Harika bir etkinlik! Merhaba sevgili öğrencilerim, ben Fen Bilimleri öğretmeniniz. Bugün sizlerle birlikte ünitemizin sonundaki bu güzel alıştırmaları çözeceğiz. Bu sorular, öğrendiğimiz konuları ne kadar iyi anladığımızı görmemiz için harika bir fırsat. Kalemleriniz ve defterleriniz hazırsa, haydi başlayalım!
A) Aşağıdaki cümlelerde boş bırakılan yerleri kutuların içindeki uygun ifadelerle tamamlayalım.
1. Maya mantarı ………………. üreyebilen bir canlıdır.
Çözüm: Maya mantarı eşeysiz üreyebilen bir canlıdır.
Açıklama: Sevgili çocuklar, hatırlarsanız maya mantarı tomurcuklanma ile ürüyor ve tomurcuklanma bir eşeysiz üreme çeşidiydi. Yani tek bir ata canlıdan yeni bir canlı oluşuyordu.
2. Kurbağalarda ………………. olayı gerçekleşir.
Çözüm: Kurbağalarda başkalaşım olayı gerçekleşir.
Açıklama: Kurbağalar yumurtadan çıktıklarında iribaş dediğimiz balığa benzer bir halde olurlar. Zamanla gelişerek bacakları çıkar ve yetişkin bir kurbağaya dönüşürler. Canlının hayatı boyunca geçirdiği bu büyük değişimlere başkalaşım diyoruz.
3. Su, oksijen ve sıcaklık çiçekli bitkilerde ………………. olayına etki eden faktörlerdir.
Çözüm: Su, oksijen ve sıcaklık çiçekli bitkilerde çimlenme olayına etki eden faktörlerdir.
Açıklama: Bir tohumun uyku halinden uyanıp yeni bir bitki oluşturmaya başlaması için uygun şartlar gerekir. İşte bu şartlar su, oksijen ve uygun sıcaklıktır. Bu olaya da çimlenme adını veriyoruz.
4. Çiçekli bitkilerde ………………. ve çimlenme yaşam döngüsünün aşamalarındandır.
Çözüm: Çiçekli bitkilerde tozlaşma ve çimlenme yaşam döngüsünün aşamalarındandır.
Açıklama: Bir bitkinin tohum oluşturabilmesi için önce çiçek tozlarının (polenlerin) dişi organa taşınması gerekir. Rüzgar, su veya hayvanlar aracılığıyla gerçekleşen bu olaya tozlaşma denir. Tozlaşma olmadan tohum, tohum olmadan da çimlenme olmaz.
5. Bir yavru keçinin büyüyüp gelişmesi için annesinden ………………. alması gereklidir.
Çözüm: Bir yavru keçinin büyüyüp gelişmesi için annesinden süt alması gereklidir.
Açıklama: Keçiler memeli hayvanlardır. Memeli hayvanlar yavrularını doğurur ve onları sütle beslerler. Anne sütü, yavrunun gelişimi için çok besleyicidir.
6. Testis ………………. üreme yapı ve organlarından biridir.
Çözüm: Testis erkek üreme yapı ve organlarından biridir.
Açıklama: Testisler, erkek üreme hücresi olan spermlerin üretildiği yerdir. Bu yüzden erkek üreme sisteminin önemli bir parçasıdır.
7. Sinir sistemi bölümlerinden ………………. sinir sistemi vücutta âdeta bir sinir ağı oluşturur.
Çözüm: Sinir sistemi bölümlerinden çevresel sinir sistemi vücutta âdeta bir sinir ağı oluşturur.
Açıklama: Sinir sistemimiz, merkezi ve çevresel olmak üzere ikiye ayrılır. Beyin ve omurilik merkezi sinir sistemini oluştururken, vücudumuzun her yerine dağılan sinirler çevresel sinir sistemini oluşturur. Tıpkı bir ağ gibi tüm vücudumuzu sarar.
8. İnsülin hormonu ………………. tarafından salgılanır.
Çözüm: İnsülin hormonu pankreas tarafından salgılanır.
Açıklama: Vücudumuzdaki kan şekerini dengeleyen çok önemli bir hormon olan insülin, midemizin arkasında bulunan pankreas adlı organımız tarafından salgılanır.
9. İç salgı bezi, görevini ………………. aracılığıyla gerçekleştirir.
Çözüm: İç salgı bezi, görevini hormonlar aracılığıyla gerçekleştirir.
Açıklama: Vücudumuzdaki iç salgı bezleri (endokrin bezler), kana salgıladıkları özel kimyasal haberciler olan hormonlar sayesinde organların çalışmasını düzenlerler.
10. Omuzların genişlemesi, erkeklerde çocukluktan ergenliğe geçişte meydana gelen ………………. değişimlerdendir.
Çözüm: Omuzların genişlemesi, erkeklerde çocukluktan ergenliğe geçişte meydana gelen bedensel değişimlerdendir.
