Merhaba sevgili öğrencilerim! Ben Fen Bilimleri öğretmeniniz. Bugün sizlerle birlikte Ünite Sonu İstasyonu’ndaki soruları çözeceğiz. Bu sorular, ışık, yansıma, aynalar ve renkler gibi öğrendiğimiz harika konuları pekiştirmemize yardımcı olacak.
Haydi, kalemlerinizi ve defterlerinizi hazırlayın, başlıyoruz!
A Bölümü: Boşluk Doldurma
Aşağıdaki cümlelerde boş bırakılan yerleri, yukarıdaki kutucuklarda verilen uygun kelimelerle tamamlayacağız. Her birini dikkatlice okuyup en doğru kelimeyi bulalım.
1. Buruşturulmuş folyoda ………………… yansıma gerçekleşir.
Çözüm: Buruşturulmuş folyo gibi pürüzlü yüzeylere gelen paralel ışık ışınları, farklı yönlere doğru dağılarak yansır. Bu tür yansımaya dağınık yansıma diyoruz. Tıpkı dalgalı bir göl yüzeyinde görüntümüzün net olmaması gibi!
Doğru kelime: dağınık
2. Yansıtıcı yüzeylere birbirine paralel gelen ışınlar, birbirine paralel olarak yansıyorsa ………………… yansıma gerçekleşiyordur.
Çözüm: Eğer yüzeyimiz ayna veya durgun bir su yüzeyi gibi pürüzsüz ise, paralel gelen ışınlar yine paralel bir şekilde yansır. Bu sayede net bir görüntü oluşur. Bu yansıma türüne düzgün yansıma adı verilir.
Doğru kelime: düzgün
3. Gelen ışın ile normal arasındaki açı, ………………… açısı olarak adlandırılır.
Çözüm: Yansıma kanunlarını hatırlayalım. Yüzeye gelen ışının, yüzeyin normali (yüzeye çizilen dik hayali çizgi) ile yaptığı açıya gelme açısı denir. Unutmayın, gelme açısı her zaman yansıma açısına eşittir!
Doğru kelime: gelme
4. Yansıtıcı yüzeye çarptıktan sonra geldiği ortama geri dönen ışın ………………… ışındır.
Çözüm: Bir yüzeye çarpıp geri seken top gibi düşünebilirsiniz. Yüzeye çarptıktan sonra geri dönen ışık ışınına yansıyan ışın diyoruz.
Doğru kelime: yansıyan
5. Yansıtıcı yüzeye dik olarak çizilen hayalî çizgiye yüzey ………………… denir.
Çözüm: Açıları ölçmemize yardımcı olan, yüzeye her zaman 90 derece (dik) olan o hayali çizginin adı yüzeyin normali‘dir. Bu çizgi, yansıma kanunlarında bizim en büyük yardımcımızdır.
Doğru kelime: normali
6. Bir cismin düzlem aynada ………………… görüntüsü oluşur.
Çözüm: Evimizdeki aynalar düzlem aynalardır. Aynaya baktığımızda oluşan görüntümüzün boyu bizimle aynıdır ve düzdür. Ayrıca, sağ elimizi kaldırdığımızda görüntü sol elini kaldırır. Bu duruma görüntünün simetrik olması denir.
Doğru kelime: simetrik
7. Görüntünün düz ve küçük olduğu ayna çeşidi ………………… aynadır.
Çözüm: Hangi ayna görüntüyü her zaman düz ve küçük göstererek daha geniş bir alanı görmemizi sağlardı? Tabii ki tümsek ayna! Arabaların yan aynaları ve mağazalardaki güvenlik aynaları bu tür aynalara güzel birer örnektir.
Doğru kelime: tümsek
8. Çukur aynalara ………………… aynaları örnek verilebilir.
Çözüm: Çukur aynalar, cisimleri olduğundan daha büyük gösterebilir. Bu özelliklerinden dolayı, dişlerimizi daha yakından ve büyük görmek için dişçi aynalarında kullanılır. Makyaj aynaları da çukur aynalara bir başka örnektir.
Doğru kelime: dişçi
9. Maddeler tarafından soğurulan ışık, maddelerde ………………… artışına sebep olabilir.
Çözüm: Işık bir enerjidir. Bir madde ışığı yansıtmak yerine içine çektiğinde, yani soğurduğunda, bu ışık enerjisi genellikle ısı enerjisine dönüşür. Bu da maddenin sıcaklık artışına neden olur. Yazın koyu renkli tişörtlerin neden daha sıcak hissettirdiğini şimdi daha iyi anlıyoruz, değil mi?
