Merhaba sevgili öğrencilerim, ben 3. Sınıf Fen Bilimleri öğretmeniniz. Bugün birlikte maddelerin özelliklerini tanıdığımız bu güzel etkinliği yapacağız. Haydi gelin, elimizdeki malzemeleri bir dedektif gibi inceleyelim ve özelliklerini keşfedelim!
Öncelikle tablomuzu, malzemeleri tek tek inceleyerek dolduralım. Bunu yaparken dokunma ve görme duyularımızı kullanacağız.
Maddenin Adı: Paket lastiği
Paket lastiğini elimize alalım. Onu kolayca sıkıştırabiliyoruz, bu yüzden yumuşak bir maddedir. Çektiğimizde uzuyor, bıraktığımızda ise hemen eski haline dönüyor. Bu onun ne kadar esnek olduğunu gösterir. Yüzeyine dokunduğumuzda ise elimizden kayıp giden bir his veriyor, yani pürüzsüzdür.
Maddenin Adı: Kalemtıraş
Kalemtıraşı sıkmaya çalıştığımızda şekli değişmiyor, değil mi? Bu onun sert bir madde olduğunu kanıtlar. Yere düşürdüğümüzde plastik kısmı çatlayabilir veya kırılabilir, bu da onun kırılgan bir yapısı olduğunu gösterir. Yüzeyi ise genellikle düz ve kaygandır, yani pürüzsüzdür.
Maddenin Adı: Kurşun kalem
Kalemimiz de tıpkı kalemtıraş gibi sert bir maddedir. Onu bükmeye çalıştığımızda bükülmez, daha fazla zorlarsak “çıt” diye kırılır. Bu yüzden o da kırılgan bir maddedir. Boyalı dış yüzeyine dokunduğumuzda ise pürüzsüz olduğunu hissederiz.
Maddenin Adı: Taş
Bir taşı sıkıştırmaya çalışmak imkansız gibidir, o çok serttir. Esnek değildir. Ama bir çekişle vurduğumuzda küçük parçalara ayrılabilir, yani aslında o da kırılgan bir yapıya sahiptir. Taşın yüzeyine dokunduğumuzda ise girintili çıkıntılı bir yapı hissederiz. Bu da onun pürüzlü olduğunu gösterir.
Maddenin Adı: Cam bardak
Cam bardak da sert bir maddedir. Onu bükemeyiz. Ama çok dikkatli olmalıyız çünkü en ufak bir darbede hemen kırılabilecek kadar kırılgan bir maddedir. Yüzeyi ise çok düz ve kaygandır, yani pürüzsüzdür.
Maddenin Adı: Sünger
Süngeri avucumuzda ne kadar kolay sıkıyoruz, değil mi? O çok yumuşak bir maddedir. Sıktıktan sonra bıraktığımızda hemen eski şekline geri döner. Bu da onun ne kadar esnek olduğunu gösterir. Üzerindeki delikli yapı yüzünden yüzeyine dokunduğumuzda pürüzlü bir his verir.
Şimdi de etkinlik sonundaki sorularımıza bakalım ve cevaplarını birlikte bulalım.
Soru 1: Maddelerin özelliklerini anlamak için hangi duyu organlarınızı kullandınız?
Çözüm:
Bu harika etkinlikte maddelerin gizemini çözmek için birçok duyu organımızdan yardım aldık. Gelin bakalım hangileriymiş:
- Dokunma Duyumuz (Derimiz): Bir maddenin sert mi yumuşak mı, pürüzlü mü yoksa pürüzsüz mü olduğunu anlamak için onlara dokunduk. Bu etkinlikte en çok derimizi kullandık!
- Görme Duyumuz (Gözümüz): Maddelerin şeklini, rengini ve bükmeye çalıştığımızda kırılıp kırılmadığını (yani kırılgan olup olmadığını) görmek için gözlerimizden faydalandık.
- Etkinlikte bizden maddelerin kokulu olup olmadığını da bulmamız isteniyordu. Eğer inceleseydik, bunun için de Koklama Duyumuzu (Burnumuz) kullanacaktık.
Soru 2: İncelediğiniz maddeler içinde birden fazla özelliği (yumuşak, pürüzlü vb.) olan var mı? Varsa bunlar hangileridir? Söyleyiniz.
Çözüm:
Harika bir gözlem sorusu! Elbette var. Hatta dikkat ettiyseniz, incelediğimiz bütün maddelerin birden fazla özelliği bulunuyor. Tıpkı bizlerin birden fazla özelliğinin olması gibi (hem resim yapmayı sevmemiz hem de iyi bir arkadaş olmamız gibi).
İşte birkaç örnek:
- Sünger: Hem yumuşak, hem esnek hem de pürüzlü bir maddedir.
- Cam Bardak: Hem sert, hem kırılgan hem de pürüzsüzdür.
- Taş: Hem sert, hem kırılgan (şiddetli bir darbede kırılır) hem de pürüzlüdür.
Unutmayın çocuklar, çevremizdeki her maddenin kendine özgü birçok özelliği vardır ve biz bu özellikleri duyu organlarımız sayesinde keşfederiz! Harika bir iş çıkardınız!