Merhaba sevgili öğrencim, gönderdiğin görseldeki soruları senin için bir öğretmen gözüyle inceledim ve adım adım çözeceğim. Haydi başlayalım!
Soru 1: “Alışverişlerde Belge Almanın Önemi” başlıklı metinlerde daha önce duyduklarının başındaki kutucuğa “✓” işareti koyma.
Bu soru, senin ne kadar bilinçli bir tüketici olduğunu ve bu konudaki bilgilerini ölçmek için hazırlanmış. Burada tek bir doğru cevap yok, önemli olan bu maddelerin ne anlama geldiğini bilmen. Gel birlikte bu maddeleri inceleyelim, sen de hangilerini daha önce duyduğunu düşünerek karar ver.
Adım 1: “Alışverişlerimizde belge almazsak ne olur?” bölümünü inceleyelim.
Bu bölümde, fiş ya da fatura almadığımızda karşılaşabileceğimiz olumsuz durumlar anlatılıyor. Bakalım nelermiş:
- Yapmış olduğumuz alışverişlerde almadığımız her fiş ya da faturanın KDV’si, bu fişi ya da faturayı vermeyenin cebinde kalır.
Yani, biz bir ürün aldığımızda aslında ürünün fiyatıyla birlikte devlete verilmesi gereken bir vergi de (KDV – Katma Değer Vergisi) öderiz. Eğer satıcı bize fiş vermezse, bizden aldığı o vergi parası devlete değil, kendi cebine girmiş olur. Bu da bir çeşit haksızlıktır.
- Alınmayan her belge, ülke kalkınmasında önemli bir yere sahip olan verginin, kaybına ve kaçmasına neden olur.
Devlet, topladığı vergilerle yollar, okullar, hastaneler yapar. Eğer vergiler toplanmazsa, bu hizmetler de yapılamaz veya aksar. Yani almadığımız her fiş, aslında ülkemizin gelişimine küçük bir engel koymak demektir.
- Adalet, yol, su, elektrik, sağlık, iç ve dış güvenlik gibi hizmetlerin yanı sıra kimsesiz çocukların bakımı ve yetiştirilmesi, bakıma muhtaç yaşlıların barındırılması, doğal afetlerde mağdur olanlara yardım ulaştırılması gibi hizmetlerde de aksamalar yaşanabilir.
Bu madde, bir önceki maddenin devamı gibi. Devletin bize sunduğu tüm o güzel hizmetlerin kaynağı vergilerdir. Vergiler toplanmazsa, bu hizmetlerin kalitesi düşer.
Adım 2: “Alışverişlerimizde belge alırsak ne olur?” bölümünü inceleyelim.
Bu bölümde ise fiş ya da fatura aldığımızda ortaya çıkan olumlu durumlar anlatılıyor.
- En önemlisi vatandaşlık görevimizi yerine getirmiş oluruz.
Vergi vermek ve verginin doğru bir şekilde devlete gitmesini sağlamak, her vatandaşın bir görevidir. Fiş alarak bu görevi yapmış oluruz.
- Ödediğimiz verginin, kamu hazinesine aktarılmasını sağlamış oluruz.
Fiş aldığımızda, ödediğimiz verginin satıcının cebine değil, devletin kasasına, yani hepimizin ortak parasına gitmesini garantilemiş oluruz.
- Alışverişlerimizin kayıt altına alınmasını ve vergilendirilmesini sağlamış oluruz.
Fiş, yapılan alışverişin resmi bir kaydıdır. Bu sayede devlet, kimin ne kadar satış yaptığını bilir ve ona göre vergi alır.
- Kamu hizmetlerinin daha sağlıklı yürütülmesine katkı sağlamış oluruz.
Toplanan vergiler sayesinde yollarımız, okullarımız, hastanelerimiz daha iyi hizmet verir.
- Bir tüketici olarak haklarımızı kullanmamız gerektiğinde elimizde geçerli bir belge olur.
Diyelim ki aldığın bir ürün bozuk çıktı. Eğer elinde fişin varsa, gidip o ürünü kolayca değiştirebilir veya paranı geri alabilirsin. Fiş, senin en büyük kanıtındır!
Şimdi bu açıklamaları okuduktan sonra, hangilerini daha önceden biliyordun veya duymuştun? Onların yanındaki kutucukları işaretleyebilirsin.
Soru 2: Bilinçli tüketici konusu ile ilgili verilen ven şemasına eklemeler yapınız.
Harika bir soru! Bu ven şeması, bilinçli bir tüketici olarak hem haklarımızı hem de sorumluluklarımızı gösteriyor. Ortadaki bölüm ise ikisinin ortak yönü. Gel birlikte bu şemayı dolduralım.
Adım 1: Haklarımızı düşünelim.
Bir tüketici olarak ne gibi haklarımız var? Kitap bir örnek vermiş: “Ürün hatalı veya bozuk çıktığında değiştirmek”. Başka neler ekleyebiliriz?
- Satın aldığımız ürünün etiketindeki özelliklere sahip olmasını istemek.(Örneğin, “su geçirmez” denilen bir ayakkabı su geçiriyorsa, bu bizim hakkımızı ihlal eder.)
- Alışveriş sonrasında fiş veya fatura istemek.
- Garanti belgesi olan ürünlerde, garanti süresi içinde ücretsiz tamir veya değişim talep etmek.
Adım 2: Sorumluluklarımızı düşünelim.
Peki, bizim birer tüketici olarak ne gibi görevlerimiz var? Kitaptaki örnek: “Ürünün son kullanma tarihine bakmak”. Başka neler olabilir?
- Alacağımız ürünün fiyatını farklı yerlerden araştırmak.
- İhtiyacımız olmayan ürünleri almayarak israftan kaçınmak.
- Aldığımız ürünün kullanma kılavuzunu okumak ve ona göre kullanmak.
- Çevreyi düşünerek geri dönüştürülebilir ambalajlı ürünleri tercih etmek.
Adım 3: Benzer veya ortak yönleri düşünelim.
Hem haklarımızı bilmek hem de sorumluluklarımızı yerine getirmek, bizi “Bilinçli tüketici” yapar. Bu ortak alana başka neler yazabiliriz?
- Alışveriş yaparken sorgulayıcı olmak.(Bu ürün nerede üretilmiş? Sağlıklı mı? Fiyatı uygun mu?)
- Kaliteli ve güvenilir ürünleri tercih etmek.
- Aldığı ürün ve hizmetler konusunda seçici davranmak.
Soru 3: “Alışverişten sonra fiş veya fatura almanın bilinçli tüketici olmanın göstergesi olduğu ve vatandaşlık görevi olduğu” konusu ile ilgili bir slogan hazırlayarak aşağıya yazınız.
Sloganlar, bir düşünceyi anlatan kısa, akılda kalıcı ve etkileyici sözlerdir. Burada bizden hem bilinçli tüketici olmayı hem de vatandaşlık görevini vurgulayan bir slogan bulmamız isteniyor. İşte sana birkaç örnek, sen de bunlardan ilham alarak kendi sloganını oluşturabilirsin!
- Fişini al, hakkını koru; devletine destek ol!
- Bilinçli Tüketici Şaşırmaz, Fişini Almayı Unutmaz!
- Alışverişin belgesi, ülkenin geleceği.
- Fişin küçük, etkisi büyük!
Umarım bu açıklamalar işine yaramıştır. Unutma, bilinçli bir tüketici olmak hem kendi haklarımızı korumak hem de ülkemize karşı sorumluluklarımızı yerine getirmek demektir. Başarılar dilerim!