Doğru kelime: sıcaklık
10. Yeşil bir şapkaya mavi ışık altında bakıldığında şapka ………………… görünür.
Çözüm: Cisimler, kendi rengindeki ışığı güçlü bir şekilde yansıtır. Yeşil şapka, üzerine düşen ışıktan sadece yeşil olanı yansıtabilir. Eğer biz ona sadece mavi ışık gönderirsek, yansıtacak yeşil ışık olmadığı için mavi ışığı soğurur ve gözümüze hiç ışık yansımaz. Bu yüzden şapkayı siyah görürüz.
Doğru kelime: siyah
11. Üzerine düşen ışık ışınlarından kırmızı renk ışığı yansıtan cisimler ………………… veya beyaz olabilir.
Çözüm: Bir cisim üzerine düşen beyaz ışıktan (tüm renkleri içeren ışıktan) sadece kırmızıyı yansıtıyorsa kırmızı renktedir. Eğer cisim beyaz ise, üzerine düşen tüm renkleri yansıttığı için kırmızıyı da yansıtır. Dolayısıyla cevap kırmızı‘dır.
Doğru kelime: kırmızı
12. Işık enerjisi, ………………… kullanılarak elektrik enerjisine dönüştürülebilir.
Çözüm: Güneş’ten gelen ışık enerjisini doğrudan elektrik enerjisine çeviren teknolojik aletlere güneş paneli diyoruz. Bu paneller, sürdürülebilir enerji kaynakları için çok önemlidir.
Doğru kelime: güneş paneli
B Bölümü: Soruları Cevaplayalım
Şimdi de öğrendiklerimizi kullanarak biraz daha düşünmemiz gereken sorulara geçelim.
1. Alışveriş merkezindeki bir aynaya yaklaşıp uzaklaşan öğrenci aynada kendisinin ters, düz, büyük ve küçük görüntülerinin oluştuğunu görmüştür. Buna göre öğrencinin baktığı aynanın çeşidi nedir?
Çözüm: Bu soruyu çözmek için ayna çeşitlerinin özelliklerini hatırlayalım.
- Düzlem ayna: Görüntü her zaman düz, cisimle aynı boyda ve simetriktir.
- Tümsek ayna: Görüntü her zaman düz ve cisimden küçüktür.
- Çukur ayna: Görüntü, cismin aynaya olan uzaklığına göre ters veya düz, büyük veya küçük olabilir.
Öğrenci hem ters hem düz, hem büyük hem de küçük görüntüler gördüğüne göre, tüm bu özellikleri barındıran tek ayna çeşidi çukur ayna‘dır.
2. Karanlık odada bir kaleme sırayla kırmızı, mavi ve yeşil ışık altında bakıldığında kalemin siyah görüldüğü tespit ediliyor. Buna göre kalem güneş ışığında hangi renkte görünür?
Çözüm: Bu çok güzel bir mantık sorusu!
Adım 1: Kalem, kırmızı ışık altında siyah görünüyorsa, demek ki kırmızı ışığı yansıtmıyor, soğuruyor.
Adım 2: Kalem, mavi ışık altında siyah görünüyorsa, demek ki mavi ışığı da yansıtmıyor, onu da soğuruyor.
Adım 3: Kalem, yeşil ışık altında siyah görünüyorsa, yeşil ışığı da soğuruyor demektir.
Işığın ana renkleri olan kırmızı, yeşil ve mavinin hiçbirini yansıtmayan, hepsini soğuran bir cisim, içinde tüm renkleri barındıran güneş ışığı (beyaz ışık) altında da tüm renkleri soğuracaktır. Gözümüze hiç ışık yansımadığı için kalemi siyah renkte görürüz.
3. Bir cisim kendisine gönderilen ışığın renginde görünüyor. Buna göre bu cisim beyaz ışıkta hangi renkte görünür?
Çözüm: Bu da bir önceki soru gibi harika bir düşünme sorusu. Hadi birlikte analiz edelim.
Adım 1: Cisme kırmızı ışık gönderdiğimizde kırmızı görünüyormuş. Demek ki cisim kırmızı ışığı yansıtıyor.
Adım 2: Cisme yeşil ışık gönderdiğimizde yeşil görünüyormuş. Demek ki cisim yeşil ışığı da yansıtıyor.
Adım 3: Cisme mavi ışık gönderdiğimizde mavi görünüyormuş. Demek ki cisim mavi ışığı da yansıtıyor.
Üzerine düşen bütün renkleri yansıtma yeteneğine sahip olan cisimler hangi renkteydi? Elbette beyaz! Bu yüzden bu cisim, tüm renkleri içinde barındıran beyaz ışık altında da tüm renkleri yansıtacağı için beyaz görünür.
Umarım tüm soruları ve çözümlerini keyifle takip etmişsinizdir. Unutmayın, Fen Bilimleri merak etmekle ve soru sormakla daha da güzelleşir. Başarılar dilerim!