Merhaba sevgili öğrencim,
Harika bir konuyla karşı karşıyayız: Sesler ve onları nasıl duyduğumuz! Fen Bilimleri dersimizdeki bu sayfayı seninle birlikte adım adım inceleyelim ve soruları cevaplayalım. Hazır mısın? Haydi başlayalım!
Soru 1: Bir sineğin vızıltısını mı daha iyi işitirsiniz, yoksa bir bebeğin ağlamasını mı? Söyleyiniz.
Bu soru, günlük hayatta karşılaştığımız sesler hakkında düşünmemizi istiyor. Gel birlikte düşünelim ve cevabı bulalım.
- Adım 1: Gözlerini kapat ve bir an için bir sineğin vızıltısını hayal et. Kulağının dibinde değilse duymak oldukça zordur, değil mi? Çok hafif, ince bir sestir.
- Adım 2: Şimdi de bir bebeğin ağlamasını düşün. Bir bebek ağladığında, yan odadan hatta bazen komşu evden bile duyabiliriz. Bu ses oldukça güçlü ve yüksek bir sestir.
- Adım 3: İşte bu iki ses arasındaki en önemli fark, ses şiddetidir. Ses şiddeti, bir sesin ne kadar kuvvetli ya da zayıf olduğunu anlatır. Bebeğin ağlamasının ses şiddeti yüksek, sineğin vızıltısının ses şiddeti ise düşüktür.
Sonuç:
Bu nedenle, bir bebeğin ağlamasını bir sineğin vızıltısından çok daha iyi işitiriz. Çünkü bebeğin ağlama sesinin şiddeti çok daha fazladır.
Soru 2: Aşağıdaki görselde yer alan çocuklar arasında geçen konuşmayı okuyunuz ve durumu analiz ediniz.
Görselde iki arkadaşın konuşmasını görüyoruz. Biri köpeğin arıları kovaladığını söylüyor, diğeri ise seslerle ilgili harika bir gözlem yapıyor. Hadi bu konuşmayı inceleyelim.
Kız Çocuk: Köpeğimiz Tarçın, arıları kovalıyor.
Erkek Çocuk: Tarçın’ın sesini işitebiliyoruz. Ama arıların sesini işitemiyoruz. Çünkü Tarçın’ın sesi daha şiddetli çıkıyor.
Çocuğun açıklaması sence doğru mu? Gel adım adım bakalım.
- Adım 1: Görselde iki farklı ses kaynağı var. Birincisi köpek Tarçın (muhtemelen havlıyor ya da hırlıyor), ikincisi ise arılar (vızıldıyorlar).
- Adım 2: Erkek çocuk, köpeğin sesini duyabildiklerini ama arıların sesini duyamadıklarını söylüyor. Bunun nedenini de köpeğin sesinin daha şiddetli olmasına bağlıyor.
- Adım 3: Ders metninde ne öğrenmiştik? “İnsan kulağı, belli bir şiddetin altındaki sesleri işitemez.” Arıların çıkardığı vızıltı çok düşük şiddetli bir sestir. Uzaktan duyulması neredeyse imkansızdır. Ancak bir köpeğin havlaması, yüksek şiddetli bir sestir ve uzaktan bile kolayca duyulabilir.
Sonuç:
Evet, görseldeki erkek çocuğun yaptığı çıkarım tamamen doğrudur! Tarçın’ın çıkardığı sesin şiddeti, arıların çıkardığı sesin şiddetinden çok daha yüksek olduğu için Tarçın’ı duyabiliyorlar ama arıları duyamıyorlar. Bu durum, ses şiddetinin işitme üzerindeki etkisini çok güzel bir şekilde açıklıyor.
Umarım her şeyi net bir şekilde anlamışsındır. Unutma, çevremizdeki sesleri duyabilmemiz onların şiddetine bağlıdır!