Merhaba sevgili öğrencim! Sosyal Bilgiler dersindeki bu değerlendirme sorularını birlikte çözelim. Eminim hepsini kolayca anlayacaksın. Hadi başlayalım!
A. Aşağıdaki cümlelerin başına cümlede verilen ifadeler doğruysa “D”, yanlışsa “Y” yazınız. Yanlış olduğunu düşündüğünüz cümlelerin doğrularını altlarına yazınız.
1. ( ) Çevresine göre alçakta olan geniş düzlüklere ova denir.
Çözüm:
Adım 1: Cümleyi dikkatlice okuyalım. Cümle bize “ova”nın tanımını veriyor. Ovalar, etrafındaki yerlere göre daha alçakta kalmış, akarsuların taşıdığı topraklarla oluşmuş verimli ve geniş düzlüklerdir.
Adım 2: Bu tanım, coğrafya dersinde öğrendiğimiz ova tanımıyla birebir aynı. Dolayısıyla bu ifade doğrudur.
Sonuç: ( D ) Çevresine göre alçakta olan geniş düzlüklere ova denir.
2. ( ) Fiziki haritalar üzerinde yeryüzü şekilleri farklı renk ve sembollerle gösterilir.
Çözüm:
Adım 1: Fiziki haritaları hatırlayalım. Bu haritalar bize bir yerin dağlarını, ovalarını, platolarını yani yeryüzü şekillerini gösterir.
Adım 2: Haritalarda yükseltileri göstermek için renkler kullanılır. Mesela alçak yerler yeşil, yüksek yerler kahverengi ile gösterilir. Denizler ve göller ise mavi renktedir. Bu da ifadenin doğru olduğunu gösteriyor.
Sonuç: ( D ) Fiziki haritalar üzerinde yeryüzü şekilleri farklı renk ve sembollerle gösterilir.
3. ( ) Ülkemizin yarısından fazlası Karadeniz ikliminin etkisi altındadır.
Çözüm:
Adım 1: Türkiye’deki iklim tiplerini düşünelim. Ülkemizde Karadeniz iklimi, Akdeniz iklimi ve Karasal iklim olmak üzere üç ana iklim tipi görülür.
Adım 2: Karadeniz iklimi sadece Karadeniz kıyı şeridinde etkilidir. Ülkemizin en geniş alanında etkili olan iklim ise İç Anadolu, Doğu Anadolu ve Güneydoğu Anadolu’nun büyük bir bölümünü kaplayan Karasal iklimdir. Bu yüzden cümlenin bu hali yanlıştır.
Sonuç: ( Y ) Ülkemizin yarısından fazlası Karadeniz ikliminin etkisi altındadır.
Doğrusu: Ülkemizin geniş bir bölümünde Karasal iklimin etkisi görülür.
4. ( ) İnsanlar doğal çevreye duyarlı bir şekilde yaşamalıdır.
Çözüm:
Adım 1: Doğal çevreye duyarlı olmak ne demek? Doğayı korumak, kirletmemek, kaynaklarını bilinçli kullanmak demektir.
Adım 2: Sağlıklı bir yaşam sürebilmemiz ve gelecek nesillere yaşanabilir bir dünya bırakabilmemiz için doğayı korumamız çok önemlidir. Bu nedenle bu ifade kesinlikle doğrudur.
Sonuç: ( D ) İnsanlar doğal çevreye duyarlı bir şekilde yaşamalıdır.
5. ( ) Türkiye fiziki haritası üzerinde beşerî unsurlar doğal unsurlardan fazladır.
Çözüm:
Adım 1: “Beşerî unsur” ne demek, onu hatırlayalım. Beşerî, insan yapımı demektir. Yollar, köprüler, binalar, barajlar beşerî unsurlardır. “Doğal unsur” ise doğada kendiliğinden var olan dağ, ova, nehir, göl gibi varlıklardır.
Adım 2: Soruda bize “fiziki harita”dan bahsediyor. Fiziki haritaların asıl amacı dağ, ova, nehir gibi doğal unsurları göstermektir. Beşerî unsurlar (insan yapımı şeyler) fiziki haritalarda ya çok az gösterilir ya da hiç gösterilmez. Bu yüzden bu ifade yanlıştır.
Sonuç: ( Y ) Türkiye fiziki haritası üzerinde beşerî unsurlar doğal unsurlardan fazladır.
Doğrusu: Türkiye fiziki haritası üzerinde doğal unsurlar beşerî unsurlardan fazladır.
B. Aşağıdaki cümlelerde boş bırakılan yerleri verilen ifadelerden uygun olanlarıyla tamamlayınız.
gözlem, iklim, insan faaliyetleri, doğal ortam, doğal afet, harita
1. Ülkemizin yeryüzü şekillerini ……………….. üzerinde görebiliriz.
