6. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Cevapları Meb Yayınları 2. Kitap Sayfa 67

Harika bir çalışma! Sevgili öğrencilerim, gelin bu Fen Bilimleri sorularını birlikte, adım adım çözelim ve konuyu iyice pekiştirelim.

Soru 2: Öğrencinin oluşturduğu hipotezler ve test devrelerindeki değişkenleri tablodaki ilgili alanlara yazalım.

Bu soruyu çözmeden önce, bir deneydeki değişkenlerin ne anlama geldiğini kısaca hatırlayalım, olur mu?

• Bağımsız Değişken: Deneyde bizim bilerek değiştirdiğimiz şeydir. “Acaba bunu değiştirirsem ne olur?” diye merak ettiğimiz değişkendir.
• Bağımlı Değişken: Bağımsız değişkene bağlı olarak değişen, bizim gözlemlediğimiz veya ölçtüğümüz sonuçtur.
• Kontrol Değişkeni (Sabit Tutulan Değişken): Deney boyunca hiç değiştirmediğimiz, sabit tuttuğumuz şeylerdir. Deneyimizin güvenilir olması için bu çok önemlidir.

Şimdi bu bilgilerle tablomuzu dolduralım.

1 Numaralı Hipotez İçin İnceleme:

Başlangıç devresine bir bakalım: Pil, anahtar, ampul ve mavi bir devre elemanı (direnç) var.
1. Hipotez Test Devresi’nde ise bu mavi devre elemanı çıkarılmış. Geri kalan her şey aynı. Demek ki öğrenci, devredeki direncin ampul parlaklığına etkisini merak ediyor.

Adım 1: Değişkenleri Belirleyelim

• Öğrencinin bilerek değiştirdiği şey ne? Devredeki direnç miktarı. (Mavi elemanı çıkararak direnci azalttı). Bu bizim bağımsız değişkenimiz.
• Bu değişiklik sonucunda neyi gözlemleyeceğiz? Ampulün parlaklığını. Bu da bizim bağımlı değişkenimiz.
• Peki neleri sabit tuttuk, hiç değiştirmedik? Pil sayısı (yani güç kaynağının gerilimi) ve ampul sayısı. Bunlar da bizim kontrol değişkenlerimiz.

Adım 2: Hipotezi Yazalım

Bu değişkenlere uygun bir hipotez cümlesi kuralım: “Devredeki direnç azalırsa, ampul parlaklığı artar.”

2 Numaralı Hipotez İçin İnceleme:

Başlangıç devresinde bir ampul vardı.
2. Hipotez Test Devresi’nde ise devreye bir ampul daha eklenmiş. Geri kalan her şey aynı. Bu sefer de öğrenci, ampul sayısının parlaklığa etkisini araştırıyor.

Adım 1: Değişkenleri Belirleyelim

• Öğrencinin bilerek değiştirdiği şey ne? Devredeki ampul sayısı. Bu bizim bağımsız değişkenimiz.
• Bu değişiklik sonucunda neyi gözlemleyeceğiz? Yine ampulün parlaklığını. Bu da bizim bağımlı değişkenimiz.
• Peki neleri sabit tuttuk? Pil sayısı ve devredeki mavi eleman (direnç). Bunlar da bizim kontrol değişkenlerimiz.

Adım 2: Hipotezi Yazalım

Bu değişkenlere uygun bir hipotez cümlesi kuralım: “Devredeki ampul sayısı artarsa, ampul parlaklığı azalır.”

Sonuç: Tablonun Doldurulmuş Hali

Soru 3: Ailesiyle birlikte halasının evine misafirliğe giden Erbatur, çocuk odasında yandaki anahtarı çevirir. Bu sırada odadaki ampulün parlaklığının değiştiğini gözlemler. Bu duruma çok şaşıran Erbatur’a halası “Bu anahtar elektriksel direnci artırıp azaltıyor ve ampulün parlaklığını değiştiriyor.” cevabını verir. Buna göre aşağıdaki soruyu cevaplayalım. Halasının Erbatur’a verdiği cevap ile ilgili bildiklerimiz nelerdir?

Sevgili Erbatur’un karşılaştığı bu durum aslında çok ilginç ve Fen Bilimleri dersimizle de çok alakalı! Gelin halasının cevabını biraz daha açalım ve neler öğrendiğimizi yazalım.

Adım 1: Anahtarın Görevini Anlayalım

Erbatur’un çevirdiği anahtar, normal açma-kapama anahtarlarından farklı. Bu tür anahtarlara reosta veya dimmer denir. Halasının da söylediği gibi bu anahtarın görevi, devredeki elektriksel direnci değiştirmektir. Tıpkı bir su musluğunu yavaşça açıp kapayarak suyun akış miktarını ayarladığımız gibi, reosta da direnci değiştirerek elektrik akımının miktarını ayarlar.

Adım 2: Direnç ve Ampul Parlaklığı İlişkisini Kuralım

Bunu unutmayalım: Bir devredeki direnç ne kadar fazla ise, üzerinden o kadar az elektrik akımı geçer. Ampulün parlaklığı da üzerinden geçen akıma bağlıdır.

• Eğer Erbatur anahtarı çevirerek direnci artırırsa, devreden geçen elektrik akımı azalır ve ampul daha sönük yanar.
• Eğer Erbatur anahtarı diğer yöne çevirerek direnci azaltırsa, devreden geçen elektrik akımı artar ve ampul daha parlak yanar.

Sonuç: Halasının Cevabından Neler Öğrendik?

Halasının cevabından, bir elektrik devresindeki ampul parlaklığının kontrol edilebileceğini öğreniyoruz. Bu kontrol, reosta adı verilen ve devrenin toplam direncini değiştirebilen özel bir devre elemanı ile sağlanır. Direnç ile ampul parlaklığı arasında ters bir ilişki vardır. Yani, direnç arttıkça parlaklık azalır; direnç azaldıkça parlaklık artar. Bu sayede odanın ışık seviyesini istediğimiz gibi ayarlayabiliriz.

Umarım açıklamalarım anlaşılır olmuştur. Aklınıza takılan bir yer olursa çekinmeden sorun lütfen!