Merhaba sevgili öğrencilerim,
Bugünkü konumuz İngilizcede oldukça önemli bir yapı. Bir işi başkasına yaptırdığımızı anlatırken kullandığımız “Causative” yani “ettirgen yapı”. Gelin, kitaptaki alıştırmaları adım adım birlikte inceleyip bu konuyu pekiştirelim.
1. a. Read the sample sentences carefully. (Örnek cümleleri dikkatlice okuyun.)
Bu bölümde bize üç tane örnek cümle verilmiş. Bu cümlelerin ortak bir özelliği var. Hadi bu özelliği keşfedelim!
a. I have the maths problems simplified for you every lesson. (Her ders matematik problemlerini sizin için sadeleştirtirim.)
b. If you have your assignment checked every Friday, that will help you to improve your skills at maths. (Eğer her Cuma ödevini kontrol ettirirsen, bu senin matematikteki becerilerini geliştirmene yardımcı olacaktır.)
c. Our counsellor has a session arranged for us every Monday. (Rehber öğretmenimiz her Pazartesi bizim için bir oturum ayarlatır.)
Gördüğünüz gibi, bu cümlelerde işi yapan kişi cümlenin öznesi değil. Yani “Ben sadeleştiririm” demiyor, “sadeleştirtirim” diyor. Başka birine yaptırıyor. İşte bu yapıya have/has + nesne + fiilin 3. hali (past participle) diyoruz.
1. b. Read the conversation about four students from different classes and underline the similar sentences with the ones in Exercise 1.a. (Farklı sınıflardan dört öğrenci hakkındaki diyaloğu okuyun ve 1.a alıştırmasındakilere benzer cümlelerin altını çizin.)
Şimdi de diyalogdaki benzer yapıları bulalım. Yani bir işin başkasına yaptırıldığını anlatan cümleleri arayacağız.
Adım 1: Diyaloğu dikkatlice okuyalım ve “have/has + nesne + fiilin 3. hali” kalıbına uyan cümleleri tespit edelim.
Adım 2: Bulduğumuz cümleleri listeleyelim.
-
Arthur: “I have orange juice squeezed every noon!” (Her öğlen portakal suyu sıktırırım!)
(Arthur portakal suyunu kendi sıkmıyor, başkasına sıktırıyor.) -
Rosie: “Do you have a sandwich prepared, too?” (Sen de sandviç hazırlatıyor musun?)
(Sandviçini başkasının hazırlayıp hazırlamadığını soruyor.) -
Sally: “Does your Science teacher have a new project prepared every month?” (Fen bilgisi öğretmenin her ay yeni bir proje hazırlatır mı?)
(Öğretmenin projeyi başkasına hazırlatıp hazırlatmadığını merak ediyor.) -
Rosie: “Our teacher has the experiments done,too.” (Bizim öğretmenimiz deneyleri de yaptırır.)
(Öğretmen deneylerin yapılmasını sağlar, başkalarına yaptırır.) -
Sally: “Maybe you should have your eyes checked.” (Belki de gözlerini kontrol ettirmelisin.)
(Rosie’nin gözlerini doktora kontrol ettirmesini tavsiye ediyor.) -
Arthur: “We should have our table cleaned!” (Masamızı temizletmeliyiz!)
(Masayı başkasına temizletmeleri gerektiğini söylüyor.)
1. c. Take notes and discuss about the common points of the sentences in the conversation and sample sentences in 1.a. in pairs. (Diyalogdaki ve 1.a’daki örnek cümlelerdeki ortak noktalar hakkında notlar alın ve eşli olarak tartışın.)
Bu bir konuşma etkinliği. Yukarıda yaptığımız gibi, bu alıştırmada sizden istenen şey, hem 1.a’daki örnek cümlelerde hem de 1.b’deki diyalogda bulduğumuz cümlelerdeki ortak noktayı bulmanız.
Ortak Nokta: Bütün bu cümlelerde eylemi yapan kişi cümlenin öznesi değil. Özne, eylemin yapılmasına sebep oluyor, bir başkasına yaptırıyor.
1. d. Look at the example below and choose the correct answer to complete the sentence. (Aşağıdaki örneğe bakın ve cümleyi tamamlamak için doğru cevabı seçin.)
Example: ‘Our counsellor has a session arranged for us every Monday.’
In such sentences, —-. (Bu tür cümlelerde, —-.)
a) a person does the action himself/herself. (bir kişi eylemi kendisi yapar.)
b) a person or thing causes an action to happen. (bir kişi veya şey bir eylemin olmasına neden olur/yaptırır.)
Çözüm:
Adım 1: Örnek cümleyi tekrar analiz edelim. “Rehber öğretmenimiz bizim için bir oturum ayarlatır.” Bu cümlede oturumu ayarlama işini rehber öğretmen mi yapıyor, yoksa başkasına mı yaptırıyor? Evet, başkasına yaptırıyor, yani oturumun ayarlanmasına sebep oluyor.
Adım 2: Şimdi seçenekleri değerlendirelim.
- a) seçeneği diyor ki “kişi eylemi kendisi yapar”. Bu yanlış. Eğer öğretmen kendisi yapsaydı cümle “Our counsellor arranges a session.” (Rehber öğretmen bir oturum ayarlar.) şeklinde olurdu.
- b) seçeneği ise “bir kişi veya şey bir eylemin olmasına neden olur/yaptırır” diyor. Bu tam olarak bizim öğrendiğimiz yapının açıklaması! Rehber öğretmen oturumun düzenlenmesini sağlıyor, yani olmasına neden oluyor.
Sonuç:
Doğru cevap b) seçeneğidir.
Umarım konu iyice anlaşılmıştır çocuklar. Unutmayın, bir işi kendimiz yapıyorsak normal fiil kullanırız, ama başkasına yaptırıyorsak bu özel “ettirgen” yapıyı kullanırız. İyi çalışmalar!