Merhaba sevgili öğrencim,
Harika bir çalışma sayfası! Bu “Değerlendirme Soruları” ünitede öğrendiklerimizi pekiştirmek için çok güzel bir fırsat. Gel şimdi bu soruları birlikte, adım adım ve anlayarak çözelim. Ben sana bir öğretmen olarak her adımı tane tane anlatacağım. Hazırsan başlayalım!
A. Aşağıdaki cümlelerin başına cümlede verilen ifadeler doğruysa “D”, yanlışsa “Y” yazınız. Yanlış olduğunu düşündüğünüz cümlelerin doğrularını altlarına yazınız.
1. ( ) Resmî kurumlar ve sivil toplum kuruluşları toplum için hizmet eder.
Çözüm:
Adım 1: Cümleyi dikkatlice okuyalım. Bu cümlede hem resmî kurumların (yani devletimize bağlı olan okullar, hastaneler gibi yerlerin) hem de sivil toplum kuruluşlarının (yani gönüllü insanların bir araya gelerek kurduğu dernek ve vakıfların) toplum için çalıştığı söyleniyor.
Adım 2: Düşünelim, okullar bize eğitim verir, devlet hastaneleri sağlığımızla ilgilenir. Bunlar resmî kurumlardır ve bizim için hizmet ederler. TEMA Vakfı ağaç diker, LÖSEV hasta çocuklara yardım eder. Bunlar da sivil toplum kuruluşlarıdır ve yine toplumun yararı için çalışırlar. Demek ki bu ifade doğru!
Sonuç:( D )
2. ( ) Her yönetim biriminin görev ve sorumlulukları, kanunlarla belirlenmemiştir.
Çözüm:
Adım 1: Bu cümlede valilik, belediye, muhtarlık gibi yönetim birimlerinin görevlerinin yasalarla, yani kanunlarla belirlenmediği söyleniyor.
Adım 2: Bir düşünelim, bir vali veya bir belediye başkanı görevini kafasına göre mi yapar? Tabii ki hayır! Ülkemizde herkesin ve her kurumun görevleri anayasa ve kanunlarla net bir şekilde çizilmiştir. Bu, karışıklığı önler ve düzeni sağlar. Dolayısıyla bu cümledeki “belirlenmemiştir” ifadesi yanlış.
Sonuç:( Y )
Cümlenin Doğrusu: Her yönetim biriminin görev ve sorumlulukları, kanunlarla belirlenmiştir.
3. ( ) Tüm vatandaşlar, düşünce özgürlüğü için her türlü eyleme katılmak zorundadır.
Çözüm:
Adım 1: Cümle, düşünce özgürlüğünü savunmak için yapılan eylemlere (mesela bir yürüyüş ya da gösteri) herkesin katılmasının bir zorunluluk olduğunu söylüyor.
Adım 2: Düşünce özgürlüğü bir haktır, yani bir şeyi düşünme ve ifade etme serbestliğidir. Bu hakkı savunmak önemlidir ama bunun için yapılan eylemlere katılmak bir zorunluluk değil, bir tercihtir. Demokrasilerde haklar vardır ama zorunluluklar çok daha sınırlıdır (vergi vermek, askere gitmek gibi). Bu nedenle “zorundadır” kelimesi bu cümleyi yanlış yapıyor.
Sonuç:( Y )
Cümlenin Doğrusu: Tüm vatandaşlar, düşünce özgürlüğüne sahiptir ve bu hakkı savunmak için yapılan yasal eylemlere katılabilirler.
4. ( ) Millî egemenliğimizi koruyabilmek için millî değerlerimize sahip çıkmalıyız.
Çözüm:
Adım 1: Cümle, millî egemenliğimizi, yani ülkemizin bağımsızlığını ve kendi kendini yönetme hakkını korumak için bayrağımız, marşımız, dilimiz, tarihimiz gibi millî değerlerimize sahip çıkmamız gerektiğini söylüyor.
Adım 2: Bizi bir millet yapan ortak değerlerimizdir. Bu değerler etrafında birleştiğimizde daha güçlü oluruz. Millî egemenliğimiz de bu birlik ve beraberlik sayesinde korunur. O yüzden bu ifade kesinlikle doğru.
Sonuç:( D )
5. ( ) Sivil toplum kuruluşlarının etkinlikleri, ülkemizin güvenliğini tehdit etmemelidir.
Çözüm:
Adım 1: Bu cümlede, derneklerin, vakıfların yaptıkları çalışmaların ülke güvenliğine zarar vermemesi gerektiği belirtiliyor.
Adım 2: Özgürlükler sınırsız değildir. Herkes ve her kuruluş, faaliyetlerini yaparken yasalara uymak ve ülkenin bütünlüğüne, güvenliğine zarar vermemek zorundadır. Bu, en temel kurallardan biridir. Dolayısıyla bu ifade de doğrudur.
