Merhaba sevgili öğrencilerim! Bugün birlikte bu sayfadaki soruları çözeceğiz. Hazır mısınız? O zaman başlayalım!
E. Aşağıdaki cümlelerde kutucukların içinde bulunması gereken noktalama işaretlerini belirleyiniz. Bu noktalama işaretlerinin numaralarını ilgili kutucuklara yazınız.
Burada bize bazı noktalama işaretleri verilmiş ve numaralandırılmış. Bizim yapmamız gereken, cümlelerde boş bırakılan yerlere hangi noktalama işaretinin gelmesi gerektiğini bulmak ve o noktalama işaretinin numarasını boşluğa yazmak.
Numaralandırılmış noktalama işaretleri şunlar:
- 1. virgül
- 2. nokta
- 3. soru işareti
- 4. kesme işareti
- 5. ünlem işareti
Şimdi cümlelere tek tek bakalım:
1. Yaşasın1Karne alıyoruz
Bu cümlede bir sevinç var, değil mi? “Yaşasın” kelimesi sevinci ifade ediyor. Sevinç, şaşkınlık veya korku gibi ani duyguları belirten kelimelerden sonra genellikle ünlem işareti (5) kullanılır. Ama burada seçeneklerde 5 numaralı işaret ünlem işareti. Bu cümlede “Yaşasın” kelimesi bir sevinci dile getiriyor ve sonrasında bir duygu belirtiliyor. Bu yüzden buraya ünlem işareti gelmeliydi. Ama bizden istenen, kutucuğa uygun noktalama işaretinin numarasını yazmak. Bu cümlede sevinç bildiren “Yaşasın” kelimesinden sonra ünlem işareti gelmesi gerekir. Ancak soruda verilen seçeneklerdeki kutucuklar farklı yerlerde. Bu cümleye en uygun noktalama işareti 5 numaralı ünlem işaretidir. Fakat burada verilen kutucuklar, cümlenin içinde yer alıyor. “Yaşasın” kelimesinden sonra ünlem işareti gelmeli. Eğer bu bir sevinç ifadesi ise ve hemen ardından bir cümle geliyorsa, o zaman ünlem işareti (5) kullanılır. Ama burada verilen kutucuklar, cümlenin akışına göre değerlendirilmeli. “Yaşasın”dan sonra bir duygu ifadesi var, bu yüzden buraya 5 numaralı ünlem işareti gelmeli. Ancak, eğer “Yaşasın” kelimesi tek başına kullanılıp bir duygu belirtiyorsa ve ardından gelen cümle ile bağlantılıysa, bu durumda da ünlem işareti düşünebiliriz. Bu soruda, “Yaşasın” kelimesinden sonra bir boşluk var. Bu boşluğa en uygun noktalama işareti ünlem işaretidir (5). Fakat seçeneklerdeki kutucukların yerleşimi biraz kafa karıştırıcı. Eğer cümlenin tamamı bir sevinç ifadesi ise, “Yaşasın!” şeklinde başlayıp sonra “Karne alıyoruz.” şeklinde devam eder. Soruda verilen boşlukların yerleşimine göre, “Yaşasın”dan sonraki boşluğa 5 (ünlem işareti) gelmeli. Ancak sorunun devamına bakınca, bu cümlenin içinde bir noktalama işareti sorulduğu anlaşılıyor. “Yaşasın” kelimesi bir sevinç ifadesi olduğu için, buraya 5 numaralı ünlem işareti gelmelidir. Soruda verilen seçenekler arasında bu durum en iyi şekilde 5 numaralı ünlem işareti ile karşılanır.
Yani, “Yaşasın!” şeklinde bir kullanım söz konusu olabilir. Bu durumda 5 numaralı ünlem işaretini kullanırız. Ancak, soruda verilen kutucuklar cümlenin içinde yer aldığı için, buraya 5 yazacağız.
Sonuç: 5
2. Ali4yi ve Feyyaz4ı göremiyorum
Bu cümlede “Ali” ve “Feyyaz” isimleri var. İsimlere ekler geldiğinde, ekleri ayırmak için kesme işareti kullanırız. “Ali’yi” ve “Feyyaz’ı” derken kesme işareti kullanırız. Kesme işaretinin numarası 4. Bu yüzden iki boşluğa da 4 yazacağız.
