Merhaba sevgili öğrencim, ben senin Sosyal Bilgiler öğretmeninim. Gönderdiğin görseldeki alıştırmaları birlikte yapmak için buradayım. Bu konular, yaptığın araştırmaları daha değerli ve doğru kılmak için çok önemli. Hadi gel, adım adım bu soruları analiz edelim ve çözelim.
A. Aşağıdaki cümlelerden doğru olanların başına “D”, yanlış olanların başına “Y” yazınız.
1. ( ) Yapılan araştırmada kaynak göstererek bilginin veya bir fikrin sahibinin emeğine saygı gösterilmiş olunur.
Çözüm:
Adım 1: Cümleyi dikkatlice okuyalım. Cümle, bir araştırma yaparken kullandığımız bilgileri kimden veya nereden aldığımızı belirtmenin, o kişinin emeğine saygı göstermek olduğunu söylüyor.
Adım 2: Düşünelim, bir arkadaşının fikrini kendi fikrinmiş gibi anlatsan doğru olur mu? Elbette olmaz. Aynı şekilde, bir yazarın veya bilim insanının fikrini kullandığımızda da onun adını anmalıyız. Buna kaynak göstermek denir ve bu bir saygı ifadesidir. Ayrıca bu davranış, bilimsel dürüstlüğün de bir gereğidir.
Sonuç: Bu ifade DOĞRU‘dur. Parantez içine “D” yazmalıyız.
2. ( ) Kelimesi kelimesine aynen yapılan alıntılar tırnak işareti (“…”) içine alınarak yapılır.
Çözüm:
Adım 1: Cümle bize, bir metinden bir bölümü hiç değiştirmeden, olduğu gibi alırsak ne yapmamız gerektiğini söylüyor.
Adım 2: Türkçe dersimizde de öğrendiğimiz gibi, başkasının sözünü hiç değiştirmeden aktardığımızda onu tırnak işareti (” “) içine alırız. Bu, okuyucuya “Bu sözler bana ait değil, doğrudan alıntı yaptım” demenin bir yoludur. Bu kural, bilimsel çalışmalarda da aynen geçerlidir.
Sonuç: Bu ifade DOĞRU‘dur. Parantez içine “D” yazmalıyız.
3. ( ) Kaynakların aslını korumak istiyorsak yaptığımız çalışmalarda özet çıkarma yöntemini kullanmamalıyız.
Çözüm:
Adım 1: Bu cümleyi dikkatle analiz edelim. Cümle, bir kaynağın orijinal fikrini korumak için özetleme yapmaktan kaçınmamız gerektiğini iddia ediyor.
Adım 2: Bir bilgiyi kullanmanın iki yolu vardır: Ya doğrudan alıntı yaparız (tırnak içinde) ya da okuduğumuz bilgiyi kendi cümlelerimizle özetler veya açıklarız. Özetleme yapmak, bir konuyu anladığımızı göstermenin harika bir yoludur. Önemli olan, özetlerken yazarın asıl fikrini değiştirmemek, yani anlamı bozmamaktır. Dolayısıyla, kaynakların aslını (yani ana fikrini) koruyarak özet çıkarma yöntemini pekâlâ kullanabiliriz. Cümle ise “kullanmamalıyız” diyerek yanlış bir bilgi veriyor.
Sonuç: Bu ifade YANLIŞ‘tır. Parantez içine “Y” yazmalıyız.
B. Kelime ilişkilendirme testini verilen yönergeye göre bir kâğıda yapınız.
Açıklama:
Bu etkinlikte senden, verilen her bir kavram için aklına gelen ilk üç kelimeyi yazman isteniyor. Bu bir sınav değil, sadece bu kelimelerin sende hangi düşünceleri uyandırdığını görmek için yapılmış bir alıştırma. Her bir kelime için kendine “Bu kelime bana neyi hatırlatıyor?” diye sorabilirsin. İşte sana yardımcı olacak bazı örnekler:
- Bilim:
- Deney
- Gözlem
- Bilgi
- Etik:
- Dürüstlük
- Saygı
- Kural
- Kaynak:
- Kitap
- İnternet
- Yazar
- Alıntı:
- Tırnak İşareti
- Cümle
- Kopyalamak
- Araştırma:
- Ödev
- Merak
- Soru
Unutma, bunlar sadece benim örneklerim. Senin aklına çok daha farklı ve harika kelimeler gelebilir. Önemli olan senin düşüncelerin!
NELER ÖĞRENDİK?
Bu bölüm, konuyu ne kadar anladığını pekiştirmen için hazırlanmış. Hadi görevlerine bakalım.
GÖZDEN GEÇİRME: Senden, araştırmalarında neden kaynak göstermen gerektiğini ve kullandığın kaynaklardaki bilgilerin anlamını neden değiştirmemen gerektiğini kendi cümlelerinle açıklaman isteniyor. Kısacası, “Emeğe saygı ve dürüstlük neden önemlidir?” sorusunu cevaplayacaksın.
ÜRÜN DOSYASI: Bilimsel çalışmalarda dürüst ve kurallara uygun davranmanın (yani bilimsel etiğin) önemi hakkındaki düşüncelerini bir kağıda yazman gerekiyor. Bu senin kişisel yorumun olacak. Yazdıklarını arkadaşlarınla paylaşarak farklı bakış açıları kazanabilirsin.
ÖZ DEĞERLENDİRME: Bu tabloda kendini değerlendireceksin. Üç cümleyi oku ve her biri için ne kadar başarılı olduğunu düşünüyorsan o gülen yüzü işaretle. Bu, eksiklerini görmen için harika bir fırsat!
DİĞER KONUYA HAZIRLIK: Bir sonraki dersimiz için küçük bir hazırlık görevin var. Yaşadığın şehirde veya mahallede yapılan ekonomik faaliyetlerle (örneğin tarım, sanayi, turizm, esnaflık gibi) ilgili resimler, fotoğraflar veya broşürler bulup sınıfa getirmeni istiyor. Bu, yeni konumuza harika bir başlangıç yapmamızı sağlayacak.
Umarım açıklamalarım faydalı olmuştur. Aklına takılan başka bir şey olursa çekinmeden sorabilirsin. Başarılar dilerim!