Merhaba sevgili öğrencilerim! Ben Fen Bilimleri öğretmeniniz. Bugün sizinle birlikte “Pekiştirme İstasyonu-4″teki soruları çözeceğiz. Bu etkinlik, canlılardaki sistemler, özellikle de üreme, büyüme ve gelişme konularını ne kadar iyi anladığımızı görmemize yardımcı olacak. Hazırsanız, kalemleriniz ve defterleriniz yanınızdaysa, haydi başlayalım!
1. Aşağıdaki metni okuyalım ve soruları cevaplayalım.
Kaya kartalı, kayalık ya da ormanlık yüksek dağlarda yaşayan en büyük kartallardandır. Ülkemizin hemen her bölgesinde görülür. Kaya kartalları eşleriyle birlikte yaşar. Kendi bölgelerine başka yırtıcı kuşların girmesine izin vermez. Çoğunlukla ulaşılması güç kayalıklara yuva yapar. Yuvalarını her yıl yeni dallarla büyütür ve güçlendirir.
Dişi kaya kartalı genellikle bir seferde iki yumurta bırakır. Yumurtalarını belirli bir sıcaklık değerinde tutmak için kuluçkaya yatar. Yumurtalardan 40-45 gün sonra yavrular çıkar. Kabarık beyaz tüylü yavruları anne ve baba birlikte besleyip büyütür. Yavrular yaklaşık 11 haftalık olunca ilk uçuş denemelerine başlar. Uçmayı öğrendiklerinde yuvadan ayrılarak yuvaya yakın bir yerde yaşamaya başlar. Bu süreçte anne ve babalarından avlanmayı öğrenir. Avlanmayı öğrenen ve belli olgunluğa ulaşan kaya kartalı üreyebilmek için eş aramaya başlar.
a) Kaya kartallarının yaşam alanları nerelerdir?
Çözüm:
Sevgili çocuklar, bu sorunun cevabını bulmak için metnin ilk paragrafına dikkatlice bakmamız gerekiyor.
“Kaya kartalı, kayalık ya da ormanlık yüksek dağlarda yaşayan en büyük kartallardandır… Çoğunlukla ulaşılması güç kayalıklara yuva yapar.”
Gördüğünüz gibi metin bize kaya kartallarının nerede yaşadığını açıkça söylüyor.
Sonuç:
Kaya kartallarının yaşam alanları kayalık veya ormanlık yüksek dağlar ve ulaşılması güç kayalıklardır.
b) Kaya kartallarının üreme çeşidi nedir?
Çözüm:
Adım 1: Metinde kaya kartallarının üremesiyle ilgili ipuçlarını arayalım. Metinde “eşleriyle birlikte yaşar”, “dişi kaya kartalı yumurta bırakır”, “eş aramaya başlar” gibi ifadeler var.
Adım 2: Bir dişi ve bir erkek bireyin (yani bir eşin) bir araya gelerek yavru oluşturduğu üreme şekline eşeyli üreme diyoruz. Kaya kartalları da eşleriyle birlikte yavru yaptıkları için eşeyli ürerler. Ayrıca metinde yumurtladıkları da belirtiliyor. Bu da üremelerinin bir parçasıdır.
Sonuç:
Kaya kartallarının üreme çeşidi eşeyli üreme‘dir. (Aynı zamanda yumurta ile çoğalma da görülür.)
c) Anne ve baba kaya kartallarının yavrularının büyüme ve gelişimindeki rolleri nelerdir?
Çözüm:
Bu soruyu cevaplamak için metnin ikinci paragrafına odaklanmalıyız. Anne ve babanın yavruları için neler yaptığına bakalım.
- Dişi kartal (anne): Yumurtaların üzerine yatarak onları sıcak tutar, yani kuluçkaya yatar.
- Anne ve baba kartal birlikte: Yumurtadan çıkan yavruları birlikte besleyip büyütürler.
- Anne ve baba kartal birlikte: Yavrularına avlanmayı öğretirler.
Sonuç:
Anne ve baba kaya kartalı, yavrularını korur, besler, büyütür ve onlara hayatta kalmaları için gerekli olan avlanma gibi becerileri öğretir. Bu da bize hayvanlar alemindeki yavru bakımının ne kadar önemli olduğunu gösteriyor.
2. Bazı hayvanlara ait görseller numaralandırılarak aşağıda verilmiştir. Buna göre soruları cevaplayalım.
Görseller:
- I: Köpek
- II: Kurbağa
- III: Güvercin
- IV: Keçi
a) Başkalaşım geçiren hayvan hangisidir?
Çözüm:
Adım 1: Öncelikle “başkalaşım” ne demekti, onu hatırlayalım. Başkalaşım, bir canlının yumurtadan çıktıktan sonra yetişkin bir birey olana kadar yapısal olarak büyük değişiklikler geçirmesidir. Tıpkı bir tırtılın kelebeğe dönüşmesi gibi!
Adım 2: Görseldeki hayvanları inceleyelim. Köpek ve keçi memeli hayvanlardır, doğarlar ve annelerine benzerler, sadece büyürler. Güvercin yumurtadan çıkar ama yine de bir güvercine benzer. Ancak kurbağa, yumurtadan “iribaş” denilen balık benzeri bir canlı olarak çıkar, suda yaşar ve daha sonra bacakları çıkar, kuyruğu kaybolur ve karada yaşayabilen bir kurbağaya dönüşür.
Sonuç:
Bu hayvanlar arasında başkalaşım geçiren hayvan II numaralı Kurbağa‘dır.
b) Doğurarak çoğalan hayvanlar hangileridir?
Çözüm:
Doğurarak çoğalma genellikle memeli hayvanların bir özelliğidir. Yavrularını karınlarında taşır ve doğururlar. Görsellerdeki hayvanlardan hangileri memeli diye düşünelim.
Sonuç:
Doğurarak çoğalan hayvanlar I numaralı Köpek ve IV numaralı Keçi‘dir.
c) Yumurta ile çoğalan hayvanlar hangileridir?
Çözüm:
Yumurta ile çoğalan hayvanlar, yavrularını dünyaya yumurta içerisinde getirirler. Kuşlar, sürüngenler, balıklar ve kurbağalar gibi amfibiler bu gruba girer. Görsellerimize bakalım.
Sonuç:
Yumurta ile çoğalan hayvanlar II numaralı Kurbağa ve III numaralı Güvercin‘dir.
ç) Eşeyli üreyen hayvanlar hangileridir?
Çözüm:
Adım 1: Eşeyli üremenin dişi ve erkek olmak üzere iki ata canlıya ihtiyaç duyduğunu tekrar hatırlayalım.
Adım 2: Görseldeki hayvanların hepsini düşünelim. Köpeklerin, kurbağaların, güvercinlerin ve keçilerin üremesi için bir dişi ve bir erkeğe ihtiyaç vardır. Doğurarak çoğalsalar da, yumurta ile çoğalsalar da bu durum değişmez.
Sonuç:
Görseldeki hayvanların hepsi (Köpek, Kurbağa, Güvercin ve Keçi) eşeyli ürer. Yani cevap: I, II, III ve IV‘tür.
Harikasınız çocuklar! Bütün soruları başarıyla tamamladık. Unutmayın, doğayı gözlemlemek Fen Bilimleri dersini öğrenmenin en güzel yoludur. Bir sonraki dersimizde görüşmek üzere!