Açıklama: Ergenlik döneminde vücudumuzda birçok değişiklik olur. Omuzların genişlemesi, sesin kalınlaşması gibi değişiklikler vücudumuzda yani bedenimizde meydana geldiği için bunlara bedensel değişimler deriz.
11. Ter salgısındaki artış, kızların ve erkeklerin çocukluktan ergenliğe geçişinde meydana gelen ………………. bedensel değişimlerdendir.
Çözüm: Ter salgısındaki artış, kızların ve erkeklerin çocukluktan ergenliğe geçişinde meydana gelen ortak bedensel değişimlerdendir.
Açıklama: Ergenlikte hem kızlarda hem de erkeklerde görülen bazı değişimler vardır. Sivilcelenme ve ter salgısının artması gibi değişiklikler her iki cinste de görüldüğü için bunlar ortak değişimlerdir.
12. Denetleyici ve düzenleyici sistemlerin sağlığı için ………………. ve düzenli beslenilmelidir.
Çözüm: Denetleyici ve düzenleyici sistemlerin sağlığı için dengeli ve düzenli beslenilmelidir.
Açıklama: Vücudumuzun düzgün çalışması için her besin grubundan yeteri kadar almamız gerekir. Buna dengeli beslenme diyoruz. Dengeli beslenme, sinir sistemimiz ve iç salgı bezlerimiz gibi denetleyici ve düzenleyici sistemlerimizin sağlığı için çok önemlidir.
B) Aşağıdaki soruları cevaplayalım.
1. Eşeysiz üreme nedir? Eşeysiz üreme çeşitleri nelerdir?
Çözüm:
Eşeysiz üreme, tek bir canlının, bir eşe ihtiyaç duymadan kendisine genetik olarak tıpatıp benzeyen yeni canlılar meydana getirmesidir. Yani anne ve baba gibi iki ayrı canlıya gerek yoktur.
Eşeysiz üreme çeşitleri şunlardır:
- Bölünerek Üreme: Canlının ortadan ikiye ayrılarak iki yeni canlı oluşturmasıdır. (Örnek: Amip, bakteri)
- Tomurcuklanarak Üreme: Ana canlının vücudunda bir çıkıntı (tomurcuk) oluşup gelişerek yeni bir canlıyı meydana getirmesidir. (Örnek: Maya mantarı, hidra)
- Rejenerasyon (Yenilenme) ile Üreme: Canlının kopan bir parçasından yeni bir canlının oluşmasıdır. (Örnek: Denizyıldızı, planarya)
- Vejetatif Üreme: Bitkilerin dal, yaprak gibi kısımlarından yeni bitkilerin üretilmesidir. (Örnek: Gül dalının toprağa dikilmesi)
2. İnsanlarda dişi üreme yapı ve organları nelerdir?
Çözüm:
İnsanlarda dişi üreme sistemini oluşturan yapı ve organlar şunlardır:
- Yumurtalıklar: Dişi üreme hücresi olan yumurtanın üretildiği yerdir. Aynı zamanda dişilere özgü hormonları salgılar.
- Yumurta Kanalı: Yumurtalıklarda üretilen yumurtayı döl yatağına taşıyan kanaldır. Döllenme, yani sperm ile yumurtanın birleşmesi genellikle burada gerçekleşir.
- Döl Yatağı (Rahim): Döllenmiş yumurtanın (zigotun) yerleşip doğuma kadar geliştiği organdır.
- Vajina (Döl Yolu): Döl yatağının dışarıya açılan kısmıdır. Esnek bir yapısı vardır.
3. İnsanların anne vücudundaki gelişim aşamaları nelerdir?
Çözüm:
Anne karnındaki bir bebeğin gelişim aşamaları sırasıyla şöyledir:
Adım 1: Döllenme ve Zigot
Erkek üreme hücresi olan sperm ile dişi üreme hücresi olan yumurtanın birleşmesi olayına döllenme denir. Döllenme sonucu oluşan tek hücreli yapıya zigot adı verilir.
Adım 2: Embriyo
Zigot, hızla bölünmeye başlayarak hücre sayısını artırır ve bir hücre topuna dönüşür. Bu yapının döl yatağına tutunmuş ve gelişmeye başlamış haline embriyo denir. Bu dönem yaklaşık 8 hafta sürer.
Adım 3: Fetüs
Embriyo, ikinci ayın sonundan itibaren fetüs adını alır. Bu aşamada artık organları belirginleşmeye başlamıştır ve insana benzer bir görünüm kazanmıştır. Doğuma kadar olan gelişim sürecini fetüs olarak tamamlar.
Adım 4: Bebek
Yaklaşık 40 haftalık bir gelişim sürecinin sonunda fetüs gelişimini tamamlar ve doğumla birlikte bebek olarak dünyaya gelir.
Harikasınız çocuklar! Bütün soruları başarıyla tamamladık. Gördüğünüz gibi, konuları tekrar ettikçe her şey daha da kolaylaşıyor. Aklınıza takılan bir şey olursa derste mutlaka sorun. Bir sonraki dersimizde görüşmek üzere, kendinize iyi bakın!