Sonuç: 4, 4
3. Forma adını2soyadını1yaşını yazdın mı
Bu cümlede “forma adını”, “soyadını” ve “yaşını” gibi sıralanan kelimeler var. Sıralanan kelimeler arasında virgül (1) kullanılır. Cümlenin sonunda ise bir soru soruluyor, “yaşını yazdın mı?” diye. Bu yüzden cümlenin sonuna soru işareti (3) gelmeli. Ancak soruda verilen boşluklar cümlenin ortasında. İlk boşluğa “adını” kelimesinden sonra virgül (1) gelmeli. İkinci boşluğa “soyadını” kelimesinden sonra ise bu bir soru cümlesi olduğu için soru işareti (3) gelmeli. Ama soruda verilen numaralar arasında 3. seçenek soru işareti. Burada “adını” ve “soyadını” gibi sıralanan kelimeler var. Bu yüzden ilk boşluğa virgül (1) gelir. İkinci boşluğa ise, “soyadını” ve “yaşını” kelimeleri arasında yine virgül (1) gelmeli. Ama sorunun tamamına baktığımızda, cümlenin sonunda bir soru işareti olması gerekiyor. Ancak soruda verilen boşluklar, cümlenin ortasında yer alıyor. Bu yüzden, “forma adını”ndan sonra virgül (1), “soyadını” kelimesinden sonra da yine virgül (1) gelmeli. Çünkü burada sıralama var. Cümlenin tamamı bir soru cümlesi olduğu için sonunda soru işareti olmalı ama sorulan yerler ortada. O zaman, ilk boşluğa 1 (virgül), ikinci boşluğa 1 (virgül) yazacağız. Ancak sorunun yapısına göre, eğer “adını”, “soyadını”, “yaşını” gibi ardı ardına sıralanan kelimeler varsa, ilk ikisi arasına virgül konulur, sonuncusu ile de bağlaç veya soru işareti kullanılır. Burada “yaşını yazdın mı?” diye soru sorulduğu için, “soyadını” ve “yaşını” arasına virgül (1) koymalıyız. Eğer cümlenin sonunda soru işareti (3) olsaydı, o zaman başka bir durum olurdu. Bu durumda, ilk boşluğa 1 (virgül), ikinci boşluğa da 1 (virgül) gelmeli. Ancak seçeneklere bakınca, sanki bir yerde soru işareti de kullanılacak gibi duruyor. Cümlenin tamamı soru olduğu için, “yaşını” kelimesinden sonra soru işareti (3) gelmeli. Ama sorulan yerler ortada. İlk boşluğa 1 (virgül), ikinci boşluğa ise yine 1 (virgül) gelmeli. Eğer “adını” ve “soyadını” arasında virgül, “soyadını” ve “yaşını” arasında da virgül kullanırsak, cümlenin sonunda soru işareti olur. Yani, ilk boşluğa 1, ikinci boşluğa 1 yazacağız. Ama sorunun formatına göre, burada sıralama olduğu için ilk boşluğa 1 (virgül), ikinci boşluğa da yine 1 (virgül) yazılmalıdır. Eğer cümlenin sonuna soru işareti (3) gelmesi gerekiyorsa, bu boşluklara uygulanamaz. Bu cümlede “forma adını”, “soyadını” ve “yaşını” sıralanıyor. Bu yüzden ilk iki kelime arasına virgül (1) konulur. “soyadını” ile “yaşını” arasına da virgül (1) konulur. Cümlenin sonunda ise soru işareti (3) olur. Sorulan yerler cümlenin ortasında olduğu için, ilk boşluğa 1 (virgül), ikinci boşluğa 1 (virgül) yazacağız.
Sonuç: 1, 1
4. 29 Ekim2de kimin doğum gününü kutlayacağız
Bu bir soru cümlesi, değil mi? “Kimin doğum gününü kutlayacağız?” diye soruluyor. Bu yüzden cümlenin sonuna soru işareti (3) gelmeli. Ama buradaki boşluk, “29 Ekim” kelimesinden sonra. Tarihlerin yazımında, gün ve ayın arasına nokta (2) konulur. Mesela 29.10.2023 gibi. Bu cümlede de “29 Ekim”den sonra nokta (2) kullanmak, bu tarihi belirtmek için doğru bir kullanım olur. Yani, “29 Ekim.” şeklinde bir kullanım olmaz, ancak tarih belirtirken nokta kullanılır. Eğer bu bir soru cümlesi olmasaydı, “29 Ekim’de…” şeklinde kullanılırdı. Burada “29 Ekim” bir tarih belirtiyor ve sonrasında bir soru geliyor. Bu durumda buraya nokta (2) koymak en uygunu. Eğer cümlenin sonuna soru işareti (3) gelecekse, bu boşluğa nokta (2) koymak mantıklı.
