Merhaba sevgili öğrencim,
Harika sorularla karşılaştık! Matematik, aslında etrafımızdaki dünyayı anlamak için kullandığımız bir dildir. Bu sorular da günlük hayattan örneklerle dolu. Gel, şimdi bu “Ölçme ve Değerlendirme” sorularını birlikte, adım adım inceleyelim ve çözelim.
1. Soru: Bir ekmeği, 4 eş parçaya böldüm. 1 parçasını yedim. Geriye ne kadar ekmek kaldı?
A) 2 çeyrek
B) 3 çeyrek
C) Yarım
Çözüm:
Bu soruyu çözmek için kesirleri ve parçaları düşünelim. Tıpkı bir pizza veya pasta gibi!
Adım 1: Bir bütün ekmeğimiz var. Soru bize bu ekmeği 4 eş parçaya böldüğümüzü söylüyor. Bir bütünü 4 eş parçaya böldüğümüzde, her bir parçaya çeyrek deriz. Yani elimizde başlangıçta 4 tane çeyrek ekmek var.
Adım 2: Bu 4 çeyrek parçadan 1 tanesini yemişiz. Geriye ne kadar kaldığını bulmak için toplam parça sayısından yediğimiz parça sayısını çıkarmamız gerekir.
Yani, 4 çeyrek – 1 çeyrek = 3 çeyrek ekmek kalır.
Sonuç:
Geriye 3 çeyrek ekmek kalmıştır. Bu yüzden doğru cevap B) şıkkıdır.
2. Soru: Bir çikolatanın yarısını ben yersem, çeyreğini de ablam yerse ne kadar çikolata kalır?
A) Çikolata kalmaz.
B) Çeyrek çikolata kalır.
C) Yarım çikolata kalır.
Çözüm:
Bu soruyu daha kolay çözebilmek için bütünü, yarımı ve çeyreği aynı cinsten düşünelim. Hepsini “çeyrek” olarak ifade edebiliriz.
Adım 1: Bir bütün çikolatanın içinde 4 tane çeyrek olduğunu unutmayalım. Bu bizim başlangıç noktamız.
Adım 2: Soruda çikolatanın yarısını yediğimiz söyleniyor. Bir yarımın içinde 2 tane çeyrek vardır. Yani ben 2 çeyrek yemişim.
Adım 3: Ablam ise çeyreğini yemiş. Bu da 1 çeyrek demektir.
Adım 4: Toplam ne kadar çikolata yendiğini bulalım. Benim yediğim (2 çeyrek) + ablamın yediği (1 çeyrek) = 3 çeyrek çikolata yenmiş.
Adım 5: Başlangıçta 4 çeyrek çikolatamız vardı. 3 çeyreği yendi. Geriye kalanı bulmak için çıkarma yapalım: 4 çeyrek – 3 çeyrek = 1 çeyrek çikolata kalır.
Sonuç:
Geriye Çeyrek çikolata kalır. Bu durumda doğru cevap B) şıkkıdır.
3. Soru: Aşağıdaki şekillerin belirtilen kadarı boyanmıştır. Hangi şekil yanlış boyanmıştır?
A) Şeklin yarısı boyanmış ve “Yarım” yazıyor.
B) Şeklin yarısı boyanmış ve “Yarım” yazıyor.
C) Şeklin bir parçası boyanmış ve “Çeyrek” yazıyor.
Çözüm:
Bu soruda bizden, gösterilen parçanın şeklin doğru bir bölümü olup olmadığını bulmamız isteniyor. Özellikle yanlış olanı bulacağız.
Adım 1: A şıkkındaki şekle bakalım. Şekil tam ortadan dikey bir çizgiyle iki eş parçaya ayrılmış ve bir parçası boyanmış. İki eş parçadan birine yarım denir. Bu gösterim doğrudur.
Adım 2: B şıkkındaki şekle bakalım. Bu şekil de ortadan yatay bir çizgiyle iki eş üçgen parçaya ayrılmış ve bir parçası boyanmış. İki eş parçadan birine yarım denir. Bu gösterim de doğrudur.
Adım 3: C şıkkındaki şekle bakalım. Bir dikdörtgen, köşegenleri ile 4 parçaya ayrılmış ve bir parçası boyanmış. Altında “Çeyrek” yazıyor. Bir bütünün 4 eş parçasından birine çeyrek denir. Ancak burada dikkat etmemiz gereken bir şey var: Bu 4 üçgen parça, alan olarak eşit olsalar da şekil olarak hepsi birbirinin aynısı (eş) değildir. Genellikle ilkokul seviyesinde kesirleri öğretirken, ayrılan parçaların hem alanlarının hem de şekillerinin birebir aynı olması beklenir. Dikdörtgenin köşegenleriyle ayrılan 4 üçgenin hepsi birbiriyle aynı şekilde değildir (sadece karşılıklı olanlar aynıdır). Bu nedenle bu gösterim, “4 eş parça” kavramına tam olarak uymadığı için yanlış kabul edilebilir.
Sonuç:
A ve B şıklarındaki şekiller doğru bir şekilde “yarım” olarak gösterilmiştir. C şıkkındaki gösterim ise “eş parçalar” kavramı açısından yanıltıcı olabileceğinden yanlış olarak kabul edilir. Doğru cevap C) şıkkıdır.