Merhaba sevgili öğrencim,
Harika bir çalışma kağıdı göndermişsin! Bu sorular, Sosyal Bilgiler dersinde öğrendiğimiz coğrafya, nüfus ve doğal afetler gibi önemli konuları pekiştirmek için çok güzel. Gel şimdi bu soruları birlikte, adım adım inceleyelim ve çözelim. Takıldığın bir yer olursa hiç çekinme, tekrar sorabilirsin.
—
Soru 1:
- Çevresine göre alçakta olan geniş düzlüklerdir.
- Okyanusların kara içlerine sokulmuş kollarıdır.
- Akarsuların, yatağını aşındırarak oluşturduğu şekillerdir.
Yukarıda verilen ifadelerle aşağıda verilen yeryüzü şekillerini eşleştirdiğinizde hangi seçenek açıkta kalır?
A) Dağ
B) Vadi
C) Deniz
D) Ova
Çözüm:
Haydi bu soruyu birlikte çözelim. Bize bazı yeryüzü şekillerinin tanımları verilmiş ve bunları seçeneklerle eşleştirmemiz isteniyor. Açıkta kalanı bulacağız.
Adım 1: İlk tanıma bakalım: “Çevresine göre alçakta olan geniş düzlüklerdir.” Bu tanım, tarım yapmaya çok uygun olan Ova‘yı anlatıyor. Yani D seçeneğini eledik.
Adım 2: İkinci tanım: “Okyanusların kara içlerine sokulmuş kollarıdır.” Bu da bize Deniz‘i hatırlatıyor. Mesela Akdeniz, Atlas Okyanusu’nun bir koludur. C seçeneğini de eledik.
Adım 3: Üçüncü tanım ise: “Akarsuların, yatağını aşındırarak oluşturduğu şekillerdir.” Akarsuların içinden aktığı, U veya V şeklindeki yeryüzü şekline Vadi diyoruz. B seçeneği de böylece elenmiş oldu.
Geriye sadece A) Dağ seçeneği kaldı. Dağın tanımı (çevresine göre yüksek olan yeryüzü şekli) yukarıda verilmemiş.
Doğru Cevap: A
—
Soru 2: Yandaki bulmacada aşağıdaki ifadelerin hangisinden söz edilmemiştir?
A) Kıyafetlerimizi, mevsimine göre seçmemiz sağlığımız açısından gereklidir.
B) Bir yerin nüfusu, o yerdeki insan sayısı ile ilgilidir.
C) Ülkemizdeki yeryüzü şekillerini toplu hâlde görmek bizim için faydalı olabilir.
D) Bir deprem bölgesinde deprem meydana gelirse yıkıcı etkisi daha fazla olur.
Çözüm:
Bu soruda önce bulmacadaki kelimeleri bulmalı, sonra da seçeneklerdeki cümlelerin hangi kelimeyle ilgili olduğunu tespit etmeliyiz.
Adım 1: Bulmacaya baktığımızda yatay olarak HARİTA kelimesini, dikey olarak da İKLİM, AFET kelimelerini görüyoruz.
Adım 2: Şimdi seçenekleri bu kelimelerle eşleştirelim:
- A seçeneği: Kıyafetlerimizi mevsime göre seçmekten bahsediyor. Bu durum doğrudan İKLİM ile ilgilidir. Bulmacada var.
- B seçeneği: “Nüfus” kelimesinin tanımını yapıyor. Bulmacada “NÜFUS” kelimesi var mı? Hayır, yok. Bu bir kenarda dursun.
- C seçeneği: Yeryüzü şekillerini toplu halde görmek için kullandığımız araç HARİTA‘dır. Bulmacada var.
- D seçeneği: Depremden bahsediyor. Deprem bir doğal AFET‘tir. Bulmacada bu kelime de var.
Adım 3: Gördüğümüz gibi, bulmacada İklim, Harita ve Afet kelimeleriyle ilgili ifadeler var ama Nüfus ile ilgili bir ifade yok.
Doğru Cevap: B
—
Soru 3: Ülkemizde, İstanbul, İzmit, İzmir, Adana, Kayseri, Konya ve Gaziantep gibi bazı illerimizde sanayi ve ticaret gelişmiştir. Buna göre bu illerimizle ilgili;
I. Yerleşme alanları ve nüfus yoğunluğu artmaktadır.
II. Sağlık, eğitim ve sosyal imkânları gelişmektedir.
III. Başka illerden göç almaktadır.yargılarından hangilerine ulaşılabilir?
A) I ve II
B) I ve III
C) II ve III
D) I, II ve III
Çözüm:
Bu soruda sanayisi ve ticareti gelişmiş şehirlerin özelliklerini düşünmemiz gerekiyor.
Adım 1: Bir şehirde sanayi ve ticaret gelişirse, yani çok sayıda fabrika ve iş yeri olursa ne olur? İnsanlar iş bulmak için o şehre gelir. Bu da III. yargının, yani “Başka illerden göç almaktadır” ifadesinin doğru olduğunu gösterir.
