Merhaba sevgili öğrencilerim!
Harika bir etkinlik yapmışsınız. Şimdi gelin hep birlikte bu etkinliğin değerlendirmesini yapalım ve ışığın yansıması konusunu daha da iyi pekiştirelim. Gönderdiğiniz görseldeki adımları tek tek inceleyip dolduralım.
Öncelikle, deneyimizde doldurduğumuz tabloyu hatırlayalım. Bu tabloda, bir düz aynaya gönderdiğimiz ışık ışınlarının açılarını ölçmüştük. Unutmayın, bizim için en önemli referans noktası, ayna yüzeyine dik olarak çizdiğimiz hayali çizgi, yani yüzeyin normali idi. Sorudaki “düz çizgi” işte bu normali ifade ediyor.
Farz edelim ki deneyimizde aşağıdaki gibi sonuçlar bulduk:
Açı Değerleri Tablosu (Örnek Sonuçlar)
- 1. Ölçüm:
- Aynaya Gelen Işın ile Düz Çizgi (Normal) Arasındaki Açı:30°
- Aynadan Yansıyan Işın ile Düz Çizgi (Normal) Arasındaki Açı:30°
- 2. Ölçüm:
- Aynaya Gelen Işın ile Düz Çizgi (Normal) Arasındaki Açı:50°
- Aynadan Yansıyan Işın ile Düz Çizgi (Normal) Arasındaki Açı:50°
- 3. Ölçüm (düz çizgi üzerinden gönderilen ışık ışınları):
- Aynaya Gelen Işın ile Düz Çizgi (Normal) Arasındaki Açı:0°
- Aynadan Yansıyan Işın ile Düz Çizgi (Normal) Arasındaki Açı:0°
Şimdi bu sonuçlara göre değerlendirme sorularını cevaplayalım.
Değerlendirme
a) 1, 2 ve 3. ölçümdeki verilerimize göre yaptığımız çizimleri aşağıdaki alana tekrar çizelim. Çizimlerimizi yaparken açıölçerden faydalanalım.
Harika! Şimdi bu ölçümleri o güzel kareli alana nasıl çizeceğimizi adım adım anlatayım. Elinize bir cetvel ve açıölçer (ileti) almayı unutmayın!
- Adım 1: Öncelikle sayfanın alt kısmına yatay bir çizgi çizerek düz aynamızı temsil edelim.
- Adım 2: Bu ayna çizgisinin ortasına bir nokta koyalım. Bu noktadan yukarıya doğru, aynamıza tam 90 derece (dik) olacak şekilde kesik kesik bir çizgi çizelim. İşte bu bizim yüzeyin normali, yani tablodaki adıyla “düz çizgi”.
- Adım 3 (1. Ölçümün Çizimi): Açıölçerimizin merkezini, normal ile aynanın kesiştiği noktaya koyalım. Normal çizgisi 0 dereceyi gösterecek şekilde ayarlayalım. Sonra normalin solundan 30 derecelik bir açı işaretleyelim ve bu noktayı aynadaki noktamızla birleştiren bir çizgi çizelim. Bu çizginin ucuna aynaya doğru bir ok koyalım. Bu bizim gelen ışınımız. Şimdi de açıölçeri hiç oynatmadan normalin sağ tarafından 30 derecelik bir açı daha işaretleyelim ve bunu da birleştirelim. Ucuna aynadan dışarı doğru bir ok koyalım. Bu da bizim yansıyan ışınımız. Gördünüz mü? İki açı da eşit!
- Adım 4 (2. Ölçümün Çizimi): Aynı şekilde, yine normalin solundan bu sefer 50 derecelik bir gelen ışın çizelim. Yansıyan ışının da normalin sağından 50 derecelik bir açıyla yansıdığını göreceksiniz. Onu da çizelim.
- Adım 5 (3. Ölçümün Çizimi): Bu en kolayı! Işını tam normalin üzerinden, yani 0 derecelik açıyla gönderdiğimizde ne olmuştu? Işın yine kendi üzerinden, yani normalin üzerinden geri yansımıştı. O zaman normal çizgimizin üzerine hem gelen hem de yansıyan ışını gösteren çift yönlü bir ok çizebiliriz.
b) 1 ve 2. ölçüm sonuçlarına göre çizdiğimiz düz çizgi, aynaya gelen ışın ve aynadan yansıyan ışın arasındaki ilişkiyi açıklayalım.
Arkadaşlar, yaptığımız bu harika deney ve çizimler sonucunda çok önemli bir kural keşfettik. Bu kural, ışığın yansımasının temel kanunudur!
Adım 1: Tablomuzdaki ve çizimlerimizdeki verilere bakalım. 1. ölçümde gelen ışının normalle yaptığı açı 30 derece iken, yansıyan ışının normalle yaptığı açı da 30 derece oldu.
Adım 2: 2. ölçümde ise gelen ışının normalle yaptığı açı 50 derece iken, yansıyan ışının normalle yaptığı açı da yine 50 derece oldu.
Sonuç: Bu iki ölçümden de anladığımız gibi, bir ışık ışını düz bir yüzeye çarptığında;
Gelen ışının yüzeyin normali ile yaptığı açı (gelme açısı), her zaman yansıyan ışının yüzeyin normali ile yaptığı açıya (yansıma açısı) eşittir.
Ayrıca unutmamamız gereken bir diğer önemli nokta da; gelen ışın, yansıyan ışın ve yüzeyin normali‘nin hepsinin aynı düzlem üzerinde olduğudur. Tıpkı defter sayfamızın üzerinde olduğu gibi!
İşte bu kadar! Yansıma kanununu kendi deneyinizle keşfetmiş oldunuz. Hepinizi tebrik ederim!