Harika bir çalışma sayfası! Gelin, Sosyal Bilgiler dersimizin bu bölümünü birlikte adım adım inceleyelim ve cevaplayalım.
SIRA SİZDE
Ülkemizde yukarıdaki faktörlerin beş veya daha fazlasına sahip olan üç il belirleyiniz. Belirlediğiniz illerde yapılan önemli ekonomik faaliyetleri yazınız. Bu faaliyetlerin nüfus artışına etkisi hakkındaki düşüncelerinizi söyleyiniz.
Sevgili öğrencilerim, bu soru bizden verilen özellikleri taşıyan şehirleri düşünmemizi ve bu şehirlerin neden kalabalık olduğunu anlamamızı istiyor. Haydi birlikte bir örnek cevap hazırlayalım.
Unutmayın, bu soruya verilebilecek birden fazla doğru cevap var. Benim yazacaklarım sadece birer örnek. Sizler farklı şehirler de seçebilirsiniz!
Adım 1: Önce faktörleri bir hatırlayalım
- Ormanlık bir alan
- Tarihî eserlerin çok olduğu bir yer
- Akrabalık bağının olduğu bir yer (Bu kişisel bir sebep olduğu için şehir seçiminde genel bir kriter olarak kullanmayabiliriz.)
- Ulaşım imkânlarının elverişli olduğu bir yer
- Dağlık bir alan
- Deniz kenarında bir yerleşim yeri
- Sanayi alanı
- Tarım ürünlerinin bol yetiştirildiği bir yer
Adım 2: Bu özelliklerden en az beş tanesine sahip üç şehir seçelim
1. Şehir: İSTANBUL
- Taşıdığı Özellikler: Tarihî eserler (Topkapı Sarayı, Ayasofya…), Ulaşım imkânları (köprüler, metro, havalimanları), Deniz kenarı (Boğaziçi, Marmara Denizi), Sanayi alanı (birçok fabrika ve sanayi bölgesi var), Ormanlık alan (Belgrad Ormanı). Tam 5 özellik!
- Ekonomik Faaliyetler: İstanbul’da sanayi, ticaret, turizm, bankacılık ve ulaşım gibi birçok ekonomik faaliyet çok gelişmiştir.
- Nüfusa Etkisi: Bu kadar çok iş imkânı olduğu için Türkiye’nin dört bir yanından insanlar çalışmak ve yaşamak için İstanbul’a göç eder. Bu da şehrin nüfusunun sürekli artmasına neden olur.
2. Şehir: İZMİR
- Taşıdığı Özellikler: Tarihî eserler (Efes Antik Kenti gibi), Ulaşım imkânları (liman, havalimanı), Deniz kenarı, Sanayi alanı, Tarım ürünleri (zeytin, üzüm, incir). Bu da tam 5 özellik!
- Ekonomik Faaliyetler: İzmir’de tarım, sanayi, turizm ve liman ticareti çok önemlidir.
- Nüfusa Etkisi: İzmir, hem verimli tarım arazileri hem de gelişmiş sanayisi sayesinde insanlara iş imkânı sunar. Ayrıca güzel bir sahil şehri olduğu için de yaşamak için tercih edilir. Bu durum nüfusunun artmasını sağlar.
3. Şehir: ANTALYA
- Taşıdığı Özellikler: Ormanlık alan (Toros Dağları), Tarihî eserler (antik kentler), Ulaşım imkânları (havalimanı), Deniz kenarı, Tarım ürünleri (özellikle seracılık). Harika, bu da 5 özellik taşıyor!
- Ekonomik Faaliyetler: Antalya’nın en önemli ekonomik faaliyeti turizmdir. Bunun yanında tarım (seracılık) da çok gelişmiştir.
- Nüfusa Etkisi: Turizm sayesinde yaz aylarında otellerde, restoranlarda çalışmak için çok sayıda insan Antalya’ya gelir. Ayrıca seracılık da yıl boyunca iş imkânı yarattığı için şehrin nüfusu sürekli olarak artmaktadır.
NELER ÖĞRENDİK?
GÖZDEN GEÇİRME
İnsanlar yerleşim yerlerini yaşamaya daha elverişli hâle getirmek için neler yapıyorlar? Örneklerle açıklayınız.
İnsanlar, doğayı kendi ihtiyaçlarına göre şekillendirerek yaşadıkları yerleri daha konforlu ve kullanışlı hâle getirirler. Buna beşerî unsur diyoruz, yani insan eliyle yapılmış şeyler.
İşte bazı örnekler:
- Ulaşımı Kolaylaştırmak İçin: Akarsuların üzerine köprüler, dağların içinden tüneller, şehirleri birbirine bağlamak için yollar ve demiryolları yaparlar. Böylece bir yerden bir yere gitmek çok daha kolay ve hızlı olur.
- Su İhtiyacını Karşılamak İçin: Akarsuların önüne barajlar kurarlar. Bu barajlar sayesinde hem içme suyu elde ederler, hem tarlaları sulamak için su biriktirirler (buna sulama denir), hem de elektrik üretirler.
- Tarım Alanları Oluşturmak İçin: Bataklık gibi verimsiz alanları kurutarak verimli tarım arazilerine dönüştürürler.
- Barınma ve Çalışma İçin: Kendilerine evler, okullar, hastaneler ve çalışmak için fabrikalar, ofisler inşa ederler.
Kısacası, insanlar doğal çevreyi değiştirerek kendi yaşam standartlarını yükseltmeye çalışırlar.
ÜRÜN DOSYASI
Bu konuda öğrendiklerinizden yola çıkarak bir yakınınızla “Niçin bu yerleşim yerinde oturuyorsunuz?” konulu kısa bir görüşme yapınız. Aldığınız notları dosya kâğıdına aktarınız. Çalışmanızı sınıfa getirerek arkadaşlarınıza okuyunuz. Ürün dosyanızda saklayınız.
Bu çok keyifli bir etkinlik! Annenize, babanıza, dedenize veya bir komşunuza neden bu şehirde veya bu mahallede yaşadıklarını sorabilirsiniz. Belki işleri burada olduğu için, belki okullara yakın olduğu için, belki de tüm akrabaları burada olduğu için burayı seçmişlerdir. Onların cevaplarını not alıp sınıfta paylaşmak, farklı insanların yerleşim yeri tercihlerini anlamamızı sağlar.
ÖZ DEĞERLENDİRME
Bu bölüm sizin kendi kendinizi kontrol etmeniz için bir fırsat. Bir nevi kendi kendinize verdiğiniz bir karne gibi düşünebilirsiniz. Cümleleri okuyun ve ne kadar anladığınızı düşünerek ilgili gülen yüzü işaretleyin. Dürüst olun, çünkü bu sizin neleri tekrar etmeniz gerektiğini anlamanıza yardımcı olur.
DİĞER KONUYA HAZIRLIK
Sınıfa, doğal afetler ve çevre sorunlarıyla ilgili fotoğraf, broşür, gazete haberi ve kitap getiriniz.
Bir sonraki dersimiz için küçük bir hazırlık görevi! Evdeki eski gazete ve dergileri karıştırabilir, internetten görseller bulup çıktısını alabilirsiniz. Deprem, sel, orman yangını gibi doğal afetler veya hava kirliliği gibi çevre sorunlarıyla ilgili bulduğunuz materyaller dersimizi daha da ilginç hâle getirecektir.
Umarım açıklamalarım faydalı olmuştur. Aferin çocuklar, harika iş çıkardınız!