Merhaba sevgili öğrencilerim! Bugün birlikte 7. Etkinlik’teki soruları çözeceğiz. Hazırsanız başlayalım!
7. ETKİNLİK
a. Noktalı yerlere, balonlardaki kelimelerden uygun olanları yazarak aşağıdaki metni tamamlayınız. Noktalama işaretlerine dikkat ederek metni okuyunuz.
EVİMİZ
Kuşların bir yuvası,
Bir anası, bir ………… .
Bir, iki ………………….. var.
Biz de ………………….. gibiyiz.
Yuva bizim ………………….. ,
Aşı var, ateşi var.
(…)
Rakım ÇALAPALA
Yavrutürk Şiirleri
(Kısaltılmıştır.)
Bu soruda bizden istenen, balonlarda yazan kelimeleri şiirdeki noktalı yerlere uygun bir şekilde yerleştirmemiz. Şiiri okuyalım ve balonlardaki kelimelere bakalım:
Balonlarda şu kelimeler yazıyor:
- evimiz
- kuşlar
- babası
- kardeşi
- yuvası
- çatısı
Şimdi şiiri okuyarak kelimeleri yerleştirelim:
Adım 1: İlk dize “Kuşların bir yuvası,” şeklinde başlamış. Bu yuva kimin olabilir? Tabii ki kuşların! O zaman ilk boşluğa “kuşlar” kelimesini getirebiliriz. Ama şiirde zaten “yuvası” kelimesi var. Tekrar düşünelim.
Adım 2: “Bir anası, bir ………… .” diyor. Bir yuvada kimler yaşar? Bir anne ve bir baba! O zaman buraya “babası” kelimesi çok uygun düşüyor.
Adım 3: “Bir, iki ………………….. var.” Bu dizeyi tamamlamak için şiirin genel anlamına bakmalıyız. Evimiz bir yuva gibiyse, içinde kimler olur? Ailemiz! “Bir, iki” diye saydığımızda aklımıza kimler gelir? Belki de kardeşlerimiz! O zaman buraya “kardeşi” kelimesini getirebiliriz. “Bir, iki kardeşi var.” gibi bir anlam çıkıyor. Ama şiirin devamına bakınca “Biz de ………………….. gibiyiz.” deniyor. Bu da evimizin bir aile olduğunu anlatıyor. O zaman ilk boşluğa “babası”, ikinci boşluğa ise “kardeşi” kelimesi daha mantıklı duruyor.
Adım 4: “Biz de ………………….. gibiyiz.” ifadesi, evin içinde yaşayanları anlatıyor. Kimler evin içinde yaşar? Aile bireyleri. Bu durumda “Biz de evimiz gibiyiz.” diyemeyiz. “Biz de babası gibiyiz.” de olmaz. “Biz de kardeşi gibiyiz.” de olmuyor. Ama “evimiz” kelimesi bir evin kendisini anlatıyor. “Biz de evimiz gibiyiz.” demek yerine, evimizin içinde yaşayanlar olarak kendimizi düşünüp “Biz de aile gibiyiz.” demek isterdik. Ancak “aile” kelimesi balonlarda yok. Şiiri tekrar okuyalım. “Kuşların bir yuvası, Bir anası, bir babası, Bir, iki kardeşi var.” şeklinde tamamlayınca şiir daha anlamlı oluyor. O zaman ikinci boşluğa “babası”, üçüncü boşluğa ise “kardeşi” yazalım.
Adım 5: “Biz de ………………….. gibiyiz.” kısmına bakalım. Evdeki bireyler birbirine benzeyebilir veya birbirine destek olabilir. Kuşların yuvası gibi, evimiz de bizim sığınağımız. “Biz de evimiz gibiyiz.” olmuyor. “Biz de kuşlar gibiyiz.” olmuyor. “Biz de babası gibiyiz.” olmuyor. “Biz de kardeşi gibiyiz.” olmuyor. “Biz de yuvası gibiyiz.” olmuyor. “Biz de çatısı gibiyiz.” olmuyor. Ama şiirin devamında “Yuva bizim ………………….. ,” diyor. Bu da evimizin bir parçası olduğunu anlatıyor. O zaman “Biz de evimiz gibiyiz.” yerine, evimizin içindeki bireyler olarak birbirimize benzediğimizi düşünelim. Belki de “Biz de birbirimize gibiyiz.” demek istiyor ama bu kelime yok. Tekrar düşünelim. Şiirin ilk kısmı kuşun yuvasını anlatıyordu. Sonra aile bireylerini saydı. “Biz de ………………….. gibiyiz.” diyor. Bu cümlenin tamamlanması için “evimiz” kelimesini kullanabiliriz. “Biz de evimiz gibiyiz.” tam oturmadı. Ama “Biz de yuvası gibiyiz.” desem, bu da evimiz bir yuva gibi. O zaman bu boşluğa “yuvası” kelimesini getirebiliriz. Yani “Biz de yuvası gibiyiz.” demek, evimizin de bir yuva gibi güvenli olduğunu anlatıyor.
