6. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Cevapları Meb Yayınları 1. Kitap Sayfa 95
Merhaba sevgili öğrencilerim, ben sizin 6. sınıf Fen Bilimleri öğretmeninizim.
Gönderdiğiniz bu harika deney sayfasını birlikte inceleyelim ve adım adım nasıl dolduracağımızı konuşalım. Bu bir deney gözlem ve sonuç sayfası olduğu için, ben size örnek bir deney üzerinden cevapları nasıl yazmanız gerektiğini anlatacağım. Diyelim ki deneyimizde **suyun çimlenmeye etkisini** araştırıyoruz. Bunun için iki tane kap hazırladık. İkisine de pamuk ve fasulye tohumu koyduk. Birinci kaba düzenli olarak su verdik, ama ikinci kaba hiç su vermedik.
Haydi şimdi bu deneye göre sayfamızı dolduralım!
Gözlemle
Çimlenme olayı gerçekleşene kadar gözlemlerimize devam edelim. Gözlemlerimizi aşağıdaki alanlara yazarak ve çizerek kaydedelim.
Sevgili arkadaşlar, bu bölüm sizin deney boyunca her gün veya iki günde bir yaptığınız gözlemleri not alacağınız yerdir. Ben örnek olarak su verdiğimiz kaptaki değişimleri yazıyorum. Siz de kendi deneyinizde gördüklerinizi yazmalısınız.
- 1. Gün: Fasulye tohumunu ıslak pamuğun arasına yerleştirdim. Tohumda bir değişiklik gözlemlemedim.
- 3. Gün: Tohumun biraz şiştiğini fark ettim. Rengi biraz daha açıldı.
- 5. Gün: Tohumun kabuğu çatladı ve içinden minik, beyaz bir kök ucu görünmeye başladı. Çok heyecan verici!
- 7. Gün: Kök iyice uzadı ve aşağı doğru büyüyor. Tohumun diğer ucundan da yukarı doğru yeşil renkli bir filiz çıkmaya başladı.
Unutmayın, yan taraftaki boşluğa da bu gözlemlerinizin resmini çizebilirsiniz. Mesela 5. günde çatlamış bir tohum ve 7. günde filizlenmiş bir tohum çizebilirsiniz.
Açıkla
Soru: Düzeneklerde meydana gelen değişimler nelerdir? Etkinliğin başlangıcında yaptığımız tahminlerle karşılaştırarak yazalım.
Adım 1: Değişimleri Yazalım
Deneyimizde iki kap vardı. Su verdiğimiz (1. düzenek) kapta tohum şişti, kabuğu çatladı, kök saldı ve filizlendi. Kısacası çimlendi. Fakat hiç su vermediğimiz (2. düzenek) kapta ise fasulye tohumunda hiçbir değişiklik olmadı.Adım 2: Tahminle Karşılaştıralım
Deneyin başında muhtemelen şöyle bir tahminde bulunmuştuk: “Su verilen tohum çimlenir, su verilmeyen çimlenmez.” Gözlemlerimiz sonucunda gördük ki tahminimiz doğru çıktı. Su, tohumun çimlenmesi için gerçekten de gerekliymiş.
Soru: Belirlediğimiz faktör ve ulaştığımız sonuca göre neden-sonuç cümlesi yazalım.
Neden-sonuç cümleleri, bir olayın sebebini ve o sebepten dolayı ortaya çıkan sonucu bir arada anlatan cümlelerdir. Bizim deneyimizde;
- Neden (Sebep): Tohuma su verilmesi.
- Sonuç: Tohumun çimlenmesi.
Şimdi bunu birleştirelim: “Fasulye tohumuna su verildiği için tohum çimlenmiştir.” veya “Tohumun çimlenmesinin nedeni, ona su verilmesidir.”
Soru: Yaptığımız deneydeki değişkenleri aşağıdaki ilgili alanlara yazalım.
Arkadaşlar, bir deneyin en önemli kısımlarından biri de değişkenleri doğru belirlemektir. Gelin bizim deneyimizdeki değişkenleri bulalım.
Bağımlı Değişken: Bu, deneyde bizim etki ettiğimiz şeyden dolayı değişen, yani sonuca bağlı olan şeydir. Bizim deneyimizin sonucu nedir? Tohumun çimlenip çimlenmemesi. O zaman bağımlı değişkenimiz: Tohumun çimlenmesi.
Bağımsız Değişken: Bu, deneyde bizim bilerek ve isteyerek değiştirdiğimiz tek şeydir. Biz bu deneyde neyi farklı yaptık? Bir kaba su verdik, diğerine vermedik. O zaman bağımsız değişkenimiz: Su miktarı (suyun varlığı veya yokluğu).
Kontrol Değişkeni (Sabit Tutulan Faktör): Deneyimizin güvenilir olması için her iki kapta da aynı tuttuğumuz, değiştirmediğimiz her şeydir. Neleri aynı tuttuk? Tohumların cinsi, sayısı, kapların büyüklüğü, pamuk miktarı, ortamın sıcaklığı ve ışık miktarı… Bunların hepsi kontrol değişkenidir. Örnek olarak şunları yazabiliriz: Sıcaklık, ışık, tohum cinsi, kap türü.
II. Aşama
Bu bölümde deneyi farklı bir faktörü test etmek için yeniden tasarlamamız isteniyor. Mesela bu sefer de sıcaklığın etkisini araştıralım.
Soru: Yaptığımız ilk deneye göre farklı bir sonuç ortaya çıktıysa buna uygun yeni neden-sonuç cümlemizi yazalım.
Yeni deneyimizde iki kaba da aynı miktarda su, pamuk ve tohum koyalım. Ama kaplardan birini oda sıcaklığında bırakalım, diğerini ise soğuk bir yere, mesela buzdolabına koyalım. Bir süre sonra oda sıcaklığındaki tohumun çimlendiğini ama buzdolabındakinin çimlenmediğini göreceğiz.
Yeni neden-sonuç cümlemiz şöyle olur: “Tohum, uygun sıcaklıkta bırakıldığı için çimlenmiştir.”
Soru: Yaptığımız deneylerden biriyle ilgili önerme cümlesi yazalım.
Önerme, deneylerimizden çıkardığımız sonuçlara dayanan bir tavsiye veya genel bir kural cümlesi olabilir.
Örnek önerme cümlesi: “Bir tohumun sağlıklı bir şekilde çimlenip büyüyebilmesi için yeterli miktarda suya ve uygun sıcaklıkta bir ortama ihtiyacı vardır.”
Umarım bu açıklamalar deney sayfanızı doldurmanızda size yardımcı olur. Unutmayın, en iyi öğrenme yolu deney yapmaktır! Başarılar dilerim