Merhaba sevgili öğrencilerim! Bugün birlikte bu sayfadaki soruları çözeceğiz. Hazırsanız başlayalım!
**9. ETKİNLİK**
a. Aşağıdaki metni okuyunuz. Bu metinde nelere yer verildiğini arkadaşlarınızla konuşarak belirleyiniz.
Çözüm:
Sevgili çocuklar, bu soruda bizden yukarıdaki metni okuyup metinde hangi konuların anlatıldığını bulmamız isteniyor. Metni dikkatlice okuyalım:
Sevgili Günlük,
Bugün 29 Ekim Cumhuriyet Bayramı. Nasıl mutluyum bilemezsin. Okulumuzda düzenlenen törende ben de bir şiir okudum, çok heyecanlandım. Herkes beni alkışlayınca çok mutlu oldum. Okulumuzdaki tören bitince ailece Anıtkabir’e gittik. Türkiye Cumhuriyeti’nin kurucusu Mustafa Kemal Atatürk’ün anıt mezarına çiçek bıraktık, ona sevgimizi gösterdik. Ardından Anıtkabir’de bulunan müzeyi ziyaret ettik. Bugün atalarımıza duyduğum saygı daha da arttı.
Şimdi metinde neler anlatıldığına bakalım:
- Bugünün tarihi: 29 Ekim 2024
- Bayramın adı: Cumhuriyet Bayramı
- Öğrencinin okuldaki törende yaşadıkları: Şiir okumuş, heyecanlanmış ve alkışlanmış.
- Tören sonrası nereye gidildiği: Anıtkabir
- Anıtkabir’de yapılanlar: Atatürk’ün anıt mezarına çiçek bırakılmış, sevgi gösterilmiş, müzeyi ziyaret edilmiş.
- Öğrencinin hisleri: Mutlu olmuş ve atalara duyduğu saygının arttığını belirtmiş.
Yani metinde Cumhuriyet Bayramı‘nda yapılanlar, bir öğrencinin bu özel günde yaşadıkları, hissettikleri ve nereye gittikleri anlatılıyor.
Bir kişinin, yaşadıklarını tarih belirterek günü gününe anlattığı yazı türüne “günlük” denir. Bu amaçla kullanılan defter de günlük olarak adlandırılır. Günlüklerde yaşanan olaylardan, duygulardan, düşüncelerden ve hayallerden kısaca söz edilir.
Yukarıdaki sarı kutucukta da günlük ne demek, günlük defteri nedir, günlüklerde neler olur gibi bilgiler verilmiş. Bunlar da metinde yer alan önemli bilgilerden.
b. Yukarıdaki günlük metninde büyük harflerin kullanıldığı yerleri belirleyiniz. Bunlarla ilgili kuralları ifade ediniz.
Çözüm:
Bu soruda bizden, yukarıdaki günlük metninde büyük harfle başlayan kelimeleri bulmamız ve neden büyük harfle başladıklarını açıklamamız isteniyor. Haydi metne tekrar bakalım ve büyük harfle başlayan kelimeleri bulalım:
- Sevgili (Cümleye başlandığı için)
- Günlük (Cümleye başlandığı için)
- Bugün (Cümleye başlandığı için)
- Ekim (Özel isim – Ay ismi)
- Cumhuriyet (Özel isim – Bayram ismi)
- Bayramı (Özel isim – Bayram ismi ile birlikte kullanıldığı için)
- Nasıl (Cümleye başlandığı için)
- Okulumuzda (Cümleye başlandığı için)
- ben (Cümleye başlandığı için)
- Herkes (Cümleye başlandığı için)
- Okulumuzdaki (Cümleye başlandığı için)
- ailece (Cümleye başlandığı için)
- Anıtkabir’e (Özel isim – Yer ismi)
- Türkiye (Özel isim – Ülke ismi)
- Cumhuriyeti’nin (Özel isim – Devlet ismi)
- Mustafa (Özel isim – Kişi ismi)
- Kemal (Özel isim – Kişi ismi)
- Atatürk’ün (Özel isim – Kişi ismi)
- Ardından (Cümleye başlandığı için)
- Anıtkabir’de (Özel isim – Yer ismi)
- Bugün (Cümleye başlandığı için)
Bu kelimelerin neden büyük harfle başladığını kurallara göre açıklayalım:
Kural 1: Cümleler büyük harfle başlar. Metindeki “Sevgili”, “Bugün”, “Nasıl”, “Okulumuzda”, “ben”, “Herkes”, “Okulumuzdaki”, “ailece”, “Ardından”, “Bugün” kelimeleri bu kurala örnektir.
Kural 2: Özel isimler büyük harfle başlar. Özel isimler şunlardır:
- Kişi adları: Mustafa, Kemal, Atatürk
- Yer adları: Anıtkabir
- Kurum, kuruluş, dernek adları: Türkiye Cumhuriyeti
- Dil ve lehçeler: (Bu metinde yok)
- Din ve mezhep adları: (Bu metinde yok)
- Yıldız ve gezegen adları: (Bu metinde yok)
- Şehircilik ve coğrafya adları: (Bu metinde yok)
- Ulusal, resmi ve dini bayramlar ile anma günleri adları: Ekim, Cumhuriyet Bayramı
Metinde geçen “Ekim”, “Cumhuriyet Bayramı”, “Türkiye Cumhuriyeti”, “Mustafa Kemal Atatürk”, “Anıtkabir” gibi kelimeler özel isim oldukları için büyük harfle başlamışlardır.
c. Sınıfa getirdiğiniz küçük boy defterin ilk sayfasını açınız. Sayfanın sağ üst köşesine bugünün tarihini yazarak siz de günlük tutmaya başlayınız.
Çözüm:
Bu soru bir uygulama sorusudur. Yani, şimdi hepimiz küçük bir defter alacağız (veya bir kağıt da olabilir) ve defterimizin ilk sayfasını açacağız. Sonra da sayfanın sağ üst köşesine bugünün tarihini yazacağız.
Örnek olarak, eğer bugün 26 Ekim 2024 ise, sayfanın sağ üst köşesine şöyle yazacağız:
26 Ekim 2024
Bu şekilde ilk adımı atmış olacağız. Sonrasında bu deftere her gün yaşadıklarımızı, hislerimizi, düşüncelerimizi yazarak günlük tutmaya başlayabiliriz.
Umarım bu açıklamalar sizler için faydalı olmuştur. Bir sonraki etkinlikte görüşmek üzere!