Merhaba sevgili 6. sınıflar!
Harika bir Fen Bilimleri dersine daha hoş geldiniz. Bugün sizlerle birlikte çok keyifli bir etkinlik olan “ETKİNLİK İSTASYONU-4”ü yapacağız. Bu etkinlikte ışığın farklı yüzeylerden nasıl yansıdığını, yani “düzgün yansıma” ve “dağınık yansıma” konularını gözlemleyerek, yaşayarak öğreneceğiz. Unutmayın, en iyi öğrenme yolu deney yapmaktır!
Haydi, etkinliğimizi adım adım analiz edelim ve soruları birlikte cevaplayalım.
ETKİNLİK İSTASYONU-4
Etkinliğin Yapılışı
1. Aşama: Kabımıza tepeden bakalım. Gördüklerimizi yazarak kaydedelim.
Gözlem ve Açıklama:
Sevgili çocuklar, kabın içindeki su tamamen durulduğunda, yüzeyi bir ayna gibi pürüzsüz ve dümdüz olur. Tıpkı evdeki aynanız gibi! Bu yüzden kabın içine baktığımızda, tavanın, odadaki lambanın ya da kendi yüzümüzün net ve belirgin bir görüntüsünü görürüz. Görüntü nettir çünkü suyun yüzeyi pürüzsüzdür ve ışığı düzenli bir şekilde yansıtır.
2. Aşama: Daha sonra sırayı hafifçe sallayalım ve dalgalanan suya bakalım. Gördüklerimizi yazarak kaydedelim.
Gözlem ve Açıklama:
Sırayı hafifçe salladığımızda suyun yüzeyinde minik dalgalar oluşur, değil mi? Artık yüzey pürüzsüz değil, girintili çıkıntılıdır. Bu dalgalı suya baktığımızda ise az önce gördüğümüz o net görüntünün kaybolduğunu, bulanıklaştığını veya sadece ışık parıltıları şeklinde göründüğünü fark ederiz. Görüntü artık seçilemez hale gelir.
Değerlendirme
a) Durgun sudaki görüntü ile dalgalı sudaki görüntü arasındaki farkı nedeniyle birlikte yazalım.
Çözüm ve Açıklama:
Bu soruda bizden iki durum arasındaki farkı ve en önemlisi nedenini istiyor. Haydi açıklayalım:
- Adım 1: Fark Nedir?
Durgun suda net bir görüntü oluşurken, dalgalı suda bulanık bir görüntü oluşur veya hiç görüntü oluşmaz. - Adım 2: Bu Farkın Nedeni Nedir?
Bu farkın temel nedeni, ışığın yansıdığı yüzeyin özelliğidir.- Durgun suyun yüzeyi pürüzsüz olduğu için üzerine gelen ışığı düzenli bir şekilde yansıtır. Biz bu olaya düzgün yansıma diyoruz. Düzgün yansıma sayesinde net bir görüntü oluşur.
- Dalgalı suyun yüzeyi ise pürüzlü ve engebeli olduğu için üzerine gelen ışığı farklı yönlere, yani dağınık bir şekilde yansıtır. Bu olaya da dağınık yansıma adını veriyoruz. Dağınık yansıma yüzünden net bir görüntü oluşmaz.
Kısacası, aradaki farkın temel nedeni yüzeyin pürüzsüz (durgun su) veya pürüzlü (dalgalı su) olmasıdır.
b) Durgun suda su yüzeyine çarpıp geri dönen ışığın izleyebileceği yol hakkında yorumlarımızı yazalım.
Çözüm ve Açıklama:
Durgun suyun yüzeyi bir ayna gibi pürüzsüzdür, bunu unutmayalım. Bu yüzeye gelen birbirine paralel ışık ışınları, yüzeye çarptıktan sonra yine birbirine paralel olarak ve belirli bir açıyla yansır. Yani ışık ışınları hiç dağılmaz, geldikleri gibi düzenli bir şekilde geri dönerler. Bu düzenli yansıma sayesinde gözümüze net bir görüntü ulaşır. Tıpkı sırayla yürüyen askerlerin hep birlikte aynı yöne dönmesi gibi düşünebilirsiniz!
c) Dalgalı suda su yüzeyine çarpıp geri dönen ışığın izleyebileceği yol hakkında yorumlarımızı yazalım.
Çözüm ve Açıklama:
Dalgalı suyun yüzeyi ise girintili çıkıntılı, yani pürüzlüdür. Bu yüzeye gelen birbirine paralel ışık ışınları, yüzeyin her bir noktasına (dalganın tepesine, çukuruna) farklı açılarla çarpar. Bu yüzden her bir ışın farklı bir yöne doğru yansır. Işık ışınları etrafa dağılır, saçılır. Bu dağınık yansıma yüzünden gözümüze net bir görüntü gelmez, sadece bir bulanıklık veya parıltı görürüz. Sanki o düzenli yürüyen askerler engebeli bir arazide koşarken her biri farklı bir yöne savrulmuş gibi olur.
Umarım bu açıklamalarla konuyu çok daha iyi anlamışsınızdır. Bir sonraki dersimizde görüşmek üzere, hoşça kalın!