Merhaba sevgili öğrencilerim! Ben sizin Türkçe öğretmeniniz. Bugün elimize gelen bu harika görsellerdeki soruları birlikte çözeceğiz. Hiç merak etmeyin, adım adım ilerleyeceğiz ve her şeyi en ince ayrıntısına kadar anlayacağız. Hazırsanız başlayalım!
5. ETKİNLİK
Aşağıdaki karikatürü inceleyiniz. Karikatürden ne anladığınızı, bu karikatürü komik bulup bulmadığınızı açıklayınız.
Çözüm:
Bu karikatürde, iki kişi uzaydan gelmiş gibi görünen bir varlıkla konuşuyor. Uzaylı, “Hesap makinesini yeni keşfettik.” diyor. Karikatürdeki diğer karakterler ise şaşkınlıkla uzaylıya bakıyor ve “İple sarkarak mı geldiniz? Biz de siz uzaylıların çok ileri bir teknolojisi olduğunu zannediyorduk.” diyorlar.
Bu karikatürü komik bulmamın sebebi, aslında çok basit bir teknoloji olan hesap makinesini, uzaylıların yeni ve gelişmiş bir teknoloji gibi sunmasıdır. Bizim için sıradan olan bir şeyin, başka bir varlık için yeni bir keşif olması komik bir durum yaratıyor. Yani, teknolojiye bakış açısının farklılığından kaynaklanan bir mizah var.
6. ETKİNLİK
Aşağıdaki cümlelerde kullanılan noktalama işaretlerini inceleyiniz. Doğru noktalama işareti kullanılan cümlelerin başındaki kutucuğu “✔” ile işaretleyiniz.
* Deden bugün atölyesine gidecek mi?
* Hayal gücümüzün gelişmesi için kitap okumalıyız.
* Hayalini kurduğu icadın mı resmini çizmiş.
* Eyvah, masal makinesinden dumanlar çıkıyor!
* Kumaş-tel-yapıştırıcı-iğne gibi araç gereci hazırladım.
* Peki, bu kuş tüyleriyle ne yapacaksınız?
Çözüm:
Sevgili öğrencilerim, şimdi bu cümlelere tek tek bakıp hangi noktalama işaretinin doğru kullanıldığını kontrol edeceğiz. Unutmayın, noktalama işaretleri cümlelerimizi anlamlı ve doğru okumamızı sağlar.
* **Deden bugün atölyesine gidecek mi?**
Bu cümlede bir soru soruluyor. Sorulan cümlelerin sonuna soru işareti (?) konulur. Bu yüzden bu cümlenin sonundaki soru işareti doğrudur.
✔ Bu kutucuğu işaretliyoruz.
* **Hayal gücümüzün gelişmesi için kitap okumalıyız.**
Bu cümle bir yargı bildiriyor, yani bir şey söylüyor. Bu tür cümlelerin sonuna nokta (.) konulur. Bu cümlenin sonunda nokta olduğu için doğru kullanılmıştır. Ancak bizden doğru noktalama işareti kullanılan cümleleri işaretlememiz istenmiş ve bu cümledeki noktalama işareti değil, cümlenin içeriği önemli. Soruda noktalama işaretinin doğruluğu soruluyor, bu cümlenin sonuna nokta konulması doğrudur. Ancak şıklarda “✔” ile işaretleme isteniyor, bu yüzden bu cümlenin kendisi için bir işaretleme yapmıyoruz.
* **Hayalini kurduğu icadın mı resmini çizmiş.**
Bu cümlede bir soru soruluyor gibi görünse de sonunda nokta (.) var. Eğer soru sorulsaydı sonunda soru işareti olmalıydı. Bu yüzden bu cümlenin sonundaki noktalama işareti yanlıştır.
* **Eyvah, masal makinesinden dumanlar çıkıyor!**
Burada bir şaşkınlık, bir hayret ifadesi var. “Eyvah!” ünleminden sonra virgül (,) kullanılmış, bu doğru. Cümlenin sonunda ise ünlem işareti (!) kullanılmış. Bu tür duyguları belirten cümlelerin sonuna ünlem işareti konulur. Bu yüzden bu cümlenin sonundaki ünlem işareti doğrudur.
✔ Bu kutucuğu işaretliyoruz.
* **Kumaş-tel-yapıştırıcı-iğne gibi araç gereci hazırladım.**
Bu cümlede eş görevli kelimeler sıralanmış ve bu kelimeler arasında kısa çizgiler (-) kullanılmış. Bu doğru bir kullanımdır. Cümlenin sonunda ise nokta (.) var, bu da doğru. Ancak bizden noktalama işareti kullanılan cümleleri işaretlememiz isteniyor ve bu cümlenin kendisi için bir işaretleme yapmıyoruz.
* **Peki, bu kuş tüyleriyle ne yapacaksınız?**
Burada “Peki” kelimesinden sonra virgül (,) kullanılmış, bu doğru. Cümle bir soru soruyor. Sonunda ise soru işareti (?) var. Bu da doğru bir kullanımdır.
✔ Bu kutucuğu işaretliyoruz.
Sonuç olarak doğru noktalama işareti kullanılan cümleler:
* Deden bugün atölyesine gidecek mi?
* Eyvah, masal makinesinden dumanlar çıkıyor!
* Peki, bu kuş tüyleriyle ne yapacaksınız?
Umarım her şeyi anlamışsınızdır. Başka sorularda görüşmek üzere!