Merhaba sevgili öğrencilerim! Fen Bilimleri dersimizde bugün ‘Beş Duyumuz’ ünitesine harika bir başlangıç yapıyoruz. Gelin, kitaptaki hazırlık sorularını birlikte cevaplayalım ve duyu organlarımızın ne kadar önemli olduğunu bir kez daha hatırlayalım.
Soru 1: Gözleriniz kapalıyken yüzünüzün önüne getirilen bir varlığı görebilir misiniz?
Çözüm:
- Adım 1: Bu soruyu cevaplamak için görme duyumuzu düşünelim. Görme duyu organımız gözümüzdür. Çevremizdeki her şeyi, renkleri, şekilleri gözlerimiz sayesinde algılarız.
- Adım 2: Gözlerimizin bir şeyi görebilmesi için açık olması ve o şeyden yansıyan ışığın gözümüze ulaşması gerekir. Gözlerimizi kapattığımızda, ışığın gözümüze girmesini engellemiş oluruz. Tıpkı odanın perdesini çekmek gibi!
Sonuç:
Bu yüzden, gözlerimiz kapalıyken önümüze getirilen bir varlığı göremeyiz. Belki kokusunu alabilir veya dokunarak ne olduğunu tahmin edebiliriz ama görmek mümkün değildir.
Soru 2: Sınıfın dışında durduğunuzda, sınıfta gürültü olup olmadığını nasıl anlarsınız? Açıklayınız.
Çözüm:
- Adım 1: Bu soruda ise işitme duyumuz devreye giriyor. İşitme duyu organımız nedir? Tabii ki kulağımız!
- Adım 2: Kulağımız, çevremizdeki sesleri algılamamızı sağlar. Sınıfın içinde konuşan arkadaşlarımızın sesleri, sıraların gıcırdaması veya öğretmenin sesi gibi titreşimler havada yayılarak kulağımıza kadar gelir.
Sonuç:
Sınıfın dışında olsak bile, kulağımız sayesinde içerideki sesleri, yani gürültüyü duyabiliriz. Böylece sınıfın sessiz mi yoksa gürültülü mü olduğunu kolayca anlarız.
Soru 3: Hoşlandığınız ya da hoşlanmadığınız kokuları fark ettiğinizde ne yaparsınız? Söyleyiniz.
Çözüm:
- Adım 1: Kokuları almamızı sağlayan duyu organımız burnumuzdur. Burnumuzla hem mis gibi çiçek kokularını hem de pek hoş olmayan çöp kokularını fark ederiz. Bu duyuya koklama duyusu diyoruz.
- Adım 2: Eğer hoşlandığımız bir koku alırsak, örneğin annemizin yaptığı kekin kokusu gibi, genellikle o kokuya doğru yaklaşırız ve “Oh, mis gibi kokuyor!” deriz.
- Adım 3: Eğer hoşlanmadığımız bir koku alırsak, hemen burnumuzu kapatırız veya o kokunun olduğu yerden hızla uzaklaşırız. Bu, vücudumuzun bizi kötü veya zararlı olabilecek şeylerden korumak için verdiği doğal bir tepkidir.
Sonuç:
Kokulara verdiğimiz tepkiler, kokuyu sevip sevmememize göre değişir.
Soru 4: Yiyeceklerin tadını nasıl anlarsınız? Söyleyiniz.
Çözüm:
- Adım 1: Yiyeceklerin acı, tatlı, ekşi veya tuzlu olduğunu anlamamızı sağlayan duyu organımız dilimizdir. Bu duyumuzun adı ise tatma duyusudur.
- Adım 2: Dilimizin üzerinde, farklı tatları algılamamızı sağlayan minicik noktacıklar bulunur. Bir yiyeceği ağzımıza aldığımızda, bu noktacıklar beynimize “Bu çikolata, tadı tatlı!” veya “Bu limon, tadı ekşi!” gibi mesajlar gönderir.
Sonuç:
Kısacası, yiyeceklerin tadını dilimiz sayesinde anlarız.
Soru 5: Tencerenin sıcak olup olmadığını tencereye bakarak mı yoksa dokunarak mı anlarsınız? Açıklayınız.
Çözüm:
- Adım 1: Bu soruda en önemli duyumuz dokunma duyusudur. Dokunma duyu organımız ise sadece ellerimiz değil, tüm vücudumuzu kaplayan derimizdir.
- Adım 2: Bir tencereye sadece bakarak onun sıcak olup olmadığını kesin olarak anlayamayız. Bazen içinden buhar çıkıyorsa sıcak olduğunu tahmin edebiliriz ama bu her zaman doğru olmayabilir.
- Adım 3: Bir nesnenin sıcak mı soğuk mu, sert mi yumuşak mı olduğunu en iyi şekilde dokunarak anlarız. Derimizdeki alıcılar sayesinde sıcaklığı, soğukluğu ve dokuyu hissederiz.
Sonuç:
Tencerenin sıcaklığını kesin olarak anlamak için dokunma duyumuzu kullanırız.
ÇOK ÖNEMLİ BİR UYARI: Sevgili çocuklar, bilmediğiniz bir tencereye veya sıcak olabileceğini düşündüğünüz nesnelere
asla hemen dokunmamalısınız, çünkü elinizi yakabilirsiniz! Bu gibi durumlarda mutlaka bir büyüğünüzden yardım istemelisiniz. Güvenlik her zaman önce gelir!