Merhaba sevgili öğrencim,
Harika bir konu olan “Maddeyi Tanıyalım” ünitesiyle ilgili bu değerlendirme sorularını birlikte çözmeye ne dersin? Eminim hepsini kolayca anlayacaksın. Haydi başlayalım!
1. Aşağıdaki görsellerin altlarına maddenin hangi hâllerini gördüğünüzü yazınız.
Bu soruda resimlere bakıp gördüğümüz maddelerin katı mı, sıvı mı, yoksa gaz mı olduğunu bulmamız isteniyor. Hadi resimleri tek tek inceleyelim.
Adım 1: İlk resimde bir sprey kutusu var ve içinden bir şeyler püskürtülüyor. Sprey kutularının içindeki maddeler sıkıştırılmış gazdır ve dışarıya gaz olarak çıkarlar. Bu yüzden bu resim maddenin gaz hâlini gösteriyor.
Adım 2: İkinci resimde mis gibi ekmekler ve buğday başakları görüyoruz. Ekmeği elimize alabiliriz, belirli bir şekli vardır ve sıkıştıramayız. Bu özellikler katı maddelere aittir. Yani bu resim maddenin katı hâlini temsil ediyor.
Adım 3: Üçüncü resimde ise bir şişeden bardağa su dolduruluyor. Su, kola, süt gibi maddeler akışkandır ve konuldukları kabın şeklini alırlar. Bu da sıvı maddelerin bir özelliğidir. O hâlde bu resim de maddenin sıvı hâlini gösteriyor.
Sonuç:
Birinci resim: Gaz
İkinci resim: Katı
Üçüncü resim: Sıvı
2. Aşağıdaki ifadelerden hangileri doğrudur? İşaretleyiniz.
Şimdi de önümüzdeki cümleleri okuyup doğru olanların başındaki kutucuğu işaretleyeceğiz. Bakalım hangileri doğruymuş.
Adım 1:“Su; katı, sıvı ve gaz hâlde bulunabilir.” cümlesini düşünelim. Suyu buzluğa koyunca buz olur (katı hâli). Normalde içtiğimiz su (sıvı hâli). Suyu kaynattığımızda ise buhar olur (gaz hâli). Demek ki bu cümle doğru!
Adım 2:“Hava, gaz hâlindedir.” cümlesine bakalım. Etrafımızdaki hava, göremediğimiz ama hissettiğimiz gazlardan oluşur. Nefes aldığımızda içimize çektiğimiz şey havadır. Bu cümle de kesinlikle doğru!
Adım 3:“Sıvı maddeler bulundukları kabın şeklini alır.” cümlesini inceleyelim. Bir sürahideki suyu bardağa boşalttığımızda su, bardağın şeklini alır. Şişeye koyarsak şişenin şeklini alır. O zaman bu cümle de doğru!
Adım 4:“Benzin ve maden suyu, katı hâldeki maddelere örnektir.” cümlesine geldik. Benzin ve maden suyu, su gibi akışkan maddelerdir. Yani katı değil, sıvıdırlar. Bu yüzden bu cümle yanlış.
Sonuç: İşaretlenmesi gereken kutucuklar şunlardır:
- [X] Su; katı, sıvı ve gaz hâlde bulunabilir.
- [X] Hava, gaz hâlindedir.
- [X] Sıvı maddeler bulundukları kabın şeklini alır.
- [ ] Benzin ve maden suyu, katı hâldeki maddelere örnektir.
3. Aşağıda maddenin üç hâli yazılmıştır. Maddenin belirtilen hâllerine uygun üçer örnek yazınız.
Bu soruda da maddenin üç hâli için çevremizden örnekler bulmamız isteniyor. Aklımıza gelen ilk örnekleri yazabiliriz.
Katı: Belirli bir şekli olan, sert maddeleri düşüneceğiz. Mesela; Taş, Kitap, Buz.
Sıvı: Akışkan olan ve konulduğu kabın şeklini alan maddeler. Mesela; Su, Süt, Portakal Suyu.
Gaz: Genellikle göremediğimiz ama varlığını hissettiğimiz, yayılan maddeler. Mesela; Hava, Su Buharı, Oksijen.
4. Aşağıdaki metinde maddenin hangi hâllerinden söz edilmiştir? Aşağıya yazınız.
Şimdi de küçük bir hikaye okuyup içinde geçen maddelerin hangi hâllerde olduğunu bulacağız.
Adım 1: Katı Maddeleri Bulalım
Metni okuduğumuzda “Annesi dolaptan bir limon aldı.” ve “limonatanın içine bir de buz attı.” cümlelerini görüyoruz. Limon ve buz, belirli bir şekli olan, elle tutulabilen maddelerdir. Yani katı hâldedirler.
Adım 2: Sıvı Maddeleri Bulalım
Metinde “ayran içmek” ve “kardeşi Emir ise limonata içmek istiyordu.” ifadeleri var. Ayran ve limonata akışkan içeceklerdir. Yani sıvı hâldedirler.
Adım 3: Gaz Maddeleri Bulalım
Metnin başında “Hava çok sıcaktı.” diyor. Hava, gaz hâlindedir. Ayrıca sonunda “Emir’in burnuna fırında pişmekte olan kekin kokusu geldi.” yazıyor. Koku, hava yoluyla yayılan gaz tanecikleri sayesinde burnumuza ulaşır. Bu da maddenin gaz hâline bir örnektir.
Sonuç:
Gördüğümüz gibi metinde hem katı (limon, buz), hem sıvı (ayran, limonata) hem de gaz (hava, kekin kokusu) maddelerden bahsediliyor. Yani bu metinde maddenin katı, sıvı ve gaz olmak üzere üç hâlinden de söz edilmiştir.
Umarım tüm açıklamalar anlaşılır olmuştur. Harika iş çıkardın!