenekler hazırlanmıştır.
Çocuklar, birbiriyle karışmayan sıvıları aynı kaba koyduğumuzda, zeytinyağı ve su gibi, yoğunluklarına göre sıralanırlar. En yoğun olan sıvı her zaman en altta, en az yoğun olan ise en üstte yer alır.
a) I. düzenekte yoğunluğu daha büyük olan sıvı hangisidir?
Çözüm: I. düzeneğe baktığımızda L sıvısının altta, K sıvısının ise üstte olduğunu görüyoruz. Altta olan sıvı daha yoğundur.
Sonuç: Yoğunluğu daha büyük olan sıvı L‘dir. (Yoğunluk L > Yoğunluk K)
b) II. düzenekte yoğunluğu daha büyük olan sıvı hangisidir?
Çözüm: II. düzeneğe baktığımızda N sıvısı altta, M sıvısı üstte. Demek ki N sıvısı daha yoğun.
Sonuç: Yoğunluğu daha büyük olan sıvı N‘dir. (Yoğunluk N > Yoğunluk M)
c) III. düzenekte yoğunluğu daha büyük olan sıvı hangisidir?
Çözüm: III. düzeneğe baktığımızda M sıvısı altta, L sıvısı üstte. Bu durumda M sıvısı, L sıvısından daha yoğundur.
Sonuç: Yoğunluğu daha büyük olan sıvı M‘dir. (Yoğunluk M > Yoğunluk L)
ç) Sıvıların yoğunluklarını büyükten küçüğe sıralayalım.
Çözüm:
Adım 1: Yukarıdaki şıklarda elde ettiğimiz karşılaştırmaları bir araya getirelim.
- (a) şıkkından: L > K
- (b) şıkkından: N > M
- (c) şıkkından: M > L
Adım 2: Şimdi bu bilgileri bir zincir gibi birleştirelim.
N > M olduğunu biliyoruz.
M > L olduğunu da biliyoruz. Öyleyse sıralamamız N > M > L şekline geldi.
L > K olduğunu da biliyorduk. Bunu da zincirin sonuna ekleyelim.
Sonuç:
Tüm sıvıların yoğunluklarının büyükten küçüğe sıralaması: N > M > L > K şeklindedir.
Umarım hepsi anlaşılmıştır. Aklınıza takılan bir yer olursa sormaktan çekinmeyin! Başarılar dilerim!