Merhaba sevgili öğrencim,
Fen Bilimleri dersimizin bu bölüm değerlendirme etkinliğini birlikte yapalım. Soruları dikkatlice okuyup, adım adım nasıl çözdüğümüzü sana anlatacağım. Hazırsan başlayalım!
1. Aşağıda verilen cümlelerden doğru olanların başına “D”, yanlış olanların başına “Y” yazınız.
Bu soruda cümleleri okuyup doğru mu yanlış mı olduklarına karar vereceğiz. Haydi tek tek inceleyelim.
Adım 1: Birinci cümleyi okuyalım.
( D ) 1. Yaşadığımız çevreyi temiz tutmak için çaba sarf etmeliyiz.
Açıklama: Bu ifade kesinlikle doğrudur. Hepimizin yaşadığı bu dünya, bizim evimiz. Evimizi nasıl temiz tutuyorsak, çevremizi de (sokakları, parkları, ormanları) temiz tutmalıyız. Bu bizim en önemli görevlerimizden biridir.
Adım 2: İkinci cümleye bakalım.
( Y ) 2. İnsanlar sadece yapay çevreyi kullanır.
Açıklama: Bu ifade yanlıştır. Hatırlarsan, çevre ikiye ayrılıyordu: doğal çevre ve yapay çevre. Doğal çevre, kendiliğinden var olan ormanlar, denizler, dağlar gibi yerlerdir. Yapay çevre ise binalar, yollar, parklar gibi insanlar tarafından yapılan yerlerdir. Biz insanlar hem nefes almak için ormanları, su içmek için nehirleri (doğal çevre) kullanırız hem de yaşamak için evlerde, okumak için okullarda (yapay çevre) bulunuruz. Yani sadece yapay çevreyi değil, ikisini de kullanırız.
Adım 3: Üçüncü cümleyi inceleyelim.
( D ) 3. Parklar ve binalar yapay çevrenin ürünleridir.
Açıklama: Bu ifade doğrudur. Parkları ve binaları insanlar yapar. İnsan eliyle yapılmış her şey yapay çevreye aittir. Bu yüzden bu cümle doğru bir bilgidir.
Adım 4: Son cümleyi okuyalım.
( D ) 4. Millî parklar, koruma altına alınmış alanlardır.
Açıklama: Bu ifade de doğrudur. Millî parklar, içindeki bitkilerin, hayvanların ve doğal güzelliklerin korunması için devlet tarafından özel olarak korunan çok değerli yerlerdir. Buralara zarar vermek yasaktır.
2. Çevreye zarar veren etmenlerin neler olduğunu aşağıya yazınız.
Çevremize, yani doğaya zarar veren birçok şey var maalesef. Bunlardan en önemlilerini şöyle sıralayabiliriz:
- Çöpleri yerlere atmak: Piknik yaptıktan sonra çöpleri ormanda bırakmak ya da yolda yürürken çöpü yere atmak toprağı ve suyu kirletir.
- Fabrika bacalarından ve araba egzozlarından çıkan dumanlar: Bu dumanlar havamızı kirletir ve nefes almamızı zorlaştırır. Buna hava kirliliği diyoruz.
- Fabrika atıklarının nehirlere ve denizlere dökülmesi: Bu zehirli atıklar suda yaşayan balıkları ve diğer canlıları öldürür. Buna da su kirliliği denir.
- Gereksiz yere suyu ve elektriği kullanmak: Kaynaklarımızı boşa harcamak da çevreye zarar verir çünkü elektrik ve su üretmek için de doğadan faydalanıyoruz.
- Ağaçları kesmek ve ormanları yok etmek: Ağaçlar bizim oksijen kaynağımızdır. Onları kesmek hem havamızı kirletir hem de orada yaşayan hayvanların evsiz kalmasına neden olur.
3. Çevreye zarar veren orman yangınlarını önlemek için neler yapabilirsiniz? Aşağıya yazınız.
Orman yangınları en büyük çevre felaketlerinden biridir. Küçücük bir dikkatsizlik, kocaman bir ormanın yok olmasına neden olabilir. İşte yapabileceklerimiz:
- Ormanlık alanlarda kesinlikle ateş yakmamalıyız. Eğer piknik gibi bir nedenle ateş yakmak zorundaysak, bunun için belirlenmiş özel alanları kullanmalıyız.
- Yaktığımız ateşi ormandan ayrılmadan önce üzerine su ve toprak dökerek tamamen söndürdüğümüzden emin olmalıyız. İçinde küçücük bir kıvılcım bile kalmamalı.
- Ormanlara asla cam şişe veya cam kırıkları atmamalıyız. Çünkü cam parçaları, güneş ışığını bir büyüteç gibi toplayarak kuru otları tutuşturabilir ve yangın başlatabilir.
- Büyüklerimizden ormana söndürülmemiş sigara izmariti atmamalarını rica etmeliyiz.
- Eğer bir ormanda duman veya ateş görürsek, hiç beklemeden hemen ailemize haber vermeli ve 112 Acil Çağrı Merkezi’ni arayarak durumu bildirmeliyiz.
4. Bir çevre temizliği etkinliği düzenleyecek olsanız neler yapardınız? Aşağıya yazınız.
Harika bir soru! Bir çevre temizliği etkinliği düzenlemek hem çok eğlenceli hem de çok faydalı olurdu. Ben şöyle bir plan yapardım:
Adım 1: Planlama Yapmak
Önce arkadaşlarımı ve öğretmenimi toplayıp bir plan yapardım. Nereyi temizleyeceğimizi seçerdik. Mesela okulumuzun bahçesi, mahallemizdeki bir park veya yakındaki bir sahil olabilir. Sonra bir tarih ve saat belirlerdik.
Adım 2: Gerekli Malzemeleri Hazırlamak
Temizlik için bize ne lazım? Tabii ki çöp poşetleri ve ellerimizin kirlenmemesi için eldivenler. Bunları listeler ve herkesin getirmesini sağlardım.
Adım 3: Görev Dağılımı Yapmak
Herkesin bir görevi olurdu. Bir grup plastikleri, bir grup kağıtları, bir grup da camları ayrı poşetlere toplayabilirdi. Böylece çöpleri geri dönüşüme de göndermiş olurduk.
Adım 4: Temizliğe Başlamak ve Eğlenmek
Belirlediğimiz gün ve saatte toplanıp hep birlikte işe koyulurduk. Hem sohbet eder hem de çevremizi güzelleştirirdik. Bu işi bir oyun gibi yaparsak daha da keyifli olurdu.
Adım 5: Sonuç ve Kutlama
İşimiz bittiğinde, temizlediğimiz alanın ne kadar güzel göründüğüne bakıp hep birlikte gurur duyardık. Sonunda da küçük bir kutlama yaparak bu güzel günün tadını çıkarırdık.
Umarım tüm açıklamalarım anlaşılır olmuştur. Unutma, dünyamızı korumak hepimizin görevi! Başarılar dilerim.