Adım 2: Şehre sürekli göç olursa, o şehrin nüfusu artar. Nüfus artınca da insanlar ev yapmak için yeni yerleşim alanları açar ve şehirdeki insan yoğunluğu artar. Bu da I. yargının, yani “Yerleşme alanları ve nüfus yoğunluğu artmaktadır” ifadesinin doğru olduğunu kanıtlar.
Adım 3: Nüfusu kalabalık ve gelişmiş şehirlerde, insanlara daha iyi hizmet vermek için daha çok okul, hastane, sinema, tiyatro gibi sosyal yerler yapılır. Yani II. yargı, “Sağlık, eğitim ve sosyal imkânları gelişmektedir” de doğrudur.
Sonuç olarak, verilen üç yargının hepsi de sanayileşmiş şehirler için doğrudur.
Doğru Cevap: D
—
Soru 4: Zonguldak eskiden küçük bir yerleşim yeri iken bu ilimizde taş kömürü bulunduktan sonra hızla gelişmiş ve nüfusu artmıştır. Buna göre, Zonguldak’ta nüfusun dağılışını hangi faktörün etkilediği söylenebilir?
A) Tarım
B) Turizm
C) Madencilik
D) Sanayi
Çözüm:
Bu soru, bir yerin nüfusunun neden arttığını anlamamızla ilgili.
Adım 1: Soruda Zonguldak’ın gelişmesinin ve nüfusunun artmasının sebebi olarak “taş kömürü bulunması” gösteriliyor.
Adım 2: Taş kömürü gibi yer altından çıkarılan değerli kaynaklara maden diyoruz. Bu madenleri çıkarma işine de madencilik denir.
Adım 3: Dolayısıyla, Zonguldak’taki nüfus artışının temel sebebi madencilik faaliyetlerinin başlamasıdır. Bu da birçok insana iş imkânı sağlamıştır.
Doğru Cevap: C
—
Soru 5: Hava, su ve gürültü kirliliği gibi sorunlar büyük şehirlerde daha fazla olmaktadır. Aşağıdakilerden hangisinin bu durumun nedenlerinden biri olduğu söylenemez?
A) Fabrikaların fazla olması
B) Atık suların denize boşaltılması
C) Büyük iş makineleri, arabalar ve eğlence merkezlerinin fazla olması
D) Asansör ve soğutma sistemlerinin fazla olması
Çözüm:
Büyük şehirlerdeki kirliliğin sebeplerini düşünelim ve hangi seçeneğin bu kirliliğe doğrudan neden olmadığını bulalım.
Adım 1:A) Fabrikaların fazla olması: Fabrika bacalarından çıkan dumanlar havayı kirletir. Bu bir sebeptir.
Adım 2:B) Atık suların denize boşaltılması: Fabrika ve evlerden çıkan kirli sular arıtılmadan denize veya nehirlere akıtılırsa su kirliliğine yol açar. Bu da bir sebeptir.
Adım 3:C) Büyük iş makineleri, arabalar ve eğlence merkezleri: Arabaların egzozları havayı, korna sesleri ve inşaat gürültüsü de gürültü kirliliğini oluşturur. Bu da önemli bir sebeptir.
Adım 4:D) Asansör ve soğutma sistemlerinin fazla olması: Asansörler ve soğutma sistemleri (klimalar gibi) enerji tüketirler ama doğrudan hava, su veya gürültü kirliliğinin ana nedenleri arasında sayılmazlar. Diğer seçeneklere göre etkileri çok daha azdır ve dolaylıdır. Bu yüzden kirliliğin temel nedenlerinden biri olarak söylenemez.
Doğru Cevap: D
—
Soru 6: Toplum olarak afete maruz kalmış insanlara karşı duyarsız kalmamalı, ilk olarak …………………… gibi ihtiyaçlara yönelik yardımlar yapılmalıdır. Yukarıda boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilemez?
A) Barınma
B) Beslenme
C) Giyim
D) İş bulma
Çözüm:
Bir doğal afet (deprem, sel gibi) yaşandığında insanlara yapılacak ilk yardımları düşünelim.
Adım 1: Afet sonrası insanlar evsiz kalabilir. Onlara çadır gibi geçici sığınaklar sağlamak, yani barınma ihtiyacını karşılamak en temel yardımlardan biridir. (A seçeneği gelebilir)
Adım 2: İnsanların yiyecek ve içecek ihtiyaçları olur. Onlara su ve yemek ulaştırmak, yani beslenme ihtiyaçlarını gidermek de ilk yapılacaklardandır. (B seçeneği gelebilir)
Adım 3: Özellikle soğuk havalarda veya her şeyini kaybetmiş insanlar için battaniye, mont gibi giyim eşyaları hayati önem taşır. (C seçeneği gelebilir)
Adım 4:İş bulma ise afet sonrası acil bir ihtiyaç değildir. Bu, insanların hayatlarını yeniden düzene koymaları için gereken uzun vadeli bir yardımdır. İlk ve acil yardım kategorisine girmez.
Bu yüzden boşluğa “İş bulma” ifadesi getirilemez.
Doğru Cevap: D
—
Umarım açıklamalarım anlaşılır olmuştur. Gördüğün gibi, soruları dikkatlice okuyup bildiklerimizle birleştirdiğimizde cevapları kolayca bulabiliyoruz. Başarılar dilerim!