Harika bir çalışma! Sevgili öğrencilerim, gelin bu soruları birlikte adım adım, keyifli bir şekilde çözelim. Ben de Fen Bilimleri öğretmeniniz olarak size yol göstereceğim.
3. Soru: Öğretmen, Asteroit Kuşağı’nın K ve L gezegenleri arasında olduğunu belirtmiştir. Öğrencilerinden bu gezegenlerin isimlerini söyleyerek gezegenleri hacimsel büyüklüklerine göre birer topa benzetmelerini istemiştir. Buna göre aşağıdakilerden hangisini söyleyen öğrenci doğru cevap vermiş olur?
A) K Gezegeni: Mars, Temsil Eden Top: Pinpon topu, L Gezegeni: Jüpiter, Temsil Eden Top: Basketbol topu
B) K Gezegeni: Merkür, Temsil Eden Top: Pinpon topu, L Gezegeni: Venüs, Temsil Eden Top: Basketbol topu
C) K Gezegeni: Mars, Temsil Eden Top: Basketbol topu, L Gezegeni: Jüpiter, Temsil Eden Top: Futbol topu
D) K Gezegeni: Satürn, Temsil Eden Top: Futbol topu, L Gezegeni: Jüpiter, Temsil Eden Top: Basketbol topu
Çözüm:
Bu soruyu çözmek için Güneş Sistemimizdeki gezegenlerin sırasını ve büyüklüklerini hatırlamamız gerekiyor. Haydi başlayalım!
Adım 1: Asteroit Kuşağı’nın yerini bulalım.
Güneş Sistemimizde gezegenler Güneş’e olan yakınlıklarına göre şöyle sıralanır: Merkür, Venüs, Dünya, Mars, (Asteroit Kuşağı), Jüpiter, Satürn, Uranüs, Neptün. Gördüğünüz gibi Asteroit Kuşağı, Mars ile Jüpiter gezegenleri arasında bulunur. Bu durumda K gezegeni Mars, L gezegeni ise Jüpiter olmalıdır. Bu bilgiyle B ve D şıklarını eleyebiliriz.
Adım 2: Mars ve Jüpiter’in büyüklüklerini karşılaştıralım.
Mars, karasal (iç) gezegenlerin sonuncusudur ve oldukça küçük bir gezegendir. Jüpiter ise gaz devi (dış) gezegenlerin ilkidir ve Güneş Sistemimizdeki en büyük gezegendir. Yani Jüpiter, Mars’tan kat kat daha büyüktür.
Adım 3: Top benzetmelerini inceleyelim.
Madem Jüpiter çok büyük, Mars ise çok küçük, o zaman Mars’ı temsil eden topun küçük, Jüpiter’i temsil eden topun ise büyük olması gerekir.
- A şıkkına bakalım: Mars için pinpon topu (küçük), Jüpiter için basketbol topu (büyük) denmiş. Bu benzetme, gezegenlerin boyut farkını çok güzel anlatıyor!
- C şıkkına bakalım: Mars için basketbol topu (büyük), Jüpiter için futbol topu (küçük) denmiş. Bu benzetme tamamen hatalı. Hem Mars’a büyük top verilmiş hem de Jüpiter’e daha küçük bir top verilmiş. Bu yüzden bu şık yanlıştır.
Sonuç olarak, doğru gezegenleri ve doğru büyüklük benzetmesini içeren seçenek A şıkkıdır.
Doğru Cevap: A
4. Soru: Öğretmen, bir öğrencisinden topları kullanarak Güneş tutulmasını modellemesini istemiştir. Öğrenci de topları görseldeki gibi sıralamıştır. Buna göre öğrencinin yaptığı modelleme ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
A) Modelleme doğru yapılmıştır. Herhangi bir değişikliğe gerek yoktur.
B) Modellemede hata vardır. Tenis topu ile basketbol topunun yerini değiştirmelidir.
C) Modellemede hata vardır. Pinpon topu ile basketbol topunun yerini değiştirmelidir.
D) Modellemede hata vardır. Pinpon topu ile tenis topunun yerini değiştirmelidir.
Çözüm:
Bu soruda da bir Güneş tutulması modelini inceleyeceğiz. Önce Güneş tutulmasının nasıl olduğunu bir hatırlayalım.
Adım 1: Güneş Tutulması nasıl olur?
Güneş tutulması, Ay‘ın, yörüngesinde dönerken Güneş ile Dünya arasına girmesiyle oluşur. Bu durumda gök cisimlerinin doğru sıralaması şöyledir: GÜNEŞ – AY – DÜNYA.
Adım 2: Modeldeki topları gök cisimleriyle eşleştirelim.
Model yaparken cisimlerin büyüklüklerine dikkat etmeliyiz.
- Güneş: Sistemdeki en büyük cisim olduğu için onu en büyük top olan basketbol topu temsil etmelidir.
- Dünya: Güneş’ten küçük, Ay’dan büyüktür. Bu yüzden onu ortanca top olan tenis topu temsil etmelidir.
- Ay: En küçük cisim olduğu için onu da en küçük top olan pinpon topu temsil etmelidir.
Adım 3: Doğru model nasıl olmalı?
GÜNEŞ – AY – DÜNYA sıralamasına göre topları yerleştirecek olursak, doğru model şu şekilde olmalıydı:
Basketbol topu – Pinpon topu – Tenis topu
Adım 4: Öğrencinin yaptığı modeli inceleyelim ve hatayı bulalım.
Görseldeki öğrenci ise topları şöyle sıralamış: Pinpon topu – Basketbol topu – Tenis topu. Bu sıralama yanlıştır. Modeli düzeltmek için ne yapmamız gerektiğini bulalım. Doğru sıralama için en başta olması gereken basketbol topu (Güneş) ile ortada olması gereken pinpon topunun (Ay) yerini değiştirmemiz yeterli olacaktır.
Yani, modeldeki hatayı düzeltmek için pinpon topu ile basketbol topunun yeri değiştirilmelidir.
Bu açıklamaya uyan seçenek C şıkkıdır.
Doğru Cevap: C