6. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Cevapları Meb Yayınları 1. Kitap Sayfa 44
Harika bir çalışma! Merhaba sevgili öğrencilerim, ben Fen Bilimleri öğretmeniniz. Şimdi hep birlikte bu “Ön Değerlendirme” etkinliğini adım adım, anlayarak çözeceğiz. Hazırsanız, başlayalım!
1. Aşağıda kuvvetin etkilerine yönelik verilen haritayı örnekteki gibi dolduralım.
Bu soruda bizden, ortada duran “KUVVET” kavramının çevresindeki olaylara ne gibi etkiler yaptığını bulmamız isteniyor. Haydi tek tek inceleyelim!
-
Futbolcunun duran topa vurması: Düşünelim, duran bir topa vurduğumuzda top ne yapar? Elbette hareket etmeye başlar. Öyleyse kuvvet burada hareket ettirme etkisi göstermiştir.
Sonuç: Hareket ettirme -
Kaykaya hareketi yönünde kuvvet uygulanması: Zaten hareket eden bir kaykaya, gittiği yönde bir kuvvet daha uygularsak, mesela arkadaşımızı itersek, kaykay daha da hızlı gider. Yani kuvvet burada hızlandırma etkisi yapmıştır.
Sonuç: Hızlandırma -
Kâğıdın buruşturulması: Düz bir kağıdı elimizle sıkıp buruşturduğumuzda onun şekli değişir, değil mi? İşte bu, kuvvetin şekil değiştirme etkisidir.
Sonuç: Şekil değiştirme -
Hareket eden bisikletin frenine basılması: Bu örnek zaten çözülmüş. Fren, tekerleklere bir kuvvet uygulayarak bisikleti yavaşlatır.
Sonuç: Yavaşlatma -
Topacın döndürülmesi: Bir topacı ipiyle çektiğimizde veya elimizle çevirdiğimizde ona bir kuvvet uygularız ve topaç dönmeye başlar. Bu, kuvvetin döndürme etkisidir.
Sonuç: Döndürme -
Kalecinin topu tutması: Kaleye doğru hızla gelen bir topu kaleci elleriyle yakaladığında, topun hareketini sonlandırır. Yani hareket eden bir cismi durdurmuş olur.
Sonuç: Durdurma -
Tenisçinin servisi karşılaması: Rakibin attığı top size doğru gelirken, siz raketinizle vurarak topu başka bir yöne, rakibin sahasına gönderirsiniz. Burada kuvvet, topun yönünü değiştirmiştir.
Sonuç: Yön değiştirme
2. Kuvvetin etkilerini gözlemlediğimiz farklı örnekler yazalım.
Günlük hayatımız kuvvetin etkileriyle dolu! Aklıma gelen birkaç tanesini yazayım:
- Oyun hamuruna parmağımızla bastırarak çukur oluşturmak. (Şekil değiştirme)
- Salıncakta sallanan arkadaşımızı arkasından iterek daha yükseğe çıkmasını sağlamak. (Hızlandırma)
- Market arabasını iterek hareket ettirmek. (Hareket ettirme)
- Pinpon topuna raketle vurarak karşıya atmak. (Yön değiştirme)
- Yokuş aşağı giden bisikletin frenini sıkarak durmak. (Yavaşlatma ve durdurma)
3. Kuvvetin etkilerini de göz önünde bulundurarak kuvveti tanımlayalım.
Harika bir soru! Yukarıdaki örneklerde kuvvetin neler yapabildiğini gördük. Şimdi hepsini bir araya getirerek kuvvetin tanımını yapabiliriz.
Adım 1: Kuvvet, cisimlerin hareket durumunu değiştirebiliyordu. Yani; duran bir cismi hareket ettirebilir, hareket eden bir cismi hızlandırabilir, yavaşlatabilir, durdurabilir veya yönünü değiştirebilir.
Adım 2: Kuvvet, aynı zamanda cisimlerin şeklinde de değişiklik yapabiliyordu. Yani; cisimlerin şeklini değiştirebilir.
Sonuç:
İşte bu iki adımı birleştirirsek şöyle güzel bir tanım ortaya çıkar:
Duran cisimleri hareket ettiren, hareket hâlindeki cisimleri durduran, yavaşlatan, hızlandıran veya yönünü değiştiren; cisimlerin şeklini değiştiren etkiye kuvvet denir.
4. Kuvvet ne ile ölçülür?
Nasıl ki kütleyi teraziyle, uzunluğu metreyle ölçüyorsak, kuvveti ölçmek için de özel bir alet kullanırız. Bu aletin içinde esnek bir yay bulunur ve uygulanan kuvvetin büyüklüğüne göre bu yay uzar.
Sonuç:
Kuvvet, dinamometre (kuvvetölçer) ile ölçülür.
5. Kuvvetin birimi nedir?
Her ölçümün bir birimi vardır. Mesela boyumuzu söylerken “150 santimetre” deriz. İşte kuvveti ölçtüğümüzde sonucun yanına yazdığımız birim de çok önemlidir. Bu birim, hareket kanunlarını bulan çok önemli bir bilim insanının soyadından gelir.
Sonuç:
Kuvvetin birimi Newton‘dur ve kısaca N harfi ile gösterilir.