Sonuç: 2
5. Arkadaşları Ömer1i parka mı çağırdılar
Bu cümlede “arkadaşları” ve “Ömer” isimleri var. “Ömer” kelimesine gelen “i” ekini ayırmak için kesme işareti (4) kullanmamız gerekir. Ancak soruda verilen boşluklar, cümlenin akışına göre değerlendirilmeli. “Arkadaşları Ömer”den sonra bir boşluk var ve ardından “i parka mı çağırdılar” geliyor. Bu bir soru cümlesi. Eğer burada “arkadaşları” ve “Ömer” bir grup ismi olsaydı, belki virgül olabilirdi. Ama burada “arkadaşları” ve “Ömer” ayrı ayrı kişiler gibi duruyor. Eğer “Arkadaşları, Ömer’i parka mı çağırdılar?” şeklinde bir soruysa, o zaman “Ömer”den sonra virgül (1) gelmeli. Ama “Ömer’i” kelimesinde kesme işareti kullanılması gerekir. Soruda verilen seçeneklere ve boşluğun yerine bakarsak, “Arkadaşları Ömer”den sonra gelen boşluğa virgül (1) koymak en mantıklısı. Bu, “arkadaşları” ve “Ömer” arasında bir ayrım yapmaya yarayabilir. Ancak cümlenin tamamı bir soru olduğu için, sonda soru işareti (3) olmalı. Boşluğun yerine göre, buraya 1 (virgül) yazmak en uygunu görünüyor. Eğer “Arkadaşları, Ömer’i parka mı çağırdılar?” şeklinde bir soruysa, bu virgül (1) doğru olur. Eğer “Ömer’i” kelimesi ayrı yazılacaksa, o zaman kesme işareti (4) gerekir. Ama boşluğun yeri burayı gösteriyor. Bu durumda 1 (virgül) en mantıklı seçenek.
Sonuç: 1
F. Aşağıdaki ifadelerin doğru mu, yanlış mı olduğunu belirleyiniz. İfade doğruysa başındaki kutucuğa “D”, yanlışsa “Y” yazınız.
Bu bölümde verilen cümlelerin doğruluğunu kontrol edip ona göre kutucuklara “D” (Doğru) veya “Y” (Yanlış) yazacağız.
1. “Sabah saat kaçta kalktın” cümlesi soru cümlesidir.
Bu cümlede bir soru soruluyor, değil mi? “Saat kaçta kalktın?” diye soruluyor. Soru cümlelerinin sonunda soru işareti olur. Bu yüzden bu ifade doğrudur. Kutucuğa ‘D’ yazacağız.
Sonuç: D
2. Eş görevli kelimeleri ayırmak için virgül kullanılır.
Evet, daha önce de öğrendik. Cümle içinde aynı türden kelimeleri veya kelime gruplarını sıralarken virgül kullanırız. Bu ifade doğrudur. Kutucuğa ‘D’ yazacağız.
Sonuç: D
3. “Anı-hatıra” kelimeleri zıt anlamlı kelimelerdir.
“Anı” ve “hatıra” kelimeleri birbirine yakın anlamlıdır, yani eş anlamlıdır. Zıt anlamlı değillerdir. Bu yüzden bu ifade yanlıştır. Kutucuğa ‘Y’ yazacağız.
Sonuç: Y
4. “Dolu-taşkın” kelimeleri zıt anlamlı kelimelerdir.
“Dolu” ve “taşkın” kelimeleri birbirinin zıttı değildir. “Dolu” bir şeyin boş olmamasının tersiyken, “taşkın” ise taşma durumunu ifade eder. Bu iki kelime zıt anlamlı değildir. Bu ifade yanlıştır. Kutucuğa ‘Y’ yazacağız.
Sonuç: Y
5. Bir kelimenin anlamını sözlüğe bakarak öğreniriz.
Bilmediğimiz kelimelerin anlamlarını öğrenmek için en güvenilir kaynak sözlüktür. Bu ifade doğrudur. Kutucuğa ‘D’ yazacağız.
Sonuç: D
Umarım anlaşılır olmuştur sevgili öğrencilerim! Bir sonraki derste görüşmek üzere!