6. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Cevapları Gün Yayınları Sayfa 204
Merhaba sevgili öğrencim! Fen Bilimleri dersimizin “Ses ve Özellikleri” ünitesinin değerlendirme sorularını seninle birlikte inceleyelim. Bu soruları çözerken hem bilgilerimizi tazeleyeceğiz hem de konuyu pekiştireceğiz. Hazırsan hemen başlayalım.
A. Kısa Cevaplı Sorular
Bu bölümde bizden tanımlar ve örnekler isteniyor. Haydi, adım adım cevaplayalım.
1. Ses, bir maddeye çarptığında neler olabilir?
Ses dalgaları bir engelle veya maddeyle karşılaştığında üç temel olay gerçekleşebilir:
- Yansıma: Sesin engele çarpıp geldiği ortama geri dönmesidir (Yankı oluşumu buna örnektir).
- Soğurulma (Yutulma): Sesin madde tarafından emilip hapsedilmesidir. Bu durumda sesin şiddeti azalır.
- İletilme: Sesin maddeden geçerek diğer tarafa ulaşmasıdır.
2. Hangi yapıdaki maddeler sesi daha iyi soğurur?
Sesi hapsetmek yani soğurmak istiyorsak, ses dalgalarının içinde kaybolacağı yapılar seçmeliyiz. Bu yüzden;
- Gözenekli (delikli yapıda olan),
- Pürüzlü yüzeye sahip,
- Yumuşak ve esnek maddeler sesi daha iyi soğurur.
Örneğin: Pamuk, sünger, yün, strafor köpük gibi maddeler sesi iyi soğurur.
3. Ses yalıtımı için geliştirilen teknolojik ürünler nelerdir? Örnekler veriniz.
Ses yalıtımı, istenmeyen seslerin engellenmesi için yapılır. Bunun için teknolojiden yararlanarak özel malzemeler üretilmiştir. Örnek olarak şunları verebiliriz:
- Çift camlı pencereler: İki cam arasındaki hava vakumlanarak sesin geçişi engellenir.
- Akustik süngerler: Stüdyolarda duvarlara kaplanan girintili çıkıntılı süngerlerdir.
- Cam yünü ve Taş yünü: Duvarların arasına veya çatılara serilen lifli malzemelerdir.
- Strafor köpük: Duvar yalıtımlarında kullanılan gözenekli malzemedir.
B. Boşluk Doldurma
Şimdi yukarıdaki kutucuklarda verilen kelimeleri (boşlukta, farklı, gözenekli, sıvı, maddesel, katı) uygun yerlere yerleştirelim.
1. Pürüzlü, …………………… ve lifli yapıdaki maddeler bir ortamdaki istenmeyen sesleri engellemek ya da azaltmak için kullanılır.
Cevap: gözenekli
Açıklama: Ses yalıtımı için sünger gibi içinde hava boşlukları olan gözenekli maddeler tercih edilir.
2. Sesi en iyi …………………… hâldeki maddeler iletir.
Cevap: katı
Açıklama: Katı maddelerin tanecikleri birbirine çok yakın olduğu için ses enerjisini en hızlı ve en iyi onlar iletir. Sıralama şöyledir: Katı > Sıvı > Gaz.
3. Sesin yayılabilmesi için …………………… ortam gereklidir.
Cevap: maddesel
Açıklama: Sesin taşınabilmesi için taneciklere ihtiyaç vardır. Bu yüzden ses boşlukta yayılmaz, mutlaka maddesel bir ortama (hava, su, demir gibi) ihtiyaç duyar.
4. Aynı kaynaktan çıkan ses ……………………ortamlarda farklı işitilir.
Cevap: farklı
Açıklama: İki taşı havada birbirine vurduğunda çıkan ses ile suyun içinde vurduğunda çıkan ses birbirinden farklıdır. Ortam değişirse, duyulan ses değişir.
5. Ses dalgaları …………………… yayılamaz.
Cevap: boşlukta
Açıklama: Uzay boşluğunda tanecik olmadığı için Güneş’teki patlamaları dünyadan duyamayız. Ses boşlukta yol alamaz.
C. Doğru-Yanlış Sorular
İfadeleri dikkatlice okuyup doğru olanlara “D”, yanlış olanlara “Y” diyeceğiz.
1. Ses her ortamda yayılır.
Cevap: Y (Yanlış)
Neden? Ses boşlukta (örneğin uzayda) yayılmaz. Yayılabilmesi için maddesel ortam şarttır.
2. Ses, boşlukta ışıktan daha süratlidir.
Cevap: Y (Yanlış)
Neden? Bu ifade iki yönden yanlıştır. Birincisi, ses boşlukta hiç yayılmaz. İkincisi, ışık evrendeki en hızlı şeydir, ses ışıktan çok daha yavaştır (Şimşek çaktığında önce ışığı görüp sonra sesi duymamızın sebebi budur).
3. Yoğunluğu artan bir ortamda sesin yayılma sürati azalır.
Cevap: Y (Yanlış)
Neden? Genellikle maddenin yoğunluğu arttıkça (gaz halden katı hale geçtikçe) tanecikler birbirine yaklaşır. Tanecikler birbirine ne kadar yakınsa ses o kadar hızlı iletilir. Yani yoğunluk arttıkça sesin sürati genellikle artar.
4. Ses enerjisi haraket enerjisine dönüşebilir.
Cevap: D (Doğru)
Neden? Çok yüksek sesli bir uçak geçtiğinde camların titremesi veya hoparlörün önündeki bir kağıdın titreşmesi, ses enerjisinin hareket enerjisine dönüştüğünü gösterir.
5. Maddelerin sesi soğurma özellikleri farklıdır.
Cevap: D (Doğru)
Neden? Sert ve pürüzsüz bir mermer sesi çok az soğurup çok yansıtırken, yumuşak bir yün yastık sesi çok fazla soğurur. Her maddenin yapısına göre soğurma miktarı değişir.
İşte bu kadar! Ünite sonu değerlendirmesini başarıyla tamamladık. Anlamadığın bir yer olursa sormaktan çekinme. İyi çalışmalar dilerim!