Harika bir soru! Merhaba sevgili öğrencim, ben Fen Bilimleri öğretmenin. Gönderdiğin bu güzel soruları şimdi birlikte, adım adım ve anlayacağın bir dille çözeceğiz. Bu konu, maddelerin sıcaklıkla nasıl hâl değiştirdiğini anlamak için çok önemlidir. Haydi başlayalım!
1. Soru: Buna göre aşağıdaki durumlardan hangisi etkinlikte gözlemlenemez?
Bu soruyu çözmek için bize verilen tablodaki erime ve kaynama noktalarını, ortamların sıcaklıklarıyla karşılaştırmamız gerekiyor. Unutma, bir maddenin hâlini belirlemek için şu kuralı kullanırız:
- Eğer ortamın sıcaklığı, maddenin erime noktasından düşükse madde katı hâldedir.
- Eğer ortamın sıcaklığı, maddenin erime ve kaynama noktası arasındaysa madde sıvı hâldedir.
- Eğer ortamın sıcaklığı, maddenin kaynama noktasından yüksekse madde gaz hâldedir.
Şimdi şıkları tek tek inceleyelim:
Adım 1: A şıkkını inceleyelim.
A) L maddesi III. ortamda sıvı hâldedir.
- L maddesinin erime noktası: -39 °C
- L maddesinin kaynama noktası: 357 °C
- III. ortamın sıcaklığı: 78 °C
78 °C, -39 °C’den büyük ve 357 °C’den küçüktür. Yani sıcaklık, erime ve kaynama noktalarının tam arasında. Bu yüzden L maddesi bu ortamda sıvı hâldedir. Bu ifade doğrudur, yani gözlemlenebilir.
Adım 2: B şıkkını inceleyelim.
B) K maddesi I. ortamda gaz hâldedir.
- K maddesinin erime noktası: 0 °C
- K maddesinin kaynama noktası: 100 °C
- I. ortamın sıcaklığı: 220 °C
220 °C, K maddesinin kaynama noktası olan 100 °C’den çok daha yüksektir. Bu yüzden K maddesi bu ortamda gaz hâldedir. Bu ifade de doğrudur, yani gözlemlenebilir.
Adım 3: C şıkkını inceleyelim.
C) M maddesi II. ortamda sıvı hâldedir.
- M maddesinin erime noktası: 79 °C
- M maddesinin kaynama noktası: 218 °C
- II. ortamın sıcaklığı: 150 °C
150 °C, M maddesinin erime noktası olan 79 °C’den büyük, kaynama noktası olan 218 °C’den ise küçüktür. Yani sıcaklık, erime ve kaynama noktalarının arasındadır. Bu yüzden M maddesi bu ortamda sıvı hâldedir. Bu ifade de doğrudur, yani gözlemlenebilir.
Adım 4: D şıkkını inceleyelim.
D) K maddesi II. ortamda katı hâldedir.
- K maddesinin erime noktası: 0 °C
- K maddesinin kaynama noktası: 100 °C
- II. ortamın sıcaklığı: 150 °C
150 °C, K maddesinin kaynama noktası olan 100 °C’den yüksektir. Bu yüzden K maddesi bu ortamda katı değil, gaz hâldedir. Dolayısıyla bu ifade yanlıştır. Soruda bizden gözlemlenemeyecek durumu bulmamız istendiği için aradığımız cevap budur.
Sonuç: Doğru cevap D şıkkıdır.
2. Soru: L ve M maddelerinin her ikisinin de sıvı hâlde bulunduğu ortam aşağıdakilerden hangileridir?
Bu soruda ise L ve M maddelerinin hangi ortamda aynı anda sıvı olabildiğini bulmalıyız. Bunun için her ortamı tek tek kontrol edeceğiz.
Adım 1: I. Ortamı kontrol edelim (Sıcaklık: 220 °C)
- L maddesi: Erime noktası -39 °C, kaynama noktası 357 °C. 220 °C bu aralıkta olduğu için L maddesi sıvıdır.
- M maddesi: Erime noktası 79 °C, kaynama noktası 218 °C. 220 °C, kaynama noktasından (218 °C) daha yüksek olduğu için M maddesi gazdır.
Bu ortamda ikisi de aynı anda sıvı değil. O yüzden cevap I. Ortam olamaz.
Adım 2: II. Ortamı kontrol edelim (Sıcaklık: 150 °C)
- L maddesi: Erime noktası -39 °C, kaynama noktası 357 °C. 150 °C bu aralıkta olduğu için L maddesi sıvıdır.
- M maddesi: Erime noktası 79 °C, kaynama noktası 218 °C. 150 °C bu aralıkta olduğu için M maddesi de sıvıdır.
Harika! Bu ortamda hem L hem de M maddesi sıvı hâldedir. Aradığımız cevabı bulduk gibi ama yine de son ortama da bakalım.
Adım 3: III. Ortamı kontrol edelim (Sıcaklık: 78 °C)
- L maddesi: Erime noktası -39 °C, kaynama noktası 357 °C. 78 °C bu aralıkta olduğu için L maddesi sıvıdır.
- M maddesi: Erime noktası 79 °C, kaynama noktası 218 °C. 78 °C, erime noktasından (79 °C) daha düşük olduğu için M maddesi katıdır.
Bu ortamda da ikisi aynı anda sıvı değil.
Sonuç: L ve M maddelerinin her ikisinin de sıvı olduğu tek ortam II. Ortam‘dır. Şıklara baktığımızda bu “Yalnız II” olarak verilmiştir.
Doğru cevap B şıkkıdır.
Umarım açıklamalarım anlaşılır olmuştur. Anlamadığın bir yer olursa çekinmeden sorabilirsin. Başarılar dilerim!