Sonuç:( D )
B. Aşağıdaki cümlelerde boş bırakılan yerleri verilen ifadelerden uygun olanlarıyla tamamlayınız.
Kelimeler: güvenlik, bağımsızlık, resmî kurum, katılım, İstiklâl Marşı, düşünce özgürlüğü
1. Valilikler ve kaymakamlıklar ………………… olarak tanımlanır.
Çözüm: Valilikler ve kaymakamlıklar devleti temsil eden, kanunlarla kurulmuş yapılardır. Bu tür kurumlara resmî kurum diyoruz.
Sonuç: Valilikler ve kaymakamlıklar resmî kurum olarak tanımlanır.
2. ………………… kendini ifade etme ile ilgilidir.
Çözüm: İnsanların fikirlerini, görüşlerini, inançlarını serbestçe söyleyebilmesi, yazabilmesi veya sanat yoluyla gösterebilmesi “kendini ifade etme”dir. Bu hakka düşünce özgürlüğü denir.
Sonuç:Düşünce özgürlüğü kendini ifade etme ile ilgilidir.
3. Her vatandaş kanunlara aykırı olmamak kaydıyla sivil toplum kuruluşlarının faaliyetlerine ………………… sağlama özgürlüğüne sahiptir.
Çözüm: Bir sivil toplum kuruluşunun çalışmasına destek olmak, üye olmak veya etkinliklerinde yer almak o faaliyete “dahil olmak” anlamına gelir. Verilen kelimelerden bu anlama en uygun olanı katılım‘dır.
Sonuç: Her vatandaş kanunlara aykırı olmamak kaydıyla sivil toplum kuruluşlarının faaliyetlerine katılım sağlama özgürlüğüne sahiptir.
4. Emniyet Genel Müdürlüğü tarafından da sağlanan …………………, insanların rahat ve huzur içinde yaşamasını sağlar.
Çözüm: Emniyet Genel Müdürlüğü, yani polis teşkilatımızın en temel görevi nedir? Toplumun asayişini, huzurunu ve can/mal emniyetini sağlamaktır. Bu da tek kelimeyle güvenlik demektir.
Sonuç: Emniyet Genel Müdürlüğü tarafından da sağlanan güvenlik, insanların rahat ve huzur içinde yaşamasını sağlar.
5. ………………… millî sembollerimiz arasındadır.
Çözüm: Millî semboller, bir milleti temsil eden simgelerdir. Bayrağımız en önemli sembolümüzdür. Mehmet Akif Ersoy’un yazdığı ve Osman Zeki Üngör’ün bestelediği marşımız da bağımsızlığımızın en önemli sembollerinden biridir. Verilen kelimeler içinde buna uyan İstiklâl Marşı‘dır.
Sonuç:İstiklâl Marşı millî sembollerimiz arasındadır.
C. Aşağıda verilen bilgilere göre eşleştirmeleri yapınız. Bunu yaparken cümlelerin başındaki sayıları kullanınız.
Kategoriler: sivil toplum kuruluşu, yardım kuruluşu, yönetim birimi, adalet, muhtar, sembol
1. Hakimler ve savcılar, insanların zengin veya fakir olmalarına bakmadan görevlerini yaparlar.
Çözüm: Herkese eşit ve tarafsız davranmak, haklının hakkını vermek… Bu kavramların hepsi bizi adalet kavramına götürür. Hakim ve savcılar adaletin temsilcileridir.
Eşleştirme: Bu cümle adalet ile eşleşir.
2. Vali, devletin temsilcisi olarak bir ilin en üst düzey yetkilisidir.
Çözüm: Vali, bir ili yöneten kişidir. İller de ülkemizin en büyük idari bölümleridir. Bu yüzden valilik bir yönetim birimidir.
Eşleştirme: Bu cümle yönetim birimi ile eşleşir.
3. Türk Kızılayın yaptığı faaliyetler büyük takdir kazanıyor.
Çözüm: Türk Kızılayı, afetlerde, savaşlarda, zor durumda olan insanlara karşılık beklemeden yardım eden bir kuruluştur. Bu yüzden en bilinen yardım kuruluşu örneklerimizdendir.
Eşleştirme: Bu cümle yardım kuruluşu ile eşleşir.
4. Herkes, önceden izin almadan dernek kurma ve bunlara üye olma hakkına sahiptir.
Çözüm: İnsanların gönüllülük esasıyla bir araya gelerek kurdukları dernek ve vakıflara genel olarak sivil toplum kuruluşu (STK) denir. Bu cümle, STK kurma hakkını tanımlıyor.
Eşleştirme: Bu cümle sivil toplum kuruluşu ile eşleşir.
5. İstiklâl Marşı ve Türk bayrağı millî egemenliğimiz ve bağımsızlığımız için çok önemlidir.
Çözüm: Bayrak ve milli marş, bir milletin bağımsızlığını, değerlerini ve birliğini temsil eden en önemli işaretlerdir. Bu tür işaretlere sembol denir.
Eşleştirme: Bu cümle sembol ile eşleşir.
Umarım tüm açıklamalar anlaşılır olmuştur. Gördüğün gibi, dikkatlice okuyup düşündüğümüzde bütün soruları kolayca çözebiliyoruz. Aklına takılan bir yer olursa çekinmeden sorabilirsin. Başarılar dilerim!