Merhaba sevgili öğrencilerim!
Bugün sizlerle Fen Bilimleri dersimizin “Maddenin Ayırt Edici Özellikleri” ünitesiyle ilgili pekiştirme sorularını çözeceğiz. Bu sorular, kütle ve hacim konularını ne kadar iyi anladığımızı görmemize yardımcı olacak. Haydi hep birlikte soruları adım adım inceleyelim ve çözelim!
1. Soru: Aşağıdaki görselleri inceleyelim. Beherglastaki sıvının kütlesini hesaplayalım.
Bu soruda bizden sadece beherglasın içindeki sıvının kütlesini bulmamız isteniyor. Görselleri dikkatle incelediğimizde, dijital terazilerin bize bazı ölçümler verdiğini görüyoruz.
Unutmayın ki, bir kabın içindeki maddenin kütlesini bulmak için, önce dolu kabın toplam kütlesini (buna brüt kütle diyoruz) ölçeriz. Sonra da boş kabın kütlesini (buna da dara diyoruz) ölçeriz. İkisinin arasındaki fark, bize içindeki maddenin net kütlesini verir.
- Adım 1: İlk görselde boş beherglasın kütlesi ölçülmüş. Terazi 150 g gösteriyor. Bu bizim daramızdır.
- Adım 2: İkinci görselde ise içi sıvı dolu beherglasın toplam kütlesi ölçülmüş. Terazi 550 g gösteriyor. Bu da bizim brüt kütlemizdir.
- Adım 3: Sıvının net kütlesini bulmak için toplam kütleden (brüt kütle) boş kabın kütlesini (dara) çıkarmalıyız.
Brüt Kütle: 550 g
Dara (Boş kap): 150 g
Farkı bulalım: 550 g – 150 g = 400 g
Sonuç: Beherglastaki sıvının kütlesi 400 gramdır.
2. Soru: Beherglasta 250 cm³ hacminde su vardır. Su dolu beherglasa bir taş bırakıldığında dereceli silindirdeki su seviyesinin 450 cm³ olduğu gözlenmektedir. Buna göre taşın hacmi kaç cm³ tür?
Bu soruda ise düzgün bir şekli olmayan bir cismin, yani taşın hacmini bulmamız isteniyor. Biliyorsunuz ki taş gibi şekilsiz cisimlerin hacmini, dereceli silindir (beherglas da olabilir) ve su yardımıyla ölçeriz.
Bir cisim sıvı içerisine atıldığında, kendi hacmi kadar sıvının yerini değiştirir ve sıvı seviyesini yükseltir. İşte bu yükselme miktarı, bize cismin hacmini verir.
- Adım 1: Başlangıçta, taş atılmadan önce beherglastaki suyun hacmi 250 cm³ olarak verilmiş.
- Adım 2: Taş suyun içine atıldıktan sonra su ve taşın toplam hacmi 450 cm³ olmuş.
- Adım 3: Taşın hacmini bulmak için son hacimden ilk hacmi çıkarmamız yeterlidir. Aradaki fark, taşın kapladığı yeri, yani hacmini gösterecektir.
Son Hacim (Su + Taş): 450 cm³
İlk Hacim (Sadece Su): 250 cm³
Farkı bulalım: 450 cm³ – 250 cm³ = 200 cm³
Sonuç: Taşın hacmi 200 cm³‘tür.
3. Soru: Kutulardaki ifadelerin doğru ya da yanlış olduğuna karar vererek ilerlendiğinde hangi çıkışa ulaşılır?
Bu soruda bir şema var ve ifadelerin doğruluğuna ya da yanlışlığına göre okları takip ederek doğru çıkışı bulacağız. Haydi başlayalım!
- Adım 1 (1. Kutu): İfade: “Her maddenin kütlesi ve hacmi vardır.“
Bu ifade DOĞRU‘dur. Çünkü madde, kütlesi ve hacmi olan her şeydir. Öyleyse ‘D’ okunu takip edip 2. kutuya geçiyoruz. - Adım 2 (2. Kutu): İfade: “Düzensiz şekle sahip katıların hacmi ölçülemez.“
Bu ifade YANLIŞ‘tır. Az önceki 2. soruda gördüğümüz gibi, taş gibi düzensiz şekilli katıların hacmini dereceli silindir yardımıyla ölçebiliyoruz. Öyleyse ‘Y’ okunu takip edip 5. kutuya geçiyoruz. - Adım 3 (5. Kutu): İfade: “Maddenin boşlukta kapladığı yere hacim denir.“
Bu ifade DOĞRU‘dur. Bu, hacmin tanımıdır. Öyleyse ‘D’ okunu takip edip 6. kutuya geçiyoruz. - Adım 4 (6. Kutu): İfade: “Hacim eşit kollu terazi ile ölçülür.“
Bu ifade YANLIŞ‘tır. Eşit kollu terazi ile kütle ölçülür. Hacim ise dereceli kaplar (dereceli silindir, beherglas vb.) ile ölçülür. Öyleyse ‘Y’ okunu takip ediyoruz.
Sonuç: ‘Y’ okunu takip ettiğimizde 3. Çıkış‘a ulaşıyoruz.