Merhaba sevgili öğrencilerim,
Ben Fen Bilimleri öğretmeniniz. Bugün birlikte “Maddenin Ayırt Edici Özellikleri” ünitemizle ilgili bu pekiştirme sorularını çözeceğiz. Hazırsanız, haydi başlayalım! Unutmayın, Fen Bilimleri hem çok eğlenceli hem de çok mantıklıdır.
1. Kütleleri 300 g olan K, L ve M maddeleri taşırma kabına atıldıklarında sırayla 200, 100 ve 50 cm³ su taşırmıştır. Buna göre K, L ve M maddelerinin yoğunluklarını bulalım.
Bu soruyu çözmek için önce bazı temel bilgileri hatırlayalım. Bir cisim, ağzına kadar dolu bir kaptaki sıvıya atıldığında, taşırdığı sıvının hacmi cismin kendi hacmine eşittir. Yoğunluğu bulmak için kullandığımız formül ise şuydu: Yoğunluk = Kütle / Hacim
- Adım 1: Maddelerin Hacimlerini Bulalım
Soru bize maddelerin ne kadar su taşırdığını söylüyor. Bu, aslında bize maddelerin hacimlerini veriyor demektir.
- K maddesi 200 cm³ su taşırdığına göre, K’nin hacmi 200 cm³‘tür.
- L maddesi 100 cm³ su taşırdığına göre, L’nin hacmi 100 cm³‘tür.
- M maddesi 50 cm³ su taşırdığına göre, M’nin hacmi 50 cm³‘tür.
- Adım 2: Maddelerin Yoğunluklarını Hesaplayalım
Artık her maddenin hem kütlesini (soruda 300 g olarak verilmiş) hem de hacmini biliyoruz. Şimdi formülümüzü kullanabiliriz (d = m / V).
K maddesinin yoğunluğu:
d = 300 g / 200 cm³ = 1,5 g/cm³
L maddesinin yoğunluğu:
d = 300 g / 100 cm³ = 3 g/cm³
M maddesinin yoğunluğu:
d = 300 g / 50 cm³ = 6 g/cm³
Sonuç: K maddesinin yoğunluğu 1,5 g/cm³, L maddesinin yoğunluğu 3 g/cm³ ve M maddesinin yoğunluğu 6 g/cm³’tür.
2. Bir bardak su ile bir sürahi suyun hangi özellikleri aynıdır? Tabloya “✓” ile işaretleyelim.
Bu soruda maddenin miktarına bağlı olan ve olmayan özellikleri düşünmemiz gerekiyor. Haydi tek tek inceleyelim.
- Kütle: Kütle, madde miktarıdır. Sürahideki su, bardaktaki sudan miktar olarak daha fazla olduğu için kütlesi de daha fazladır. Dolayısıyla kütleleri farklıdır.
- Hacim: Hacim, maddenin kapladığı yerdir. Sürahi daha çok su aldığı için içindeki suyun hacmi, bardaktaki suyun hacminden daha büyüktür. Dolayısıyla hacimleri de farklıdır.
- Yoğunluk: Yoğunluk, maddenin ayırt edici bir özelliğidir. Yani maddenin miktarına bağlı değildir. Bir damla suyun yoğunluğu ne ise, bir okyanus dolusu suyun yoğunluğu da odur. Bu yüzden hem bardaktaki suyun hem de sürahideki suyun yoğunluğu aynıdır.
Sonuç: Tabloyu şu şekilde doldurmalıyız:
Kütle [ ]
Hacim [ ]
Yoğunluk [ ✓ ]
3. X, Y ve Z maddelerinin kütle ve hacim değerleri aşağıdaki tabloda verilmiştir. Buna göre bu maddelerin yoğunluklarını büyükten küçüğe doğru sıralayalım.
Bu soruyu çözmek için yine yoğunluk formülümüzü kullanacağız. İsterseniz her birinin yoğunluğunu tek tek hesaplayıp sıralayabiliriz, isterseniz de daha pratik bir mantık yürütebiliriz.
1. Yol: Hesaplayarak Bulalım
- Adım 1: Her Maddenin Yoğunluğunu Hesaplayalım
Formülümüz: Yoğunluk = Kütle / Hacim
X’in yoğunluğu: d = 50 g / 100 cm³ = 0,5 g/cm³
Y’nin yoğunluğu: d = 100 g / 100 cm³ = 1 g/cm³
Z’nin yoğunluğu: d = 150 g / 100 cm³ = 1,5 g/cm³
- Adım 2: Yoğunlukları Sıralayalım
Bulduğumuz değerleri büyükten küçüğe doğru sıraladığımızda:
1,5 > 1 > 0,5
Bu da bize sıralamanın Z > Y > X olduğunu gösterir.
2. Yol: Mantık Yürüterek Bulalım (Hesap yapmadan!)
- Adım 1: Tabloyu İnceleyelim
Tabloya dikkatli baktığımızda, üç maddenin de hacminin aynı (100 cm³) olduğunu görüyoruz.
- Adım 2: Yorumlayalım
Eğer birkaç maddenin hacimleri eşitse, kütlesi en büyük olanın yoğunluğu da en büyük olur. Düşünün, hepsi aynı büyüklükte bir kutu gibi. Hangi kutu daha ağırsa, o daha yoğundur!
Kütlelere bakalım: Z (150 g) en ağır, sonra Y (100 g), en hafifi ise X (50 g).
- Adım 3: Sıralayalım
Bu durumda yoğunluk sıralaması da kütle sıralaması ile aynı olacaktır.
Yani: Z > Y > X
Sonuç: Her iki yolla da gördüğümüz gibi, maddelerin yoğunluklarının büyükten küçüğe doğru sıralanışı Z > Y > X şeklindedir.
Umarım açıklamalarım anlaşılır olmuştur. Konuları tekrar etmeyi ve bol bol soru çözmeyi unutmayın. Başarılar dilerim!