6. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Cevapları Meb Yayınları 2. Kitap Sayfa 93
Merhaba sevgili öğrencilerim! Fen Bilimleri dersimize hoş geldiniz. Bugün sizlerle birlikte ünitemizin sonundaki bu güzel alıştırmaları çözeceğiz. Kalemleriniz ve defterleriniz hazırsa, haydi başlayalım!
A BÖLÜMÜ ÇÖZÜMLERİ
Bu bölümde, kutucuklarda verilen kelimeleri cümlelerdeki boşluklara doğru bir şekilde yerleştireceğiz. Her cümlenin anlamını düşünerek en uygun kelimeyi bulalım.
1. Elektrikli aletlerde iletken ve …………………… maddeler birlikte kullanılabilir.
Çözüm: Elektrikli aletlerin çalışması için elektriği ileten, yani iletken maddelere (mesela kabloların içindeki bakır tel) ihtiyaç duyarız. Ancak elektriğin bize zarar vermemesi ve doğru yolda kalması için de elektriği iletmeyen, yani yalıtkan maddeler (mesela kabloların dışındaki plastik) kullanılır. Bu yüzden ikisi bir arada bulunur.
Doğru kelime: yalıtkan
2. Tuzlu su …………………… sıvı maddelere örnek olarak verilebilir.
Çözüm: Saf su elektriği pek iyi iletmez, yani yalıtkana yakındır. Ama içine tuz attığımızda, tuz iyonlarına ayrışır ve suyun elektriği taşımasını sağlar. Bu yüzden tuzlu su, elektriği ileten bir sıvıdır.
Doğru kelime: iletken
3. Maddelerin elektrik enerjisinin geçişine karşı gösterdiği zorluğa elektriksel …………………… adı verilir.
Çözüm: Bu, tanımını çok iyi bildiğimiz bir kavram. Tıpkı bir yolda ilerlerken karşılaştığımız zorluklar gibi, elektriğin de bir telden geçerken karşılaştığı bir zorluk vardır. Biz bu zorluğa “direnç” diyoruz.
Doğru kelime: direnç
4. Bir iletkenin uzunluğu ve …………………… elektriksel direnci belirleyen değişkenlerdendir.
Çözüm: Bir telin direncini etkileyen üç temel faktör vardı, hatırlayalım: Telin uzunluğu, telin kalınlığı (kesit alanı) ve telin yapıldığı maddenin cinsi. Cümlede uzunluk zaten verilmiş. Kutucuklardaki kelimelerden en uygunu “cinsi” oluyor.
Doğru kelime: cinsi
5. Dik kesit alanları aynı, uzunlukları farklı iki bakır telin kullanıldığı özdeş devrelerde kısa telin kullanıldığı devredeki ampul daha …………………… ışık verir.
Çözüm: Unutmayın, bir tel ne kadar uzunsa, direnci o kadar büyük olur. Direnç ne kadar büyükse, elektrik o kadar zor geçer ve ampul o kadar sönük yanar. O zaman, kısa telin direnci daha küçük olur. Direnç küçük olduğu için elektrik daha kolay geçer ve ampul daha parlak yanar.
Doğru kelime: parlak
6. Direncin birimi …………………… ile ifade edilir.
Çözüm: Her büyüklüğün bir birimi vardır. Uzunluğu metre ile, kütleyi kilogram ile ölçeriz. Elektriksel direnci ise Georg Ohm adlı bilim insanının anısına Ohm (Ω) birimi ile ifade ederiz.
Doğru kelime: ohm
7. Klima gibi elektrikli aletlerin devrelerinde direnç değişimi …………………… adı verilen devre elemanlarıyla sağlanır.
Çözüm: Bazı devrelerde direnci artırıp azaltmamız gerekebilir. İşte bu işi yapan, ayarlanabilen dirence sahip devre elemanına reosta denir. Diğer adı da “değişken direnç”tir.
Doğru kelime: reosta
B BÖLÜMÜ ÇÖZÜMLERİ
Şimdi de bize verilen metni dikkatlice okuyup altındaki soruları cevaplayalım. Metni anlamak, soruları çözmenin yarısıdır, unutmayın!
1. Seçil’in kullandığı iletken ve yalıtkan malzemeler nelerdir?
Çözüm: Haydi Seçil’in kullandığı malzemeleri gruplayalım. Elektriği iletenler (genellikle metaller) iletken, iletmeyenler (plastik, karton gibi) yalıtkandır.
- İletken Malzemeler: toplu iğne, zımba teli, metal makas (Bunlar metalden yapıldığı için elektriği iletirler.)
- Yalıtkan Malzemeler: balon, plastik ip, bant, karton poster (Bu malzemeler elektriği iletmezler.)
2. Göktuğ ve Hasan’ın yaptıkları deneyde bağımlı ve bağımsız değişken nedir?
Çözüm: Bir deneydeki değişkenleri bulmak çok önemlidir. Gelin adım adım bulalım.
Adım 1: Bağımsız Değişkeni Bulalım
Bağımsız değişken, deneyde bizim bilerek değiştirdiğimiz şeydir. Metinde Göktuğ ve Hasan’ın “dik kesit alanları farklı iki teli” kullandığı söyleniyor. Demek ki deneyde değiştirdikleri şey, telin kalınlığıdır (dik kesit alanı).
Sonuç: Bağımsız Değişken: İletken telin dik kesit alanı (kalınlığı)
Adım 2: Bağımlı Değişkeni Bulalım
Bağımlı değişken, bizim değiştirdiğimiz şeye bağlı olarak değişen, yani gözlemlediğimiz sonuçtur. Metne göre çocuklar “ampul parlaklığını gözlemliyor”. Demek ki telin kalınlığı değiştikçe ampulün parlaklığı da değişiyor.
Sonuç: Bağımlı Değişken: Ampul parlaklığı
(Ek bilgi: Bu deneyde sabit tuttukları, yani kontrol ettikleri değişkenler ise telin uzunluğu ve cinsidir.)
3. Hasan, hangi devre elemanını getirmek için Göktuğ’un yanından ayrılmıştır?
Çözüm: Bu sorunun cevabı metnin içinde gizli! Metnin son cümlesinde şöyle diyor: “Hasan, diğer adı değişken direnç olan aleti getireceğini söyleyerek Göktuğ’un yanından ayrılıyor.”
Biz yukarıdaki alıştırmalarda “değişken direnç”in diğer adının ne olduğunu öğrenmiştik. Evet, doğru bildiniz!
Sonuç: Hasan, reosta (değişken direnç) getirmek için ayrılmıştır.
Harikasınız çocuklar! Bütün soruları başarıyla çözdük. Unutmayın, Fen Bilimleri dikkatli okuma ve mantık yürütme ile çok daha kolay ve zevkli hale gelir. Bir sonraki dersimizde görüşmek üzere!