Adım 6: “Yuva bizim ………………….. ,” kısmına gelelim. Evimizin neyi var? Bir çatısı! O zaman buraya “çatısı” kelimesini getirelim.
Şimdi şiiri baştan sona bir okuyalım:
EVİMİZ
Kuşların bir yuvası,
Bir anası, bir babası.
Bir, iki kardeşi var.
Biz de yuvası gibiyiz.
Yuva bizim çatısı,
Aşı var, ateşi var.
Bu şekilde şiirimiz tamamlanmış oldu. Noktalama işaretlerine de dikkat ederek okuyalım:
EVİMİZ
Kuşların bir yuvası,
Bir anası, bir babası.
Bir, iki kardeşi var.
Biz de yuvası gibiyiz.
Yuva bizim çatısı,
Aşı var, ateşi var.
(…)
Rakım ÇALAPALA
Yavrutürk Şiirleri
(Kısaltılmıştır.)
b. “Evimiz” başlıklı metinle ilgili aşağıdaki açıklamaların doğru mu yanlış mı olduğunu belirleyiniz. Doğru olan açıklama-ların başına “D”, yanlış olan açıklamaların başına “Y” yazınız.
Şimdi de şiirimizle ilgili verilen ifadelerin doğru mu yanlış mı olduğunu bulacağız. Her bir ifadeyi dikkatlice okuyup şiirimizle karşılaştıracağız.
Adım 1: İlk ifade: “(……) Metin şiir değil, düz yazıdır.”
Sevgili çocuklar, şiirlerin dizeleri olur, kafiyeleri olur ve genellikle duyguları anlatır. Düz yazılar ise daha çok bilgi verir veya bir olayı anlatır. Bizim okuduğumuz “Evimiz” metni dizelerden oluşuyor ve bir ritmi var. Bu yüzden bu metin bir şiirdir. O halde bu ifade yanlış. Başına “Y” yazacağız.
Adım 2: İkinci ifade: “(……) 8 dizesi verilmiştir.”
Dize, şiirin her bir satırıdır. Şimdi şiirimizin satırlarını sayalım:
- Kuşların bir yuvası,
- Bir anası, bir babası.
- Bir, iki kardeşi var.
- Biz de yuvası gibiyiz.
- Yuva bizim çatısı,
- Aşı var, ateşi var.
Şiirde toplam 6 dize var. Bu ifade “8 dizesi verilmiştir” diyor. O halde bu ifade yanlış. Başına “Y” yazacağız.
Adım 3: Üçüncü ifade: “(……) 3 kıtadan oluşmaktadır.”
Kıta ise şiirde, dizeler arasındaki boşluklarla ayrılan bölümdür. Bizim şiirimizde dizeler arasında bir boşluk yok ve tek bir bütün halinde yazılmış. Yani bu şiir tek kıtadan oluşuyor. İfade “3 kıtadan oluşmaktadır” diyor. O halde bu ifade yanlış. Başına “Y” yazacağız.
Adım 4: Dördüncü ifade: “(……) Her dizesi büyük harfle başlamaktadır.”
Şiirin dizelerine tekrar bakalım:
- Kuşların bir yuvası,
- Bir anası, bir babası.
- Bir, iki kardeşi var.
- Biz de yuvası gibiyiz.
- Yuva bizim çatısı,
- Aşı var, ateşi var.
Gördüğünüz gibi, her dize büyük harfle başlamış. O halde bu ifade doğru. Başına “D” yazacağız.
Şimdi bu adımları birleştirelim:
Y Metin şiir değil, düz yazıdır.
Y 8 dizesi verilmiştir.
Y 3 kıtadan oluşmaktadır.
D Her dizesi büyük harfle başlamaktadır.