Merhaba sevgili öğrencilerim! Bugün birlikte Türkçe dersimizdeki çok önemli bir konuyu, noktalama işaretlerini ve kelime bilgilerini pekiştireceğiz. Hazırsanız, hemen sorulara göz atalım ve adım adım çözelim!
D. Aşağıdaki ifadelerde sizden istenen işaretlemeleri yapınız.
1. Aşağıdaki tabloda kesme işaretinin doğru kullanıldığı örneklerin kutucukları boyanacaktır. Çalışma doğru olarak tamamlandığında tablo- nun nasıl görüneceğini işaretleyiniz.
- kedi’cik
- Yasemi’n
- Özlem’e
- Van’dan
- mahalle’den
- Eskişehir’e
Bu soruda kesme işaretinin nerelerde doğru kullanıldığını bulmamız gerekiyor. Kesme işareti, özel isimlere gelen ekleri ayırmak için kullanılır. Eğer kelime özel isimse ve sonuna bir ek gelmişse, kesme işaretini kullanırız.
Şimdi seçeneklere tek tek bakalım:
- kedi’cik: “Kedi” özel isim değildir. Bu yüzden gelen “-cik” eki ayrılmaz.
- Yasemi’n: “Yasemi” özel bir isimdir ve “-n” eki gelmiş. Bu kullanım doğrudur.
- Özlem’e: “Özlem” özel bir isimdir ve “-e” eki gelmiş. Bu kullanım doğrudur.
- Van’dan: “Van” özel bir isimdir ve “-dan” eki gelmiş. Bu kullanım doğrudur.
- mahalle’den: “Mahalle” özel isim değildir. Bu yüzden gelen “-den” eki ayrılmaz.
- Eskişehir’e: “Eskişehir” özel bir isimdir ve “-e” eki gelmiş. Bu kullanım doğrudur.
Doğru kullanılanlar şunlardır: Yasemi’n, Özlem’e, Van’dan, Eskişehir’e.
Şimdi tablonun nasıl görüneceğine bakalım. Doğru olanları boyayacağız. Tabloda, doğru kullanılan kelimelerin olduğu kutucuklar mor renkte gösterilmiş.
Bu durumda doğru cevap, mor kutucukların şu şekilde olduğu seçenektir:
İki mor kutucuk
Bir boş kutucuk
İki mor kutucuk
Bir boş kutucuk
İki mor kutucuk
2. Sonunda soru işareti kullanılacak olan cümleleri işaretleyiniz.
- Nereden geliyor bu gürültü, bilemedim
- Yeni bir oyun mu öğrenmek istiyorsun
- O çocuğu sen de tanıyor musun
Sevgili çocuklar, soru işareti (?) cümlenin sonunda bir soru olduğunu belirtmek için kullanılır. Bir şeyi merak ettiğimizde, bilgi almak istediğimizde veya birine bir şey sorduğumuzda soru işareti koyarız.
Şimdi cümlelere bakalım:
- Nereden geliyor bu gürültü, bilemedim: Bu cümlede bir soru soruluyor gibi görünse de, cümlenin sonunda bir bildirme ifadesi var. Yani bu bir soru cümlesi değil.
- Yeni bir oyun mu öğrenmek istiyorsun: Bu cümlede “mu” bağlacı kullanılmış ve bir soru soruluyor. Bu yüzden sonuna soru işareti gelmeli.
- O çocuğu sen de tanıyor musun: Bu cümlede de “musun” sorusu soruluyor. Bu yüzden sonuna soru işareti gelmeli.
Sonuç olarak, soru işareti kullanılması gereken cümleler şunlardır:
- Yeni bir oyun mu öğrenmek istiyorsun
- O çocuğu sen de tanıyor musun
3. Ali’nin kurallarını açıkladığı oyun ilgimizi çekti. Yukarıdaki cümlede sembollerin yerine kullanılacak noktalama işaretini işaretleyiniz.
- kesme işareti
- nokta
- virgül
Bu soruda cümlemiz: “Ali’nin kurallarını açıkladığı oyun ilgimizi çekti.” Cümledeki sembollerin yerine hangi noktalama işaretinin gelmesi gerektiğini bulacağız. Sembollerin yerinde bir tane nokta var.
Cümleyi okuduğumuzda, bir durumu bildirdiğini görüyoruz. Cümle bittiğinde ne kullanırız? Elbette nokta! Nokta, cümlenin bittiğini gösteren en temel noktalama işaretidir.
Bu yüzden, sembollerin yerine gelmesi gereken noktalama işareti noktadır.
4. Mustafa 1 Elif 2 Gamze ve Hazal, köpekleri Dost 3 un sesini duyunca bahçeye koştular 4. Yukarıdaki cümledeki bazı kutucuklarda aynı noktalama işareti kullanılmalıdır. Bu kutucukların han- gileri olduğunu işaretleyiniz.
- 1 ve 2
- 1, 2 ve 3
- 1, 3 ve 4
Şimdi cümlemize dikkatlice bakalım: “Mustafa 1 Elif 2 Gamze ve Hazal, köpekleri Dost 3 un sesini duyunca bahçeye koştular 4.”
Bu cümlede birden fazla kişi veya varlık sayılırken veya sıralanırken virgül (,) kullanılır. Ayrıca, özel isimlere gelen ekleri ayırmak için kesme işareti (‘) kullanılır.
Cümleyi inceleyelim:
- Mustafa 1 Elif 2 Gamze ve Hazal: Burada isimler art arda sıralanmış. Mustafa’dan sonra bir virgül olmalıydı. Elif’ten sonra da bir virgül olmalıydı. Gamze ve Hazal’dan sonra ise “ve” bağlacı geldiği için virgül konulmaz. Yani 1 ve 2 numaralı yerlere virgül gelmesi gerekir.
- köpekleri Dost 3 un sesini duyunca bahçeye koştular 4: “Dost” bir özel isimdir ve “-un” eki gelmiş. Bu ek kesme işaretiyle ayrılmalıdır. Yani 3 numaralı yere kesme işareti gelmeli. Cümle bittiğinde ise nokta konulur, bu yüzden 4 numaralı yere nokta gelmeli.
Soruda bizden “aynı noktalama işareti” kullanılan kutucukları bulmamız isteniyor. İlk iki kutucuktaki isimleri ayırmak için virgül kullanmamız gerekiyor. Bu durumda 1 ve 2 numaralı kutucuklar aynı noktalama işaretini (virgülü) kullanmamız gereken yerlerdir.
Sonuç olarak, aynı noktalama işaretinin kullanılması gereken kutucuklar 1 ve 2‘dir.