6. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Cevapları Meb Yayınları 1. Kitap Sayfa 67
Harika bir etkinlik sayfası! Merhaba sevgili öğrencilerim, ben Fen Bilimleri öğretmeniniz. Şimdi bu sayfadaki soruları birlikte, adım adım ve anlayarak çözeceğiz. Bu etkinlik, aslında sizin arkadaşlarınızla bir parkurda yarışıp süre tutarak, yani bir deney yaparak doldurmanız gereken bir tablo ve sorular içeriyor. Tablo boş olduğu için, ben size soruların nasıl cevaplanacağını, hangi bilgilere bakmanız gerektiğini anlatacağım. Böylece kendi yaptığınız etkinliğin sonuçlarını kolayca değerlendirebileceksiniz.
Haydi başlayalım!
a. Hangi arkadaşımız parkuru en kısa sürede tamamlamıştır?
Bu soruyu cevaplamak için etkinliğinizde tuttuğunuz zaman ölçümlerine bakmalısınız. Her arkadaşınızın parkuru bitirme süresini bir yere not almış olmalısınız.
Adım 1: Arkadaşlarınızın parkuru tamamlama sürelerini listeleyin.
Adım 2: Bu süreler içindeki en küçük sayıyı bulun.
Sonuç: En küçük süreye sahip olan arkadaşınız, parkuru en hızlı bitiren, yani en kısa sürede tamamlayan kişidir. Örneğin, Ali 15 saniyede, Ayşe 12 saniyede bitirdiyse, parkuru en kısa sürede tamamlayan Ayşe‘dir.
b. Hangi arkadaşımızın sürati en büyüktür?
Sürat, birim zamanda alınan yol demektir. Yani bir saniyede ne kadar yol gittiğimizdir. Kısacası “ne kadar hızlı” gittiğimizi gösterir.
Adım 1: Doldurduğunuz tablodaki “SÜRAT” sütununa bakın.
Adım 2: Bu sütundaki sayılardan en büyük olanı bulun.
Sonuç: En büyük sürat değerine sahip olan arkadaşınız, en süratli olan kişidir. Genellikle parkuru en kısa sürede bitiren kişinin sürati de en büyük olur.
c. Hangi arkadaşımızın hızı en küçüktür?
Hız ise birim zamandaki yer değiştirmedir. Yani bir saniyede ne kadar yer değiştirdiğimizi gösterir. Süratten farklı olarak hızda yön de önemlidir.
Adım 1: Doldurduğunuz tablodaki “HIZ” sütununa bakın.
Adım 2: Bu sütundaki sayılardan en küçük olanı bulun.
Sonuç: En küçük hız değerine sahip olan arkadaşınız, hızı en düşük olan kişidir.
ç. Yaptığımız etkinliğe göre sürat ve hızın birimleri ne olabilir?
Birim, bir büyüklüğü ölçmek için kullandığımız standart ölçüdür. Mesela uzunluk için metre, zaman için saniye kullanırız.
Adım 1: Etkinlikte uzunluğu ne ile ölçtünüz? Genellikle okul bahçesindeki bir parkur metre (m) ile ölçülür.
Adım 2: Zamanı ne ile ölçtünüz? Kronometre ile saniye (s) cinsinden ölçtünüz.
Sonuç: Sürat ve hız, alınan yolun veya yer değiştirmenin zamana bölünmesiyle bulunur. Bu yüzden birimi metre/saniye (m/s) olabilir.
d. Arkadaşlarımızın yer değiştirmeleri hangi yönde olmuştur?
Yer değiştirme, bir cismin ilk konumu ile son konumu arasındaki en kısa mesafedir ve yönlü bir büyüklüktür.
Adım 1: Parkurunuzun başlangıç ve bitiş noktalarını düşünün.
Adım 2: Başlangıçtan bitişe doğru bir ok çizdiğinizi hayal edin. İşte o okun gösterdiği yön, yer değiştirmenizin yönüdür.
Sonuç: Cevabınız, parkurunuzun şekline göre değişir. Örneğin, “Başlangıç çizgisinden bitiş çizgisine doğru” veya “Okul kapısından bahçenin sonuna doğru” ya da “Doğu yönünde” gibi bir cevap verebilirsiniz.
e. Elde ettiğimiz verilere göre süratin özelliklerini belirleyelim.
Sürat, bir hareketlinin ne kadar çabuk yol aldığını anlatır. Etkinlikten çıkardığımız sonuçlara göre süratin özelliklerini şöyle sıralayabiliriz:
- Sürat, alınan yolun zamana bölünmesiyle bulunur.
- Süratin sadece sayısal bir değeri ve birimi vardır. Yönü yoktur. Bu tür büyüklüklere biz skaler büyüklük diyoruz.
- Örneğin, “Arabam 50 km/saat süratle gidiyor.” dediğimizde yön belirtmeyiz.
f. Elde ettiğimiz verilere göre hızın özelliklerini belirleyelim.
Hız, bir hareketlinin birim zamandaki yer değiştirmesidir ve süratten önemli bir farkı vardır.
- Hız, yer değiştirmenin zamana bölünmesiyle bulunur.
- Hızın hem sayısal bir değeri (büyüklüğü) hem de bir yönü vardır. Bu tür büyüklüklere vektörel büyüklük diyoruz.
- Örneğin, “Uçak, doğu yönünde 800 km/saat hızla ilerliyor.” dediğimizde hem büyüklüğünü hem de yönünü belirtmiş oluruz.
Öğretmeninizden bir not: Unutmayın çocuklar, eğer bir koşucu başladığı noktaya geri dönerse (mesela bir daire çizerek), toplam yer değiştirmesi sıfır olur. Bu durumda hızı da sıfır olur! Ama koştuğu için bir sürati vardır. Sürat ve hız arasındaki en temel fark budur. Biri sadece ne kadar çabuk gittiğini, diğeri ise hangi yöne ne kadar çabuk gittiğini söyler.
Umarım bu açıklamalar konuyu daha iyi anlamanıza yardımcı olmuştur. Kendi ölçümlerinizle bu cevapları doldurduğunuzda her şey daha da netleşecek. Başarılar dilerim!