Harika bir etkinlik! Merhaba sevgili öğrencim, ben senin Fen Bilimleri öğretmeninim. Gel şimdi bu güzel deneyi birlikte analiz edelim ve aklımızdaki sorulara cevap bulalım. İşte adım adım çözümlerimiz:
Soru 1: Buz parçasının özellikleri hakkında neler söyleyebilirsiniz?
Çözüm:
Etkinliğin en başında, cam kabın içine koyduğumuz buz parçaları suyun katı hâlidir. Buz parçalarına dokunabilseydik onların sert ve soğuk olduğunu hissederdik. Ayrıca her bir buz parçasının kendine ait belirli bir şekli vardı, değil mi? Yani buz, maddenin katı hâlinin özelliklerini taşıyordu: Belirli bir şekli olan, sert ve soğuk bir maddeydi.
Soru 2: Kapta bulunan buz parçaları nasıl bir değişikliğe uğradı?
Çözüm:
Buz dolu kabı masanın üzerine bıraktığımızda, oda sıcaklığındaki hava buza etki etmeye başladı. Yani buz, çevresinden ısı aldı. Isı alan buz parçaları yavaş yavaş erimeye başladı. Katı hâldeki buz, sıvı hâle yani hepimizin bildiği suya dönüştü. Maddenin katı hâlden sıvı hâle geçmesi olayına biz erime diyoruz. Kısacası, buz parçaları eriyerek suya dönüştü.
Soru 3: Buz parçaları tamamen gözden kayboldu mu?
Çözüm:
Bu çok önemli bir soru! İlk bakışta buz parçaları yok olmuş gibi görünebilir. Ama aslında yok olmadılar, sadece hâl değiştirdiler. Katı hâldeki buz, sıvı hâldeki suya dönüştü. Yani madde miktarı aynı kaldı, sadece görünüşü ve hâli değişti. Bardağın içinde artık buz yerine su var. Demek ki buz kaybolmadı, sadece şekil değiştirip suya dönüştü.
Soru 4: Yaptığınız bu etkinlikten çıkardığınız sonucu aşağıya yazınız.
Çözüm:
Bu etkinlikten çıkaracağımız en önemli sonuç şudur:
Maddeler ısı alarak veya ısı vererek bir hâlden başka bir hâle geçebilirler. Bu olaya hâl değişimi denir. Yaptığımız deneyde, katı hâldeki buz, bulunduğu ortamdan ısı alarak erimiş ve sıvı hâldeki suya dönüşmüştür. Bu da bize maddelerin yok olmadığını, sadece şekil ve hâl değiştirdiğini gösterir.