6. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Cevapları Meb Yayınları 2. Kitap Sayfa 79

Harika bir etkinlik! Merhaba sevgili öğrencilerim, ben Fen Bilimleri öğretmeniniz. Şimdi hep birlikte bu deneyin sonuçlarını analiz edelim ve tablomuzu dolduralım. Bu deneyde elektriksel direncin ampul parlaklığına etkisini gözlemliyoruz. Unutmayın, bir telin direnci ne kadar fazlaysa, üzerinden o kadar az elektrik akımı geçer ve ampul o kadar *sönük* yanar. Direnç ne kadar az ise, o kadar çok akım geçer ve ampul o kadar *parlak* yanar.

Haydi başlayalım!

Gözlem Tablosunun Doldurulması

Şimdi tablomuzdaki boşlukları, deney aşamalarına göre adım adım dolduralım.

Deney Aşaması 1

Yaptığım Uygulama: Önce uzun teli sonra kısa teli test ettim.

Çözüm:

Adım 1: Bu deneyde değiştirdiğimiz şey nedir? Telin uzunluğu. Önce uzun, sonra kısa tel kullanıyoruz. İletken bir telin uzunluğu arttıkça, direnci de artar. Yani uzun telin direnci, kısa telin direncinden daha fazladır.

Adım 2: Direnç arttığında ampul parlaklığı azalıyordu. O zaman uzun telde ampul daha sönük, kısa telde ise daha parlak yanacaktır. Biz önce uzun, sonra kısa teli kullandığımıza göre ampulün parlaklığı artmıştır.

• Ampul Parlaklığındaki Değişim: Ampulün parlaklığı arttı. (Çünkü kısa telin direnci daha azdır.)
• İletkenle İlgili Elektriksel Direnci Etkileyen Değişken: İletkenin boyu (uzunluğu).
• Elektriksel Dirençteki Değişim: Direnç azaldı. (Çünkü uzun telden kısa tele geçtik.)

Deney Aşaması 2

Yaptığım Uygulama: Önce ince teli sonra kalın teli test ettim.

Çözüm:

Adım 1: Bu deneyde ise telin kalınlığını, yani kesit alanını değiştiriyoruz. İletken bir telin kalınlığı arttıkça, direnci azalır. Bunu çok şeritli bir otoyol gibi düşünebilirsiniz. Yol ne kadar geniş (kalın) olursa, arabalar (elektrik akımı) o kadar rahat ilerler. Yani kalın telin direnci, ince telin direncinden daha azdır.

Adım 2: İnce telin direnci fazla olduğu için ampul sönük yanar. Kalın telin direnci ise az olduğu için ampul parlak yanar. Biz önce ince, sonra kalın teli kullandığımıza göre ampulün parlaklığı artmıştır.

• Ampul Parlaklığındaki Değişim: Ampulün parlaklığı arttı. (Çünkü kalın telin direnci daha azdır.)
• İletkenle İlgili Elektriksel Direnci Etkileyen Değişken: İletkenin kesit alanı (kalınlığı).
• Elektriksel Dirençteki Değişim: Direnç azaldı. (Çünkü ince telden kalın tele geçtik.)

Deney Aşaması 3

Yaptığım Uygulama: Önce cinsi nikrom teli sonra cinsi bakır teli test ettim.

Çözüm:

Adım 1: Bu deneyde ise telin yapıldığı maddenin cinsini değiştiriyoruz. Her maddenin elektriği iletme özelliği farklıdır. Bazı maddelerin (bakır gibi) direnci çok azken, bazı maddelerin (nikrom gibi) direnci çok fazladır. Bu yüzden nikrom telin direnci, bakır telin direncinden çok daha fazladır.

Adım 2: Nikrom telin direnci çok olduğu için ampul sönük yanar, hatta bazen hiç yanmayabilir. Bakır telin direnci ise çok az olduğu için ampul parlak yanar. Biz önce nikrom, sonra bakır teli kullandığımıza göre ampulün parlaklığı artmıştır.

• Ampul Parlaklığındaki Değişim: Ampulün parlaklığı arttı. (Çünkü bakır telin direnci daha azdır.)
• İletkenle İlgili Elektriksel Direnci Etkileyen Değişken: İletkenin cinsi.
• Elektriksel Dirençteki Değişim: Direnç azaldı. (Çünkü direnci çok olan nikrom telden, direnci az olan bakır tele geçtik.)

Açıkla

1, 2 ve 3. aşamalarda yaptığımız uygulamalar ampulün parlaklığını etkiledi mi? Etkinliğin başlangıcında yaptığımız tahminlerle karşılaştırarak yazalım.

Evet, her üç aşamada yaptığımız değişiklikler de ampulün parlaklığını doğrudan etkiledi. Deneylerimizin sonucunda gördük ki:

• 1. Aşamada: Telin boyunu kısalttığımızda, direnç azaldı ve ampul daha parlak yandı.
• 2. Aşamada: Telin kalınlığını arttırdığımızda, direnç azaldı ve ampul daha parlak yandı.
• 3. Aşamada: Telin cinsini direnci daha az olan bir metalle (bakır) değiştirdiğimizde, direnç azaldı ve ampul daha parlak yandı.

Bu sonuçlar, etkinliğin başında yaptığımız tahminlerle uyumludur. Bir iletkenin direncinin; uzunluğuna, kesit alanına (kalınlığına) ve cinsine bağlı olduğunu ve direncin azalmasının ampul parlaklığını artırdığını gözlemlemiş olduk.

Umarım bu açıklamalar konuyu daha iyi anlamanıza yardımcı olmuştur. Aklınıza takılan bir şey olursa çekinmeden sorun. Başarılar dilerim!