Merhaba sevgili öğrencilerim! Bugün birlikte harika bir Türkçe etkinliği yapacağız. Hazırsanız başlayalım!
Soru 1
Hecelemeleri karışık olarak verilen kelimelerden hangisinin sözlükte diğerlerinden önce yer aldığını işaretleyiniz.
Verilen kelimeler şunlardır:
- ye fa sul (fasulye)
- ra zü fa (fuzura)
- lı fay da (faydalı)
Bu kelimeleri sözlük sırasına göre düşünelim. Sözlükte kelimeler ilk harflerine göre sıralanır. Eğer ilk harfleri aynıysa ikinci harflerine, onlar da aynıysa üçüncü harflerine bakılır.
Şimdi kelimelerimizin ilk harflerine bakalım:
- Fasulye
- Fuzura
- Faydalı
Gördüğünüz gibi üç kelimenin de ilk harfi ‘F’. Bu durumda ikinci harflerine bakacağız:
- Fasulye
- Fuzura
- Faydalı
İki kelimenin ikinci harfi ‘a’. ‘Fuzura’ kelimesinin ikinci harfi ise ‘u’. ‘a’ harfi ‘u’ harfinden önce geldiği için ‘Fuzura’ kelimesi diğerlerinden daha sonra gelecektir. Şimdi ‘Fasulye’ ve ‘Faydalı’ kelimelerine odaklanalım.
Bu iki kelimenin de ilk iki harfi ‘Fa’ olduğu için üçüncü harflerine bakmalıyız:
- Fasulye
- Faydalı
Türk alfabesinde ‘s’ harfi, ‘y’ harfinden önce gelir. Bu nedenle sözlükte **fasulye** kelimesi, faydalı kelimesinden önce yer alır.
Şimdi şıklara bakalım:
- a) ye fa sul (fasulye)
- b) ra zü fa (fuzura)
- c) lı fay da (faydalı)
Sözlükte ilk önce yer alacak kelime “fasulye” olduğu için doğru cevap a şıkkıdır.
İşaretlemeniz gereken kutucuk, “ye fa sul” yazısının altındaki kutucuktur.
Sonuç: a) şıkkı
Adım 1: Kelimelerin hecelerini birleştirerek anlamlı kelimeleri oluşturdum: fasulye, fuzura, faydalı.
Adım 2: Kelimelerin sözlükteki yerini belirlemek için ilk harflerine baktım. Hepsi ‘F’ olduğu için ikinci harflerine geçtim.
Adım 3: İkinci harfleri ‘a’ ve ‘u’ olan kelimeleri karşılaştırdım. ‘a’ harfi ‘u’dan önce geldiği için ‘fuzura’ kelimesinin daha sonra geleceğini anladım.
Adım 4: ‘Fasulye’ ve ‘faydalı’ kelimelerinin üçüncü harflerine baktım: ‘s’ ve ‘y’.
Adım 5: ‘s’ harfinin ‘y’ harfinden önce geldiğini bildiğim için ‘fasulye’ kelimesinin sözlükte ilk geleceğini buldum.
Adım 6: Buna göre ‘fasulye’ kelimesinin olduğu şıkkı (a) işaretledim.
—
Soru 2
Yazım yanlışı yapılan cümleleri işaretleyiniz.
Verilen cümleler şunlardır:
- Cumhuriyet 29 ekimde ilan edildi.
- Kardeşim Duru ana sınıfına başladı.
- Arkadaşım, köpeğim Duman’ı sevmeye geldi.
Şimdi bu cümleleri dikkatlice inceleyelim ve yazım yanlışlarını bulalım:
1. Cümle: “Cumhuriyet 29 ekimde ilan edildi.”
Burada bir yazım yanlışı var. Özel isim olan “Cumhuriyet” kelimesi, bir tarih belirtirken (gün ve ay olarak) büyük harfle yazılmaz. Ancak, eğer bu özel bir günün adı olarak kullanılıyorsa (örneğin “29 Ekim Cumhuriyet Bayramı” gibi) büyük harfle başlar. Sadece “Cumhuriyet” dendiğinde ve bir tarih belirtildiğinde, bu kelimenin büyük harfle başlaması doğru değildir. Ayrıca “ekim” kelimesi de ay adıdır ve özel isim olmadığı için küçük harfle yazılmalıdır. Ancak burada daha belirgin bir yanlış var: Tarihlerin yazımında ay isimleri küçük harfle yazılır.
Doğrusu: Cumhuriyet 29 ekimde ilan edildi.
Buradaki yanlış, “Cumhuriyet” kelimesinin büyük harfle başlamasıdır. Eğer “29 Ekim Cumhuriyet Bayramı” gibi bir anlam kastedilmiyorsa.
2. Cümle: “Kardeşim Duru ana sınıfına başladı.”
Bu cümlede “ana sınıfı” kelimesi bitişik yazılmalıdır. “Anasınıfı” şeklinde yazılması doğrudur. Bu da bir yazım yanlışlığıdır.
Doğrusu: Kardeşim Duru anasınıfına başladı.
3. Cümle: “Arkadaşım, köpeğim Duman’ı sevmeye geldi.”
Bu cümlede herhangi bir yazım yanlışı görünmüyor. Özel isim olan “Duman” büyük harfle başlamış ve çekim eki kesme işaretiyle ayrılmış. Virgülden sonraki kullanım da doğru.
Yazım yanlışı olan cümleler 1. ve 2. cümlelerdir.
İşaretlemeniz gereken kutucuklar, ilk iki cümlenin yanındaki kutucuklardır.
