Merhaba sevgili öğrencilerim,
Ben sizin Sosyal Bilgiler öğretmeniniz. Bugün sizlerle kitabımızdaki bu güzel bulmacayı adım adım çözeceğiz. Bu etkinlik sayesinde derste öğrendiğimiz önemli kavramları tekrar ederek bilgilerimizi daha da kalıcı hale getireceğiz. Hazırsanız, kalemlerimizi ve zihinlerimizi hazırlayalım ve başlayalım!
1. Soru: Belirli ve ortak bir amacı gerçekleştirmek için kurulan yasal topluluk, cemiyet
Sevgili çocuklar, bu soruda bize ortak bir hedef için bir araya gelen insanların kurduğu yasal gruplar soruluyor. Örneğin, TEMA Vakfı’nın amacı doğayı korumaktır, LÖSEV’in amacı ise lösemili çocuklara yardım etmektir. İşte bu gibi, insanların gönüllü olarak bir araya gelip kurdukları yasal topluluklara ne ad verdiğimizi hatırlayalım.
Adım 1: Sorudaki “ortak bir amaç” ve “yasal topluluk” ifadeleri bizim için ipucu.
Adım 2: Bu tür topluluklara, yani cemiyetlere biz DERNEK diyoruz.
Sonuç: Bulmacanın 1 numaralı dikey (yukarıdan aşağı) kutucuğuna DERNEK yazıyoruz.
2. Soru: Bir devletin yönetim biçimini belirten, yasama, yürütme, yargılama güçlerinin nasıl kullanılacağını gösteren, yurttaşların kamu haklarını bildiren temel yasa.
Çocuklar, her oyunun kuralları olduğu gibi devletlerin de en temel kurallarını içeren bir kitabı vardır. Bu kitap, devletin nasıl yönetileceğini, yöneticilerin görevlerini ve biz vatandaşların hak ve sorumluluklarını yazar. Devletin bu en temel ve en üstün yasasına ne denir?
Adım 1: Sorudaki “temel yasa” ifadesi en önemli ipucumuz.
Adım 2: Devletin yönetimini, temel hak ve özgürlükleri belirleyen bu en önemli yasa metni ANAYASA‘dır.
Sonuç: Bulmacanın 2 numaralı dikey (yukarıdan aşağı) kutucuğuna ANAYASA yazıyoruz.
3. Soru: Düşüncenin dış baskı ve yasaklarla sınırlandırılmaması, fikir hürriyeti.
Arkadaşlar, hepimizin farklı fikirleri olabilir. Bir konu hakkında arkadaşımızdan farklı düşünebiliriz. İşte bu fikirlerimizi kimsenin baskısı altında kalmadan, korkmadan özgürce söyleyebilmemiz çok temel bir hakkımızdır. Soruda da bize bu hakkın adı soruluyor.
Adım 1: Sorunun sonundaki “fikir hürriyeti” ifadesi zaten bize cevabı fısıldıyor.
Adım 2: Fikirlerimizi özgürce ifade edebilme hakkına DÜŞÜNCE ÖZGÜRLÜĞÜ diyoruz.
Sonuç: Bulmacanın 3 numaralı yatay (soldan sağa) kutucuklarına DÜŞÜNCE ÖZGÜRLÜĞÜ yazıyoruz.
4. Soru: Kanunlar, yönetmelikler uyarınca adaylar arasından belli birini veya birkaçını seçme.
Okulumuzda sınıf başkanını nasıl belirlediğimizi bir düşünelim. Adaylar çıkar, kendilerini tanıtırlar ve biz de oy kullanarak içlerinden birini başkan olarak belirleriz, değil mi? İşte bu yaptığımız işleme ne ad verilir?
Adım 1:“Adaylar arasından birini seçme” eylemi aklımıza neyi getiriyor?
Adım 2: Adaylar arasından oy kullanarak birini veya birkaçını belirleme işine SEÇİM denir.
Sonuç: Bulmacanın 4 numaralı yatay (soldan sağa) kutucuğuna SEÇİM yazıyoruz.
5. Soru: Adaletin, hukukun gerektirdiği veya birine ayırdığı şey, kazanç.
Her insanın doğuştan sahip olduğu ve yasalarla korunan bazı kazanımları vardır. Mesela eğitim görmek, sağlıklı yaşamak, düşüncelerimizi özgürce söylemek gibi… Hukukun bize tanıdığı bu yetkilere ve kazanımlara ne diyoruz?
Adım 1: Sorudaki “hukukun gerektirdiği” ve “kazanç” kelimeleri anahtar kelimelerimiz.
Adım 2: Yaşama hakkı, eğitim hakkı gibi hukukun bize tanıdığı bu kazanımların genel adı HAK‘tır.
Sonuç: Bulmacanın 5 numaralı yatay (soldan sağa) kutucuğuna HAK yazıyoruz.
6. Soru: Bir kararın hazırlanması, olgunlaştırılması, alınması, uygulanması ve son olarak denetlenmesi aşamalarından birine veya birkaçına katkıda bulunma işi.
Bizi ilgilendiren kararlar alınırken bizim de söz söylememiz, fikrimizi belirtmemiz çok önemlidir. Örneğin, okulla ilgili bir karar alınırken öğrenci temsilcilerinin de toplantıya çağrılması gibi. Bu sürece dahil olmaya, katkı sunmaya ne denir?
Adım 1: Bir işe, bir sürece “katkıda bulunma” eylemini düşünelim.
Adım 2: Karar alma süreçlerine dahil olmaya, görüş bildirmeye KATILIM denir. Bu bizim katılım hakkımızdır.
Sonuç: Bulmacanın 6 numaralı yatay (soldan sağa) kutucuğuna KATILIM yazıyoruz.
İşte bu kadar! Gördüğünüz gibi, öğrendiğimiz kavramları kullanarak bulmacayı kolayca çözdük. Bu kavramlar, bizim hem iyi birer vatandaş olmamız hem de haklarımızı bilmemiz için çok önemli. Hepinize aferin çocuklar! Harikasınız!