Merhaba sevgili öğrenciler! Ben sizin Türkçe öğretmeniniz. Bugün elimize geçen bu güzel çalışma kağıdındaki soruları birlikte çözeceğiz. Hazırsanız başlayalım!
Soru 5
Yazıda satır başına alınan konuşmaları göstermek için kullanılan noktalama işaretini işaretleyiniz.
a) kesme işareti
b) kısa çizgi
c) uzun çizgi
Bu soruda, konuşmaların başına konulan noktalama işaretini bulmamız isteniyor. Konuşmaların başına konulan işaret kısa çizgidir. Bu işarete “tırnak işareti” de denir ama şıklarda tırnak işareti yok. Kesme işareti, kelimelere ek getirirken kullanılır. Uzun çizgi ise genellikle bir metinde ara sözleri belirtmek için kullanılır. O yüzden doğru cevap b) kısa çizgi.
Soru 6
İsmet’in verdiği cevaba göre Zeliha’nın sormuş olabileceği soruyu işaretleyiniz.
* Yeni çantamı sen de beğendin mi?
* Yeni bir çantaya ihtiyacım var mı?
* Yeni çantamı bana kim almış olabilir?
İsmet’in cevabı “Evet, güle güle kullan.” şeklindeymiş. Şimdi Zeliha’nın bu cevabı alabileceği soruyu düşünelim.
Adım 1: İlk seçeneği inceleyelim: “Yeni çantamı sen de beğendin mi?” Eğer Zeliha bu soruyu sorsaydı, İsmet’in cevabı “Evet, beğendim.” gibi bir şey olurdu. Ama İsmet “Evet, güle güle kullan.” demiş. Bu cevap bu soruya uymuyor.
Adım 2: İkinci seçeneği inceleyelim: “Yeni bir çantaya ihtiyacım var mı?” Eğer Zeliha bu soruyu sorsaydı, İsmet’in cevabı “Evet, var.” veya “Hayır, yok.” gibi bir şey olurdu. Bu cevap da bu soruya uymuyor.
Adım 3: Üçüncü seçeneği inceleyelim: “Yeni çantamı bana kim almış olabilir?” Eğer Zeliha bu soruyu sorsaydı ve İsmet Zeliha’ya yeni bir çanta hediye etmişse, İsmet’in “Evet, güle güle kullan.” demesi çok mantıklı olurdu. Bu cevap, sorunun cevabıyla en uygun olanı.
Sonuç olarak doğru cevap, Yeni çantamı bana kim almış olabilir? sorusudur.
Soru 7
Kartlarda yazan kelimeler hakkında aşağıdaki yorumlar yapılmıştır. Bu yorumlardan yanlış olanı işaretleyiniz.
Kartlarda şu kelimeler var:
- siyah – beyaz
- öğrenci – talebe
- uzak – ırak
- satıcı – alıcı
- gece – gündüz
- kirli – temiz
a) Eş anlamlı kelime kartlarının sayısı, zıt anlamlı kelime kartlarından fazladır.
b) Eş anlamlı kelime kartları yan yana konumlanmıştır.
c) Sarı karta eş anlamlı kelimeler yazılırsa eş ve zıt anlamlı kelime kartlarının sayısı eşit olur.
Bu soruda bizden, verilen kartlardaki kelimelerle ilgili yapılan yorumlardan hangisinin yanlış olduğunu bulmamız isteniyor. Hadi hep birlikte kartlardaki kelimelerin eş anlamlı mı yoksa zıt anlamlı mı olduklarına bakalım.
Adım 1: Kartlardaki kelime çiftlerini inceleyelim.
- siyah – beyaz: Bunlar zıt anlamlıdır.
- öğrenci – talebe: Bunlar eş anlamlıdır.
- uzak – ırak: Bunlar eş anlamlıdır.
- satıcı – alıcı: Bunlar zıt anlamlıdır.
- gece – gündüz: Bunlar zıt anlamlıdır.
- kirli – temiz: Bunlar zıt anlamlıdır.
Adım 2: Şimdi seçenekleri tek tek değerlendirelim.
- a) Eş anlamlı kelime kartlarının sayısı, zıt anlamlı kelime kartlarından fazladır.
- b) Eş anlamlı kelime kartları yan yana konumlanmıştır.
- c) Sarı karta eş anlamlı kelimeler yazılırsa eş ve zıt anlamlı kelime kartlarının sayısı eşit olur.
Yukarıdaki incelememize göre 2 eş anlamlı kelime kartı (öğrenci-talebe, uzak-ırak) ve 4 zıt anlamlı kelime kartı (siyah-beyaz, satıcı-alıcı, gece-gündüz, kirli-temiz) var. Yani eş anlamlıların sayısı zıt anlamlılardan azdır. Bu yorum yanlış görünüyor.
Kartlara baktığımızda, “öğrenci – talebe” ve “uzak – ırak” kelimeleri aynı satırda, birbirlerinin altında verilmiş. Bu da eş anlamlı olduklarını gösteriyor ve birbirlerine yakınlar. Bu yorum doğru.
Şu anda 2 eş anlamlı ve 4 zıt anlamlı kartımız var. Sarı kartın üzerinde “siyah” kelimesi var. Eğer sarı karta bunun eş anlamlısını (örneğin “kara”) yazarsak, eş anlamlı kart sayısı 3 olur. Ama bu durumda “siyah – beyaz” çifti zıt anlamlı olduğu için, zıt anlamlı kart sayımız değişmez. Yani 3 eş anlamlı, 4 zıt anlamlı olur. Bu yorum yanlış.