Sonuç: İlk iki cümlenin yanındaki kutucukları işaretleyiniz.
Adım 1: İlk cümleyi okudum ve “Cumhuriyet” kelimesinin ve “ekim” kelimesinin yazımını kontrol ettim. Tarihlerin yazımında ay isimlerinin küçük harfle yazılması gerektiğini hatırladım. Bu cümlede bir yazım yanlışı olduğunu anladım.
Adım 2: İkinci cümleyi okudum ve “ana sınıfı” kelimesinin bitişik yazılması gerektiğini öğrendim. Bu cümlede de bir yazım yanlışı olduğunu fark ettim.
Adım 3: Üçüncü cümleyi okudum ve özel isimlerin büyük harfle yazılması ve çekim eklerinin ayrılması kurallarını hatırladım. Bu cümlede bir yazım yanlışı olmadığını anladım.
Adım 4: Yazım yanlışı olan ilk iki cümlenin yanındaki kutucukları işaretledim.
—
Soru 3
Bir kitaptaki konu başlıklarını sayfa numaralarıyla gösteren listeyi işaretleyiniz.
Kitap bölümlerini gösteren liste genellikle “İçindekiler” bölümünde bulunur. “Kaynakça” ve “Sözlük” de kitabın sonunda yer alan bölümlerdir ancak “İçindekiler” kısmı, kitabın neresinde hangi konunun olduğunu gösteren ana listedir.
Şıklara bakalım:
- içindekiler
- kaynakça
- sözlük
Bir kitaptaki konu başlıklarını ve sayfa numaralarını gösteren liste içindekiler bölümüdür.
İşaretlemeniz gereken kutucuk, “içindekiler” yazısının yanındaki kutucuktur.
Sonuç: İçindekiler
Adım 1: Soruyu okudum ve bir kitaptaki konu başlıklarını ve sayfa numaralarını gösteren bölümün adını bulmam gerektiğini anladım.
Adım 2: Kitap bölümlerini düşündüm: İçindekiler, kaynakça, sözlük gibi bölümler aklıma geldi.
Adım 3: “İçindekiler” bölümünün, kitabın hangi sayfasında hangi konunun olduğunu gösteren ana liste olduğunu hatırladım.
Adım 4: “Kaynakça” ve “Sözlük” bölümlerinin ise kitabın sonunda yer aldığını, ancak konu başlıklarını sayfa numaralarıyla göstermediğini fark ettim.
Adım 5: Bu nedenle, doğru cevap olarak “içindekiler”i işaretledim.
—
Soru 4
Pembe kutulardaki kelimeler karşıt anlamlıları ile eşleştirildiğinde çıkan şekli işaretleyiniz.
Pembe kutulardaki kelimeler:
- acı
- yanlış
- yumuşak
Mavi kutulardaki kelimeler (bunların pembe kutulardaki kelimelerin karşıt anlamlıları olduğunu varsayıyoruz):
- doğru
- tatlı
- ekşi
- sert
Şimdi kelimeleri karşıt anlamlılarıyla eşleştirelim:
- Acı kelimesinin karşıt anlamlısı tatlıdır.
- Yanlış kelimesinin karşıt anlamlısı doğrudur.
- Yumuşak kelimesinin karşıt anlamlısı serttir.
Şimdi bu eşleştirmelere göre şekillere bakalım:
Birinci şekil:
- Pembe kutudaki “acı” kelimesi, mavi kutudaki “tatlı” kelimesiyle eşleştirilmiş.
- Pembe kutudaki “yanlış” kelimesi, mavi kutudaki “doğru” kelimesiyle eşleştirilmiş.
- Pembe kutudaki “yumuşak” kelimesi, mavi kutudaki “sert” kelimesiyle eşleştirilmiş.
Bu eşleştirmeler doğru karşıt anlamlıları göstermiyor. Örneğin, “acı”nın karşıtı “tatlı”dır, ama “yanlış”ın karşıtı “sert” değil “doğru”dur. Bu şekil, eşleştirmeleri doğru yapmamış.
İkinci şekil:
- Pembe kutudaki “acı” kelimesi, mavi kutudaki “tatlı” kelimesiyle eşleştirilmiş.
- Pembe kutudaki “yanlış” kelimesi, mavi kutudaki “doğru” kelimesiyle eşleştirilmiş.
- Pembe kutudaki “yumuşak” kelimesi, mavi kutudaki “sert” kelimesiyle eşleştirilmiş.
Bu eşleştirmeler doğru karşıt anlamlıları gösteriyor. “Acı” ile “tatlı”, “yanlış” ile “doğru”, “yumuşak” ile “sert” kelimeleri doğru eşleştirilmiştir.
İşaretlemeniz gereken şekil, ikinci şekildir.
Sonuç: İkinci şekli işaretleyiniz.
Adım 1: Pembe kutulardaki kelimeleri ve mavi kutulardaki kelimeleri inceledim.
Adım 2: Pembe kutulardaki kelimelerin karşıt anlamlılarını buldum: acı – tatlı, yanlış – doğru, yumuşak – sert.
Adım 3: Birinci şekle baktım ve pembe kutulardaki kelimelerin mavi kutulardaki kelimelerle nasıl eşleştirildiğini inceledim. Bu eşleştirmelerin doğru olmadığını gördüm.
Adım 4: İkinci şekle baktım ve pembe kutulardaki kelimelerin mavi kutulardaki kelimelerle doğru karşıt anlamlılarıyla eşleştirildiğini gördüm.
Adım 5: Bu nedenle, doğru eşleştirmeyi gösteren ikinci şekli işaretledim.