Çözüm: Yeryüzü şekillerini, yani dağları, ovaları, nehirleri bir bütün olarak görebileceğimiz araç haritadır. Bu yüzden doğru kelime harita olmalı.
Sonuç: Ülkemizin yeryüzü şekillerini harita üzerinde görebiliriz.
2. “Bence her insan hayatında en az bir defa ……………….. ile karşılaşmıştır.”
Çözüm: Verilen kelimelerden bu cümleye en uygun olanı “doğal afet”tir. Deprem, sel, fırtına gibi olaylar doğal afettir ve ne yazık ki sıkça yaşanır.
Sonuç: “Bence her insan hayatında en az bir defa doğal afet ile karşılaşmıştır.”
3. ……………….. yaparak çevremizdeki doğal ve beşerî unsurları ayırt edebilirim.
Çözüm: Çevremizdeki bir dağın doğal, bir binanın ise beşerî (insan yapımı) olduğunu nasıl anlarız? Etrafımıza dikkatlice bakarak, yani gözlem yaparak. Bu yüzden doğru kelime gözlem‘dir.
Sonuç:Gözlem yaparak çevremizdeki doğal ve beşerî unsurları ayırt edebilirim.
4. Kış aylarında ……………….., insan yaşantısını bazen olumsuz bir şekilde etkiliyor.
Çözüm: Kış aylarında yaşanan yoğun kar yağışı, dondurucu soğuklar gibi olaylar genel olarak iklim koşullarıdır ve hayatımızı (okulların tatil olması, yolların kapanması gibi) olumsuz etkileyebilir. Bu boşluğa en uygun kelime iklim‘dir.
Sonuç: Kış aylarında iklim, insan yaşantısını bazen olumsuz bir şekilde etkiliyor.
5. İnsanlar, ……………….. değiştirerek daha iyi bir yaşam süreceklerini düşünüyorlar.
Çözüm: İnsanlar evler, yollar, barajlar yaparak içinde yaşadıkları çevreyi değiştirirler. Değiştirdikleri bu çevreye “doğal ortam” denir. Bu nedenle doğru kelime doğal ortam‘dır.
Sonuç: İnsanlar, doğal ortamı değiştirerek daha iyi bir yaşam süreceklerini düşünüyorlar.
C. Aşağıda verilen bilgilere göre eşleştirmeleri yapınız. Bunu yaparken cümlelerin başındaki sayıları kullanınız.
doğal çevreye duyarlılık, harita okuryazarlığı, doğal afet, doğal ortam, sel, turizm
1. Hava, su, toprak ve canlılar birbiriyle uyum içinde yaşıyor.
Çözüm: Bu cümle, canlı ve cansız varlıkların bir arada uyum içinde bulunduğu bir sistemi anlatıyor. Bu sistemin adı doğal ortam‘dır.
Eşleştirme: 1 ↔ doğal ortam
2. Haritaların üzerindeki işaretler haritaları daha iyi anlamamızı sağlıyor.
Çözüm: Haritadaki renkleri, sembolleri ve işaretleri anlayıp yorumlayabilme becerisine harita okuryazarlığı denir. Tıpkı kitap okumak gibi, harita okumak da bir beceridir.
Eşleştirme: 2 ↔ harita okuryazarlığı
3. Deprem, sel ve yangın sonucunda ülkemizde çok sayıda can kaybı meydana gelmiştir.
Çözüm: Deprem, sel, yangın gibi doğada meydana gelen ve insanlara büyük zararlar veren olayların genel adına doğal afet denir.
Eşleştirme: 3 ↔ doğal afet
4. Tünel, köprü ve baraj yaparken ağaçların kesilmemesine dikkat edilmesi herkesin görevidir.
Çözüm: Çevremizi korumaya özen göstermek, doğaya zarar vermekten kaçınmak, doğal çevreye duyarlılık demektir. Ağaçları korumak da bu duyarlılığın en güzel örneklerinden biridir.
Eşleştirme: 4 ↔ doğal çevreye duyarlılık
5. Ülkemize gelen turistler, ülke ekonomisine katkıda bulunuyor.
Çözüm: İnsanların gezip görmek, eğlenmek, dinlenmek amacıyla başka yerlere seyahat etmesine ve bu seyahatlerin ülke ekonomisine para kazandırmasına turizm denir.
Eşleştirme: 5 ↔ turizm
Umarım tüm açıklamalar anlaşılır olmuştur. Harika bir iş çıkardın! Anlamadığın bir yer olursa çekinmeden sorabilirsin.