5. Sınıf Sosyal Bilgiler Ders Kitabı Cevapları E Kare Yayınları Sayfa 84

Harika bir çalışma! Fen Bilimleri ve Sosyal Bilgiler derslerimizin en önemli konularından olan doğal afetlerle ilgili bu sayfayı birlikte inceleyelim ve soruları cevaplayalım. Unutma, doğayı anlamak, kendimizi ve sevdiklerimizi korumanın ilk adımıdır.

Soru 1: Doğal afetlerin oluşmasını engellemek için neler yapabilirsiniz?

Merhaba sevgili öğrencim, bu çok güzel ve önemli bir soru. Doğal afetleri tamamen durdurmak her zaman elimizde olmasa da, onların oluşma riskini azaltmak ve zararlarından korunmak için yapabileceğimiz pek çok şey var. Metinde de gördüğümüz gibi, bazı afetler insan etkisiyle daha da büyüyebiliyor. İşte alabileceğimiz bazı önlemler:

• Yangınlar için: Ormanlık alanlarda asla ateş yakmamalıyız. Eğer piknik yapıyorsak, ateşimizi tamamen söndürdüğümüzden emin olmalıyız. Ayrıca, ormanlara cam şişe gibi çöpleri atmamalıyız çünkü bu cam parçaları, güneş ışığını bir mercek gibi toplayarak kuru otları tutuşturabilir ve büyük bir yangına sebep olabilir.
• Çığ için: Kar yağan ve eğimin fazla olduğu dağlık bölgelerde kış aylarında çok dikkatli olmalıyız. Özellikle riskli bölgelerde yüksek sesle bağırmak, korna çalmak gibi titreşime neden olabilecek davranışlardan kaçınmalıyız. Devletimiz bu tür yerlere çığ setleri (baryerler) yaparak kar kütlelerinin aşağı kaymasını engellemeye çalışır.
• Heyelan (Toprak Kayması) için: Metinde de belirtildiği gibi, heyelanı önlemenin en etkili yolu ağaçlandırmadır. Ağaçların kökleri, toprağı bir ağ gibi sararak yağmur sularıyla birlikte kayıp gitmesini engeller. Bu yüzden bol bol fidan dikmeliyiz. Ayrıca, dik yamaçların eteklerine ev yapmaktan kaçınmalıyız.
• Erozyon için: Erozyon, toprağın verimli üst kısmının rüzgar ve su ile taşınmasıdır. Bunu önlemek için de en iyi çözüm yine ağaçlandırma ve bitki örtüsünü korumaktır. Tarlaların yanlış sürülmesi veya hayvanların bir bölgedeki otları tamamen bitirmesi (aşırı otlatma) erozyonu hızlandırır. Bu konuda bilinçli tarım yapmak çok önemlidir.

Kısacası, doğayı korumak, ağaç dikmek ve bilinçli davranmak, doğal afetlerin zararlarını en aza indirmek için yapabileceğimiz en temel şeylerdir.

Soru 2: Heyelandan korunmak için hangi tedbirlerin alınması gerekir? Neden?

Harika bir soru daha! Heyelan, özellikle ülkemizin Karadeniz Bölgesi gibi bol yağış alan ve dağlık yerlerinde sıkça görülen bir afettir. Metinden de yola çıkarak bu soruyu adım adım cevaplayalım.

Adım 1: Hangi Tedbirler Alınmalı?

• Ağaçlandırma Yapmak: Bir yamacı ağaçlandırmak, alınabilecek en doğal ve en etkili önlemdir. Boş ve eğimli arazilere bol bol ağaç ve çalı türü bitkiler dikilmelidir.
• İstinat Duvarları İnşa Etmek: Riskli yamaçların eteklerine, toprağın kaymasını engelleyecek sağlam ve beton duvarlar (bunlara istinat duvarı denir) yapılmalıdır.
• Su Kanalları Açmak: Yağmur sularının toprak tarafından aşırı emilip toprağı ağırlaştırmasını önlemek için, suyun akıp gidebileceği kanallar açmak toprağın yükünü hafifletir.
• Yerleşim Alanlarına Dikkat Etmek: Heyelan riski taşıyan dik yamaçların üzerine veya eteklerine kesinlikle ev, okul gibi binalar yapılmamalıdır.

Adım 2: Bu Tedbirler Neden Alınmalı?

Peki, bu önlemleri neden alıyoruz? Çünkü her birinin bilimsel bir mantığı var:

• Ağaçların kökleri, toprağı tıpkı bir ağ gibi sıkıca tutar. Kökler sayesinde toprak dağılmaz ve yağmur sularıyla birlikte aşağı doğru kaymaz. Ağaçlar, toprağın adeta kahramanlarıdır!
• İstinat duvarları, toprağın önünde fiziksel bir set, bir kalkan görevi görür. Toprak kaysa bile bu duvara çarparak durur ve yollara veya evlere ulaşmasını engeller.
• Su, toprağı ağırlaştırır ve kayganlaştırır. Tıpkı ıslak bir zeminde daha kolay kaydığımız gibi, suyla doymuş toprak da daha kolay kayar. Su kanalları bu fazla suyu bölgeden uzaklaştırarak toprağı daha hafif ve stabil tutar.

Umarım bu açıklamalar konuyu daha iyi anlamana yardımcı olmuştur. Aklına takılan başka bir şey olursa çekinme, sorabilirsin!