Merhaba sevgili öğrencilerim!
Ben sizin Fen Bilimleri öğretmeninizim. Bugün sizlerle birlikte “Güneş Sistemi ve Ötesi” ünitemizin sonundaki bu güzel alıştırmaları çözeceğiz. Bu etkinlikler, öğrendiklerimizi pekiştirmek için harika bir fırsat. Hazırsanız, kalemlerimizi ve dikkatimizi toplayıp hemen başlayalım!
A. Aşağıdaki cümlelerde boş bırakılan yerleri kutuların içindeki uygun ifadelerle tamamlayalım.
1. Güneş sisteminde sekiz tane ………………….. vardır.
Çözüm: Güneş sisteminde sekiz tane gezegen vardır.
Unutmayalım, bu gezegenler Güneş’e yakınlıklarına göre; Merkür, Venüs, Dünya, Mars, Jüpiter, Satürn, Uranüs ve Neptün’dür.
2. Venüs gezegeni ………………….. gezegenler sınıfında yer alır.
Çözüm: Venüs gezegeni karasal gezegenler sınıfında yer alır.
Karasal yani kayalık gezegenler Güneş’e en yakın ilk dört gezegendir: Merkür, Venüs, Dünya ve Mars. Yüzeyleri katıdır.
3. Dünya’nın halkası yoktur ancak ………………….. vardır.
Çözüm: Dünya’nın halkası yoktur ancak uydusu vardır.
Bizim tek doğal uydumuzun adı Ay’dır. Bazı gezegenlerin ise onlarca uydusu olabilir!
4. Gazsal gezegenlerin hacimsel olarak en küçüğü ………………….. gezegenidir.
Çözüm: Gazsal gezegenlerin hacimsel olarak en küçüğü Neptün gezegenidir.
Gazsal gezegenler Jüpiter, Satürn, Uranüs ve Neptün’dür. Bu dev gezegenler arasında en “küçük” olanı Neptün’dür. Ama yine de Dünya’dan kat kat büyüktür!
5. Mars ile Jüpiter gezegenleri arasında ………………….. bulunur.
Çözüm: Mars ile Jüpiter gezegenleri arasında asteroit kuşağı bulunur.
Bu kuşak, milyonlarca küçük kaya ve metal parçasından, yani asteroitlerden oluşur. Karasal ve gazsal gezegenleri birbirinden ayıran bir sınır gibidir.
6. Uranüs, Neptün’e göre Güneş’e daha ………………….. bir gezegendir.
Çözüm: Uranüs, Neptün’e göre Güneş’e daha yakın bir gezegendir.
Gezegenleri Güneş’ten uzağa doğru saydığımızda Uranüs yedinci, Neptün ise sekizinci ve son sırada yer alır. Bu yüzden Uranüs daha yakındır.
7. Satürn gezegeni hacim bakımından ………………….. gezegeninden daha küçüktür.
Çözüm: Satürn gezegeni hacim bakımından Jüpiter gezegeninden daha küçüktür.
Jüpiter, Güneş sistemimizin en büyük gezegenidir. Bu yüzden “dev gezegen” olarak anılır. Satürn ise ikinci en büyük gezegendir.
8. Venüs gezegeni ………………….. gezegenine göre Güneş’e daha uzaktır.
Çözüm: Venüs gezegeni Merkür gezegenine göre Güneş’e daha uzaktır.
Güneş’e en yakın gezegen Merkür’dür. Ondan hemen sonra Venüs gelir. Yani Venüs, Merkür’den daha uzaktadır.
9. Yeryüzüne ulaşan gök taşları ………………….. olarak isimlendirilir.
Çözüm: Yeryüzüne ulaşan gök taşları meteorit olarak isimlendirilir.
Bu kavramlar önemli! Uzaydaki kaya parçalarına gök taşı (asteroid), atmosfere girince yananlara meteor, yeryüzüne düşebilen parçalara ise meteorit diyoruz.
10. Dünya atmosferine giren gök taşlarına ………………….. denir.
Çözüm: Dünya atmosferine giren gök taşlarına meteor denir.
