Harika bir ünite sonu değerlendirme sorusu! Merhaba sevgili öğrencilerim, ben Fen Bilimleri öğretmeniniz. Şimdi bu oryantiring yarışmasındaki soruları birlikte, adım adım inceleyerek çözeceğiz. Böylece alınan yol, yer değiştirme, sürat ve hız arasındaki farkları çok daha iyi anlayacaksınız. Haydi başlayalım!
1. Yarışmacıların aldıkları yollar ve yer değiştirmeler ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
Bu soruyu çözmek için önce “alınan yol” ve “yer değiştirme” kavramlarını hatırlayalım.
Alınan Yol: Bir hareketlinin izlediği yörüngenin toplam uzunluğudur. Yani, attığı her adımın toplamıdır.
Yer Değiştirme: Bir hareketlinin ilk konumu ile son konumu arasındaki en kısa mesafedir. Buna kuşbakışı uzaklık da diyebiliriz.
- Adım 1: Alınan Yolları İnceleyelim
Görseldeki haritalara dikkatlice bakalım. İki yarışmacının da izlediği yollar kesik çizgilerle gösterilmiş. Birinci yarışmacının (soldaki harita) daha dolambaçlı ve uzun bir yol izlediğini, ikinci yarışmacının (sağdaki harita) ise daha kısa bir rota takip ettiğini görüyoruz. Bu durumda, birinci yarışmacının aldığı yol, ikinci yarışmacının aldığı yoldan daha fazladır. Yani aldıkları yollar birbirine eşit değildir. - Adım 2: Yer Değiştirmeleri İnceleyelim
Görselde her iki yarışmacı için de “Başlangıç ve Bitiş Noktası”nın aynı yer olduğu belirtilmiş. Yani sporcular yarışa nereden başladılarsa, yarışı yine aynı noktada bitirmişler. Yer değiştirme, ilk konum ile son konum arasındaki en kısa mesafe olduğuna göre, başlangıç ve bitiş noktası aynı olan bir hareketlinin yer değiştirmesi sıfırdır (0). Bu yüzden iki yarışmacının da yer değiştirmesi sıfırdır ve birbirine eşittir. - Adım 3: Şıkları Değerlendirelim
A) Aldıkları yollar birbirine eşittir. (Yanlış, birinci yarışmacı daha çok yol aldı.)
B) 1. yarışmacı daha çok yer değiştirmiştir. (Yanlış, ikisi de sıfır yer değiştirdi.)
C) Yer değiştirmeleri birbirine eşittir. (Doğru, ikisinin de yer değiştirmesi sıfırdır.)
D) 2. yarışmacı daha çok yer değiştirmiştir. (Yanlış, ikisi de sıfır yer değiştirdi.)
Sonuç: Doğru cevap C şıkkıdır.
2. Yarışmacıların süratleri ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
Şimdi de sürat kavramını hatırlayalım.
Sürat: Alınan yolun, bu yolun alınması için geçen zamana bölünmesiyle bulunur. Formülü şöyledir: Sürat = Alınan Yol / Zaman
- Adım 1: Verileri Gözden Geçirelim
Her iki yarışmacı da parkuru 1200 saniyede tamamlamış. Yani zamanlar eşit.
Ancak ilk soruda ne bulmuştuk? Birinci yarışmacının aldığı yol, ikinci yarışmacıdan daha uzundu. - Adım 2: Süratleri Karşılaştıralım
Aynı sürede daha fazla yol giden bir hareketlinin daha süratli olması gerekir, değil mi? Mesela, iki arkadaş aynı anda koşmaya başlayıp aynı anda duruyor. Biri 100 metre, diğeri 80 metre koşmuşsa, 100 metre koşan daha süratlidir.
Bizim yarışmacılarımız için de durum aynı. Birinci yarışmacı 1200 saniyede daha uzun bir yol gittiği için, 1. yarışmacı daha süratlidir. - Adım 3: Şıkları Değerlendirelim
A) Süratleri birbirine eşittir. (Yanlış, aldıkları yollar farklı.)
B) İkisinin de süratleri sıfırdır. (Yanlış, hareket ettikleri için süratleri sıfır olamaz.)
C) 1. yarışmacı daha süratlidir. (Doğru, aynı sürede daha çok yol almıştır.)
D) 2. yarışmacı daha süratlidir. (Yanlış, daha az yol almıştır.)
Sonuç: Doğru cevap C şıkkıdır.
3. Yarışmacıların hızları ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
Son olarak hız kavramına bakalım. Sürat ile çok karıştırılır ama önemli bir farkı vardır!
Hız: Yer değiştirmenin, bu yer değiştirme için geçen zamana bölünmesiyle bulunur. Formülü şöyledir: Hız = Yer Değiştirme / Zaman
- Adım 1: Verileri Tekrar Hatırlayalım
Birinci soruda ne bulmuştuk? Yarışmacılar başladıkları noktaya geri döndükleri için her ikisinin de yer değiştirmesi sıfırdı (0).
Geçen zaman ise ikisi için de 1200 saniye. - Adım 2: Hızlarını Hesaplayalım
Hız formülünde yer değiştirme yerine sıfır yazarsak ne olur?
Hız = 0 / 1200 saniye = 0
Yani, her iki yarışmacının da ortalama hızı sıfırdır. Çünkü başladıkları yere geri dönmüşlerdir. - Adım 3: Şıkları Değerlendirelim
A) 2. yarışmacının hızı sıfırdır. (Doğru, çünkü yer değiştirmesi sıfırdır.)
B) 1. yarışmacının hız büyüklüğü daha fazladır. (Yanlış, ikisinin de hızı sıfırdır.)
C) 2. yarışmacının hız büyüklüğü daha fazladır. (Yanlış, ikisinin de hızı sıfırdır.)
D) 1. yarışmacı daha az yer değiştirdiği için daha hızlıdır. (Yanlış, yer değiştirmeleri eşittir ve bu yüzden hızları da eşittir (ikisi de sıfır).)
Sonuç: Doğru cevap A şıkkıdır. Unutmayın, birinci yarışmacının hızı da sıfırdır ancak şıklarda verilen doğru ifade budur.
Umarım bu açıklamalarla konuları daha iyi pekiştirmişsinizdir. Aklınıza takılan bir şey olursa sormaktan çekinmeyin. İyi çalışmalar dilerim!