Adım 3: Şimdi tekrar seçeneklere bakalım. Bizden yanlış olanı bulmamız isteniyor.
a) seçeneği yanlış demiştik.
c) seçeneği de yanlış demiştik.
Bir soruda iki tane yanlış seçenek olamaz. Bir daha dikkatli inceleyelim.
Adım 4: Kartları tekrar gözden geçirelim. Bazı kartlarda kelimelerin altında ve üstünde oklar var. Bu oklar bize kelimelerin birbirine göre konumunu gösteriyor ve genellikle eş ya da zıt anlamlı olduklarını belirtmek için kullanılıyor.
- siyah
$uparrow$
beyaz: Zıt anlamlı. - öğrenci
$uparrow$
talebe: Eş anlamlı. - uzak
$uparrow$
ırak: Eş anlamlı. - satıcı
$uparrow$
alıcı: Zıt anlamlı. - gece
$uparrow$
gündüz: Zıt anlamlı. - kirli
$uparrow$
temiz: Zıt anlamlı.
Evet, sayılarımız doğru. 2 eş anlamlı, 4 zıt anlamlı.
Adım 5: Şimdi seçeneklere tekrar bakalım.
- a) Eş anlamlı kelime kartlarının sayısı, zıt anlamlı kelime kartlarından fazladır.
- b) Eş anlamlı kelime kartları yan yana konumlanmıştır.
- c) Sarı karta eş anlamlı kelimeler yazılırsa eş ve zıt anlamlı kelime kartlarının sayısı eşit olur.
2 eş anlamlı, 4 zıt anlamlı var. Bu ifade yanlış.
Evet, “öğrenci-talebe” ve “uzak-ırak” yan yana verilmiş. Bu ifade doğru.
Sarı kartta “siyah” yazıyor. Eğer buraya “kara” gibi bir eş anlamlı yazarsak, eş anlamlı kart sayısı 2’den 3’e çıkar. Zıt anlamlı kart sayısı ise hala 4 olur. Bu durumda eş ve zıt anlamlı kart sayısı eşit olmaz. Bu ifade de yanlış.
Adım 6: Soruda “yanlış olanı işaretleyiniz” deniyor. Hem a) hem de c) seçenekleri yanlış görünüyor. Bu durumda soruda bir hata olabilir. Ancak, genellikle bu tür sorularda en bariz yanlış olanı seçmemiz beklenir.
Adım 7: Seçenekleri tekrar bir daha düşünelim. Seçenek (a) doğrudan bir karşılaştırma yapıyor ve bu karşılaştırma yanlış. Seçenek (c) ise bir varsayım üzerine kurulu ve o varsayım gerçekleştiğinde de sonuç yanlış çıkıyor.
Adım 8: Eğer soruyu hazırlayan kişi, sarı karta eş anlamlı bir kelime yazıldığında, o kartın artık zıt anlamlı olmaktan çıkacağını ve eş anlamlı kart sayısının artacağını düşünmüş olabilir. Ancak, kartlardaki çiftler sabit. Sarı kartta “siyah” var. Eğer biz ona eş anlamlı bir kelime eklersek, bu, sarı kartın kendi başına bir eş anlamlı kart olacağı anlamına gelir. Mevcut çiftlere dokunmayız.
Adım 9: En net yanlış ifade a) seçeneğidir. Çünkü mevcut durumda eş anlamlıların sayısı zıt anlamlılardan fazla değildir, azdır. Bu, doğrudan bir gözlem hatasıdır.
Adım 10: Seçenek c’ye tekrar bakalım. “Sarı karta eş anlamlı kelimeler yazılırsa eş ve zıt anlamlı kelime kartlarının sayısı eşit olur.” Eğer sarı karta “kara” yazarsak, elimizde 3 eş anlamlı olur (öğrenci-talebe, uzak-ırak, siyah-kara). Zıt anlamlılar ise 4 kalır (siyah-beyaz, satıcı-alıcı, gece-gündüz, kirli-temiz). Sayılar eşit olmadı.
Adım 11: Eğer soruda “siyah” kelimesinin yerine eş anlamlısı yazılırsa ne olur diye sorulsaydı, o zaman durum değişirdi. Ama “sarı karta eş anlamlı kelimeler yazılırsa” deniyor. Bu, yeni bir kart eklemek gibi düşünülebilir.
Adım 12: Tekrar en basit yorumla ilerleyelim. İlk yorumda (a) doğrudan bir sayısal karşılaştırma yapılıyor ve bu yanlış. İkinci yorumda (b) kartların dizilişi hakkında ve bu doğru. Üçüncü yorumda (c) ise bir işlem yapılması isteniyor ve o işlem sonucunda eşitlik sağlanmıyor, bu da yanlış.
Adım 13: Genellikle bu tür sorularda, verilen bilgiyi doğrudan yanlışlayan ifadeyi işaretleriz. (a) seçeneği, verilen kartlardaki sayıları doğrudan yanlış yorumluyor. Bu yüzden en doğru yanlış cevap a)‘dır.
Sonuç olarak doğru cevap a) Eş anlamlı kelime kartlarının sayısı, zıt anlamlı kelime kartlarından fazladır. seçeneğidir. Çünkü kartlarda 2 eş anlamlı ve 4 zıt anlamlı kelime çifti bulunmaktadır.