Halk arasında “yıldız kayması” dediğimiz o ışık çizgisi, aslında atmosferde sürtünmeden dolayı yanan bir meteordur.
11. Ay tutulması sırasında Dünya’nın ………………….. Ay’ın üzerine düşer.
Çözüm: Ay tutulması sırasında Dünya’nın gölgesi Ay’ın üzerine düşer.
Ay tutulmasında Dünya, Güneş ile Ay’ın arasına girer ve kendi gölgesiyle Ay’ı karanlıkta bırakır.
12. Güneş tutulması sırasında ………………….. gölgesi Dünya’nın üzerine düşer.
Çözüm: Güneş tutulması sırasında Ay’ın gölgesi Dünya’nın üzerine düşer.
Güneş tutulmasında ise bu kez Ay, Güneş ile Dünya’nın arasına girer ve minik gölgesi Dünya’nın bir bölümünü kaplar.
B. Aşağıdaki soruları cevaplayalım.
1. Güneş sisteminde yer alan gezegenleri hacimsel büyüklüklerine göre büyükten küçüğe doğru sıralayalım.
Çözüm: Gezegenleri en büyük olandan en küçük olana doğru sıraladığımızda liste şöyle olur:
- Jüpiter (En büyük)
- Satürn
- Uranüs
- Neptün
- Dünya
- Venüs
- Mars
- Merkür (En küçük)
2. Güneş’e Dünya’dan daha uzak olan gezegenlerin isimlerini yazalım.
Çözüm: Gezegen sıralamasında Dünya üçüncü sıradadır. Dünya’dan sonra gelen gezegenler, Güneş’e bizden daha uzaktır. Bunlar:
- Mars
- Jüpiter
- Satürn
- Uranüs
- Neptün
3. Uydusu olan gezegenlerin isimlerini yazalım.
Çözüm: Güneş sistemimizdeki ilk iki gezegen olan Merkür ve Venüs’ün doğal uydusu yoktur. Diğer gezegenlerin ise uydusu vardır. Bunlar:
- Dünya (1 uydusu var: Ay)
- Mars (2 uydusu var)
- Jüpiter (Onlarca uydusu var)
- Satürn (Onlarca uydusu var)
- Uranüs (Onlarca uydusu var)
- Neptün (Onlarca uydusu var)
4. Halkası ve uydusu olmayan gezegenlerden Güneş’e en uzak olanın ismini yazalım.
Çözüm: Bu soruyu çözmek için adım adım ilerleyelim.
Adım 1: Önce uydusu olmayan gezegenleri bulalım. Bunlar Merkür ve Venüs‘tür.
Adım 2: Bu iki gezegenin halkası var mı diye kontrol edelim. Hayır, ikisinin de halkası yoktur. Sorumuzun ilk şartını sağladılar.
Adım 3: Şimdi bu iki gezegenden (Merkür ve Venüs) hangisinin Güneş’e daha uzak olduğuna bakalım. Merkür birinci, Venüs ikinci sırada yer alır. Dolayısıyla Güneş’e daha uzak olan Venüs‘tür.
Sonuç:Venüs
5. Güneş ve Ay tutulması arasındaki farklardan bir tanesini yazalım.
Çözüm: Güneş ve Ay tutulması arasındaki en temel fark, gök cisimlerinin dizilişidir.
Güneş Tutulmasında: Ay, Güneş ile Dünya’nın arasına girer. Sıralama Güneş – Ay – Dünya şeklindedir. Ay’ın gölgesi Dünya’ya düşer ve bu olay gündüz yaşanır.
Ay Tutulmasında: Dünya, Güneş ile Ay’ın arasına girer. Sıralama Güneş – Dünya – Ay şeklindedir. Dünya’nın gölgesi Ay’ın üzerine düşer ve bu olay gece yaşanır.
Kısacası, en önemli fark; Güneş tutulmasında araya Ay’ın girmesi, Ay tutulmasında ise araya Dünya’nın girmesidir.
Harika bir iş çıkardınız çocuklar! Bütün soruları başarıyla tamamladık. Unutmayın, Fen Bilimleri evreni keşfetmektir ve sizler de harika birer kaşifsiniz! Bir sonraki dersimizde görüşmek üzere.